Modern.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.
20 Sentyabr Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin ən şərəfli və əlamətdar günlərindən biridir. Bu tarix ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpa olunduğu gün kimi tariximizə qızıl hərflərlə yazılıb.
Müstəqillik və suverenlik xalqın öz taleyini müəyyən etmək, öz yurdunda və öz torpaqlarında müstəqil qərarlar qəbul etmək, dövlət hakimiyyətini ölkənin bütün ərazisində həyata keçirmək hüququdur. Suveren dövlət o dövlətdir ki, onun konstitusion quruluşu və qanunları ölkəsinin bütün ərazisində hökm sürür, dövlət bayrağı bütün ərazilərində dalğalanır. Dünya dövlətləri də beynəlxalq münasibətlərini məhz müstəqil və suveren dövlətlərlə qurur, əməkdaşlıq edir və qarşılıqlı münasibətlər yaradırlar. Suveren dövlətlərin bayraqları dünya dövlətlərinin bayraqları sırasında məğrur və qürurla dalğalanır.
Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etsə də, uzun illər ərzində ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyini təmin etmək mümkün olmadı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın təxminən 20 faizi işğal edildi. İşğal olunmuş ərazilərimizdə Azərbaycanın konstitusion dövlət quruluşu fəaliyyət göstərə bilmədi və həmin ərazilər separatizmin yuvasına çevrildi.
Beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü daim tanınırdı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi dörd qətnamədə Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılması tələb edilirdi. Lakin bu qətnamələrin icrası uzun illər təmin olunmadı. Beynəlxalq hüququn açıq şəkildə pozulmasına baxmayaraq, işğalın aradan qaldırılması üçün Ermənistana qarşı real və təsirli mexanizmlər tətbiq edilmədi.
ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlar da uzun illər ərzində nəticə vermədi. Azərbaycan mövcud status-kvonun qəbuledilməz olduğunu, işğal olunmuş ərazilərimizin azad edilməli olduğunu və məcburi köçkünlərimizin öz doğma yurdlarına qayıtmaq hüququnun təmin edilməli olduğunu daim bəyan edirdi.
2018-ci ildə Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyindən sonra isə vəziyyət daha da gərginləşdi. Ermənistan rəhbərliyinin danışıqlar prosesinə zidd bəyanatları, yeni ərazilər uğrunda yeni müharibə çağırışları və Azərbaycan xalqına qarşı təhdid xarakterli çıxışları onsuz da kövrək olan danışıqlar prosesinə ciddi zərbə vurdu. Ermənistan rəhbərliyinin Şuşada, Cıdır düzündə verdiyi bəyanatlar və Xankəndidə səsləndirilən “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” ifadəsi Azərbaycan cəmiyyətində ciddi narazılıq doğurdu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev həmin bəyanata öz siyasi cavabını verdi: “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi!” Bu ifadə Azərbaycanın dəyişməz mövqeyini — Qarabağın Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olduğunu və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpa ediləcəyini bir daha ortaya qoydu.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin təmas xəttində törətdiyi genişmiqyaslı hərbi təxribatlara cavab olaraq Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin ən möhtəşəm hərbi-siyasi qələbələrindən biri ilə nəticələndi.
8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın işğaldan azad edilməsi müharibənin taleyini dəyişən mühüm hadisə oldu. Şuşada Azərbaycan Respublikasının üçrəngli Dövlət Bayrağının ucaldılması xalqımıza böyük qürur və sevinc bəxş etdi. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanatla Ermənistan hərbi əməliyyatları dayandırmağa və bir sıra rayonları Azərbaycana qaytarmağa razılaşdı. Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarının Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılması ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin coğrafiyası daha da genişləndi.
Lakin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpası üçün qarşıda hələ mühüm vəzifələr qalırdı. Qarabağda mövcud olan qanunsuz silahlı birləşmələr fəaliyyətlərini davam etdirir, bölgədə təhlükəsizliyə təhdid yaradırdı. Azərbaycan ərazisində minaların basdırılması, qanunsuz silah-sursatın yerləşdirilməsi və silahlı birləşmələrin təmin olunması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirirdi. Bu vəziyyət öz doğma yurdlarına qayıtmağa başlayan keçmiş məcburi köçkünlərin təhlükəsizliyinə də ciddi risk yaradırdı.
