Professor: ŞƏT in potensialı Avrasiyanın mərkəzi ilə Asiyanın periferiyasını birləşdirməkdən ibarətdir

Bakı, 3 sentyabr, AZƏRTAC

ŞƏT-in ən mühüm potensialı ticarət, maliyyə, xidmətlər, mallar və informasiya axınları çərçivəsində Avrasiyanın mərkəzi ilə Asiyanın periferiyasını birləşdirməkdən, həmçinin bu qarşılıqlı əlaqə əsasında təhlükəsizlik məkanı yaratmaqdan ibarətdir. ŞƏT təhlükəsizlik konsepsiyasının vacibliyini vurğulayarkən, diqqəti daha çox pakta və ya alyansa deyil, təhlükəsizlik sahəsində regional funksional əməkdaşlığa və böhranların idarə edilməsinə əsaslanan təminatlara yönəldir. Təşkilata üzv dövlətlər bu konsepsiyanı özlərinin “Şimal–Cənub” dəhlizi, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü və Orta Dəhliz kimi iri layihələri ilə uzlaşdırırlar.

Bunu İstanbul Nişantaşı Universitetinin professoru Vişne Korkmaz AZƏRTAC-a şərhində deyib.

Professor qeyd edib ki, Orta Dəhliz Çin–Qazaxıstan–Azərbaycan–Türkiyə–Avropa ticarət marşrutunu ifadə etmək üçün istifadə olunur. “Məlumdur ki, bu təşəbbüs Ankara tərəfindən də dəstəklənir. Türkiyə Orta Dəhlizə əhəmiyyətli investisiyalar yatırır və tərəfdaşlıq əlaqələri qurur. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq münasibətləri, Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması, eləcə də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində davamlı təmaslar Orta Dəhlizin reallaşma ehtimalını gücləndirir”, – deyə o vurğulayıb.

V.Korkmazın sözlərinə görə, Bişkek sammitində Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Orta Dəhliz və “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüslərinin koordinasiya ediləcəyinə ümid etdiyini bildirib. “Bu bəyanat iki məqama işarə edir. Birincisi, Türkiyə nümayiş etdirir ki, Avrasiya–Asiya birləşdirici kəmərinə Avropa kəməri də əlavə oluna bilər. Bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyinə təsir edən hadisələr Orta Dəhliz kimi alternativlərin getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanmasına səbəb olub. Türkiyə, həmçinin Yaxın Şərqlə ticarət üçün alternativ quru nəqliyyatı marşrutlarının mərkəzinə çevrilə bilər. Bütün bu hadisələr Orta Dəhlizi Avropa bazarı üçün cəlbedici edir. Geoiqtisadi baxımdan Avropaya çıxış ŞƏT-in potensialını da gücləndirir. İkincisi, Türkiyə Orta Dəhlizin potensialını və əhəmiyyətini xatırladaraq, bu dəhlizin ŞƏT tərəfdaşları ilə onların iri layihələri, maliyyə imkanları və institusional mexanizmləri vasitəsilə birgə həyata keçirilməsinə böyük əhəmiyyət verir”, – deyə türk ekspert qeyd edib.

O əlavə edib ki, bu mənzərəyə nəzər saldıqda Türkiyənin ŞƏT çərçivəsində səsləndirdiyi çağırışın və mesajın geoiqtisadi əhəmiyyətini anlamaq kifayət qədər asandır. Lakin, eyni zamanda, Türkiyə bu mesajla ticarətin vacibliyini vurğulayır və Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında qütbləşməni rədd edir.

Müəllif – Leyla Muradzadə