Xalq qazeti portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.
Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Fermada yetişdirilən qızılbalıq əkinçiliyi on illərdir dəniz bitləri kimi parazitlərdən əziyyət çəkir. Qəfəslərin kimyəvi maddələrlə, isti su ilə təmizlənməsi və canlı balıqların mexaniki təmizlənməsi balıqların itkisinə səbəb olur. Parazit problemini həll etmək üçün norveçlilər sərbəst üzən balıqların dərisindəki parazitləri xüsusi olaraq öldürən sualtı lazer sistemlərini uyğunlaşdırıblar.
Məlumatda bildirilir ki, layihə ilk dəfə təxminən on il əvvəl Norveç şirkəti Stingray Marine Solutions tərəfindən hazırlanıb. 2026-cı ilə qədər Norveç və İslandiya sahillərində 3000-dən çox belə sistem quraşdırılıb. Sualtı lazer robot sistemləri təxminən 112 milyon qızılbalıq və alabalıq üçün 24/7 müşahidə təmin edib. Bu cür sistemlərin idarə olunması üzrə toplanmış təcrübə bizə bu inkişafın danılmaz faydaları barədə ilkin nəticələr çıxarmağa imkan verir.
Ənənəvi parazitlərin aradan qaldırılması üsullarının vurduğu zərərin miqyası Norveç baytarlıq orqanları tərəfindən yaxşı sənədləşdirilmişdir. FAO AGRIS verilənlər bazasında ümumiləşdirilmiş tədqiqat nəticələri göstərdi ki, 150.000 balıq saxlanılan tipik bir qəfəsdə isti su ilə termal müalicədən sonra iki həftə ərzində orta ölüm nisbəti 790 balığa çatır. Mexaniki parazitlərin aradan qaldırılması bu rəqəmi 928-ə çatdırıb, baxmayaraq ki, nəticələr yerlər arasında çox fərqli idi. Buna parazitlərin özlərindən balıq itkiləri də əlavə olunur, onlar balığın dərisinə yapışır və toxumaları və qanı ilə qidalanır, onları zəiflədir və nəticədə ölümə səbəb olur.
Hər bir Stingray lazer sistemi çoxsaylı kameralar, LED işıqlandırma, sensorlar və lazer emitenti olan sualtı moduldur. Stereo kameralar keçən balıqların şəkillərini çəkir və maşın öyrənmə proqramı onların dərisindəki parazitləri tanıyır (bu xərçəngkimilərin yetkin erkəkləri 6 mm ölçüyə, dişiləri isə 12 mm ölçüyə çatır). Aşkarlamanı yaxşılaşdırmaq üçün dəniz bitləri və qızılbalıq dərisi arasındakı kontrastı artıran 450 nm dalğa uzunluğunda mavi işıq istifadə olunur. Parazit aşkar edildikdən sonra sistem saniyədə beş impulsa qədər intensivliklə lazer şüası yönəldir. Sualtı modul həmçinin öz hərəkətverici qurğusu ilə təchiz olunub və bu da onu 360 dərəcə uzaqdan fırlatmağa imkan verir.
2023-cü ildə Norveç balıq fermasının məlumatlarına dair bir araşdırma göstərir ki, lazerlə müalicədən istifadə edən sahələrin bir həftə ərzində əlavə deparazitlə müalicəyə ehtiyac duyma ehtimalı 50 faiz azdır.
M.MİRZƏ
XQ