Azərbaycan 2023-cü il aprelin 23-də Laçın yolunun başlanğıcında, Həkəri çayı üzərində dövlət sərhəd-nəzarət buraxılış məntəqəsi yaratmaqla dövlət sərhədinə nəzarəti daha da gücləndirdi. Bununla Azərbaycan öz suveren ərazisində dövlət nəzarətinin təmin edilməsi istiqamətində mühüm addım atdı.
Nəhayət, 2023-cü il sentyabrın 19-da Qarabağ bölgəsində qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinə son qoyulması məqsədilə lokal xarakterli antiterror tədbirləri başladı. Azərbaycan Ordusunun keçirdiyi tədbirlər nəticəsində cəmi 24 saat ərzində bölgədə separatçı silahlı qüvvələrin mövcudluğu dayandırıldı. 2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycan ərazilərində dövlət suverenliyinin tam bərpası təmin edildi.
Beləliklə, uzun illər davam edən işğal və separatizm tarixinin son səhifəsi yazıldı. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı ölkəmizin bütün ərazilərində yenidən dalğalanmağa başladı. Dövlətimizin Konstitusiyası və qanunları ölkənin bütün ərazisində bərqərar oldu. Azərbaycan xalqının onilliklər ərzində gözlədiyi tarixi ədalət bərpa edildi.
20 Sentyabr buna görə də sadəcə təqvimdəki bir tarix deyil. Bu gün Azərbaycanın dövlətçilik tarixində ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpasını simvolizə edən mühüm bir gündür. Bu tarix 30 ilə yaxın davam edən işğala, separatizmə və ərazi bütövlüyümüzə qarşı təhdidlərə son qoyulmasının rəmzinə çevrilib.
Azərbaycan Ordusunun 2020-ci ildə qazandığı Zəfər və 2023-cü ildə həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam təmin edildi. Bu tarixi proses Azərbaycan xalqının həmrəyliyinin, dövlətimizin gücünün və ordumuzun qüdrətinin nəticəsi kimi tariximizdə xüsusi yer tutur.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə 20 Sentyabr — Dövlət Suverenliyi Günü təsis edildi və bu tarix dövlət səviyyəsində qeyd olunan əlamətdar günlər sırasına daxil edildi. Bununla da Azərbaycan dövlətçiliyi tarixinin bu mühüm hadisəsi gələcək nəsillər üçün əbədiləşdirildi.
Suverenlik Gününün əbədiləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər sırasında Bakıda metro stansiyalarından birinə “20 Yanvar” kimi tarixi adlarla yanaşı, “8 Noyabr” və digər milli yaddaşımızla bağlı adların verilməsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 20 Sentyabr adının metro stansiyasına verilməsi ilə bağlı isə qeyd etmək lazımdır ki, bu cür qərarlar milli yaddaşın şəhər məkanında yaşadılması baxımından əhəmiyyətlidir.
2025-ci ilin Azərbaycanda “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi də dövlətçilik tariximiz baxımından mühüm hadisə oldu. İl ərzində ölkəmizdə və Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliklərinin fəaliyyət göstərdiyi müxtəlif ölkələrdə keçirilən tədbirlər vasitəsilə Konstitusiyanın, dövlət müstəqilliyinin və suverenliyin əhəmiyyəti bir daha diqqətə çatdırıldı.
Suverenlik heç bir başqa nemətlə ölçülə bilməyən böyük milli sərvətdir. Çünki suveren dövlət öz qərarlarını özü verir, öz sərhədlərini qoruyur, öz qanunlarını bütün ərazisində tətbiq edir və öz xalqının gələcəyini özü müəyyənləşdirir.
Bu gün Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam təmin etmiş dövlət kimi gələcəyə inamla addımlayır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı dövlət suverenliyinin real nəticələrinin ən mühüm göstəricilərindəndir.
20 Sentyabr — xalqımızın dövlətçilik qürurunun, milli iradəsinin və suverenliyinin rəmzidir.
Suverenliyimiz əbədidir!
Bu suverenliyin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi isə hər bir Azərbaycan vətəndaşının müqəddəs borcudur. Dövlətimizin ərazi bütövlüyü, müstəqilliyi və suverenliyi daim qorunsun, üçrəngli Dövlət Bayrağımız Azərbaycanın bütün guşələrində və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların qəlbində qürurla dalğalansın!
20 Sentyabr — Dövlət Suverenliyi Günümüz mübarək!
Azər Badamov,
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədr müavini