Düyü haqqında maraqlı fakt: dünya əhalisinin yarısı üçün əsas qidadır

Heç düşünmüsünüzmü ki, dünyada neçə milyard insan hər gün səhər, günorta və axşam eyni məhsulu yeyir?

Düyü sadəcə qarnir deyil. O, planetdə yaşayan milyardlarla insan üçün əsas qida mənbəyidir. Təsadüfi deyil ki, onu Asiyanın "çörəyi" adlandırırlar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, düyü Yer kürəsində 3,5 milyarddan çox insanın əsas qida məhsuludur. Dünyada istehsal olunan düyünün 90 faizdən çoxu Asiyada yetişdirilir. Çin və Hindistan birlikdə dünya düyü istehsalının təxminən 60 faizini təmin edir.

İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə düyü gündəlik enerji ehtiyacının böyük hissəsini qarşılayır. Asiya ölkələrində düyü təkcə qida deyil, həm də mədəniyyətin və həyat tərzinin ayrılmaz hissəsidir.

Rəqəmlər hər şeyi izah edir

Hər gün təxminən 3,5 milyard insan düyü yeyir. Bu, Yer kürəsində yaşayan insanların demək olar ki, yarısı deməkdir. Asiyanın bəzi ölkələrində düyü insanların gündəlik qəbul etdiyi kalorinin 70 faizinə qədərini təmin edir.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, dünya əhalisi hazırda 8 milyarddan çoxdur. Beləliklə, düyü hər hansı digər kənd təsərrüfatı məhsulundan daha çox insanı qidalandırır. Buğda və qarğıdalı da mühüm ərzaq məhsulları hesab olunsa da, ən çox insanın əsas qidası məhz düyüdür.

Niyə məhz düyü?

Bunun bir neçə səbəbi var. Birincisi, düyü kiçik əkin sahəsində belə yüksək məhsuldarlıq verir. İkincisi, digər taxılların yetişməsinin çətin olduğu bataqlıq və su altında qalan sahələrdə, musson iqlimində rahatlıqla becərilir. Üçüncüsü, uzun müddət xarab olmadan saxlanıla bilir. Bu xüsusiyyət mövsümi yağışların müşahidə olunduğu regionlar üçün xüsusilə vacibdir.

Maraqlıdır ki, bir çox Asiya dillərində "yemək yemək" ifadəsi sözün həqiqi mənasında "düyü yemək" mənasını verir. Məsələn, Taylandda "kin khao", Çində "chi fan", Myanmada isə "tamin sa deh" ifadələri işlədilir. Bu da düyünün həmin xalqların həyatındakı əvəzolunmaz yerini göstərir.

Düyünün coğrafiyası

Dünyada istehsal olunan düyünün 90 faizindən çoxu Asiyada yetişdirilir. Ən böyük istehsalçılar Çin və Hindistandır. Bu iki ölkə birlikdə dünya istehsalının təxminən 60 faizini təmin edir. Sonrakı yerlərdə isə İndoneziya, Banqladeş və Vyetnam qərarlaşıb.

Dünyada düyü sahələrinin ümumi ərazisi 150 milyon hektardan çoxdur. Bu, təxminən Monqolustanın ərazisinə bərabərdir. Düyü yalnız Asiyada yetişdirilmir. O, Antarktidadan başqa bütün qitələrdə, 100-dən çox ölkədə becərilir. Afrika, Cənubi Amerika və Avropanın da öz düyü plantasiyaları var. Avropada istehsal olunan düyünün təxminən yarısı İtaliyada yetişdirilir.

Niyə düyü dünyanın yarısının əsas qidasına çevrilib?

Düyü musson iqlimi olan bölgələr üçün ideal bitkidir. O, yüksək məhsuldarlığa malikdir, uzun müddət saxlanılır, orqanizmi karbohidrat, zülal və enerji ilə təmin edir. Bundan əlavə, təxminən 10 min il əvvəl becərilməyə başlanıldığı üçün minilliklər ərzində Asiya xalqlarının qida mədəniyyətinin əsas hissəsinə çevrilib.

Dünyada hər gün neçə nəfər düyü yeyir?

Hazırda 3,5 milyarddan çox insan hər gün düyü istehlak edir. Bəzi Asiya ölkələrində isə gündəlik qida rasionunun 70 faizi məhz düyüdən ibarətdir.

Düyünün ən çox yetişdirildiyi ölkələr hansılardır?

Dünya düyü istehsalının 90 faizindən çoxu Asiyada həyata keçirilir. Ən böyük istehsalçılar Çin və Hindistandır. Onlardan sonra İndoneziya, Banqladeş və Vyetnam gəlir. Avropada isə əsas istehsalçı İtaliyadır.

Düyü Asiya mədəniyyətində nəyi ifadə edir?

Asiya xalqları üçün düyü sadəcə qida deyil, həyatın rəmzidir. Sanskrit dilində onun adı "qidalanmanın əsası" mənasını verir. Çin dilində isə "insanı doyuran yaxşı dən" kimi tərcümə olunur. Düyü minilliklərdir milyardlarla insanın əsas enerji mənbəyidir. O, müxtəlif qitələri, xalqları və mədəniyyətləri birləşdirən ən mühüm ərzaq məhsullarından biridir.