Xalq qazeti portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.
Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Türkiyənin Milli Saraylar Müdirliyi, mütəxəssislərin dəqiq işi sayəsində Osmanlı saray kolleksiyalarından olan tarixi namaz xalçalarını, o cümlədən XVI əsr Səfəvi dövrünə aid nümunələri, sərgiyə hazır vəziyyətə gətirir.
İstanbulun Beşiktaşdakı Yıldız Şale kompleksində yerləşən Milli Saraylar Xalça Bərpası və Qoruma Emalatxanasında Topkapı Sarayına məxsus 6 namaz xalçasının konservasiya işləri başa çatıb.
Milli Saraylar Müdirliyinin Xalça Bərpası Emalatxanasında xalça təmiri ustası Sədi Öztürk, emalatxanada görülən işlər və tarixi namaz xalçalarının konservasiya prosesləri ilə bağlı yerli mediaya açıqlamalar verib.
Öztürk, Milli Saraylar Müdirliyinin tərkibindəki saraylarda, köşklərdə və malikanələrdə 8 nəfərlik bir qrupla əl ilə toxunmuş tarixi xalçaların bərpası və konservasiyası işləri apardıqlarını bildirib:“Biz Topqapı Sarayı, Bəylərbəyi Sarayı, Yıldız Sarayı, Dolmabahçe Sarayı, Milli Saraylar Müdirliyinin daxilindəki köşklər və malikanələrdə tarixi əl ilə toxunmuş xalçaların bərpası işləri aparırıq”.
Öztürk əlavə edib ki, hazırda emalatxanada Topqapı Sarayına məxsus 6 namaz xalçası var ki, bunlardan üçü XVI əsrdə Səfəvi torpaqlarında toxunub saraya hədiyyə edilib.
O, həmçinin qeyd edib ki, bunlardan üçü XVI əsrdə Səfəvi torpaqlarında toxunub saraya hədiyyə edilib. "Bir çox rəssam İntibah dövründə əsərlərində bundan istifadə edib".
Səfəvi dövrünə aid namaz xalçalarındakı yazı proqramına diqqət çəkən Öztürk, əsərlərdə Qurandan müxtəlif ayələr və dini ifadələrin olduğunu bildirərək deyib: "Bu əsərlərdə Bəqərə, Nur və Fəth surələrindən ayələr var. Əli adı görünür. Onlar bu adı daha çox istifadə edirlər. Əsərlərimizdən birində şiə iman bəyannaməsi var. Bunu onlar yazmışdılar. Kəlimə-i Tövhid (iman bəyannaməsi) var. Bu şəkildə əsərlərin kənarlarına ayələr və müxtəlif adlar da yazılıb. Onlar XVI əsrdə toxunub".
Sədi Öztürk, sözügedən əsərlərin sənətkarlıq, toxuma və rəng baxımından yüksək keyfiyyətli olduğunu vurğuladı və incə quruluşlarına baxmayaraq, onların bu günə qədər yaşamasının vacibliyini qeyd edib.
Öztürk, namaz xalçaları arasında XVI əsrdə Berqamada toxunmuş bir nümunənin də olduğunu bildirərək, "Bu əsər alt hissəsində açar dəliyi olan namaz xalçası kimi tanınır. Əslində, bir çox rəssam İntibah dövründə əsərlərində bundan istifadə edib və sərgiləyib" deyə, söyləyib.
Öztürk, emalatxanadakı 6 Topqapı Sarayı namaz xalçasının konservasiya proseslərinin tamamlandığını və əsərlərin sərgi üçün xüsusi panellərə bərkidildiyini qeyd edib.
Əşyalar arasında iki ipək xalçanın olduğunu da əlavə edən Öztürk, “Bu iki ipək xalça da Yıldız Sarayında sərgilənəcək. Bu 6 əsərin və Yıldız Sarayındakı digər iki əsərin konservasiya prosesləri tamamlanıb. 6 əsərimiz Topqapı Sarayı üçün panellərə tikilib” deyib.
Öztürk, əsərlərin sərgi prosesinin muzey tədqiqatlarına uyğun olaraq həyata keçiriləcəyini və namaz xalçalarının öz yerlərinə göndəriləcəyini və uyğun hesab edilən ərazilərdə sərgilənəcəyini bildirib.
Öztürk izah edib ki, tarixi tekstil emalatxanaya çatdıqda əvvəlcə identifikasiya prosesindən keçirlər və əsərin vəziyyətindən asılı olaraq konservasiya və ya bərpa metodlarından biri tətbiq olunur. Öztürk "Əlbəttə ki, artefaktlar çatdıqda identifikasiya prosesi aparırıq. Hər bir artefakta necə müdaxilə edəcəyimizi müəyyən edirik. Bəzi artefaktlar üzərində konservasiya aparırıq. Bunu edirik, çünki bu artefaktlar daha az müqavimətə və davamlılığa malikdir. Tamamlama prosesi qətiyyən tələb olunmur. Mövcud artefakt qorunur və mühafizə olunur"-deyə söyləyib.
Bərpa prosesində olan əsərlərdəki itkin hissələrin əsərin orijinal quruluşuna uyğun şəkildə tamamlandığını vurğulayan Öztürk sözünə davam edib: "Bu əsərlərdə itkin hissələr yenidən öz sapları ilə müəyyən edilir və orijinal toxumaya uyğunlaşdırılır. Orijinal rənglər qazanda qaynadılaraq boyanır. Əriş, arğac və ilgəklər naxışla eyni toxumada və rəngdə toxunur və orijinal quruluşu bərpa edir. Bərpa prosesləri başa çatdıqdan sonra bu əsərlər aid olduqları saraylara göndərilir və müvafiq otaqlarında nümayiş etdirilir."
Emalatxanada namaz xalçalarından əlavə, Dolmabahçe, Bəylərbəyi və Yıldız Saraylarından olan tarixi xalçalar üzərində də işlər görülür və bəzi əsərlərin bərpa prosesləri böyük ölçülərinə görə daha uzun çəkir.
Bərpa işlərinin konservasiyadan daha uzun çəkdiyini deyən Öztürk, "Bərpa prosesləri konservasiya proseslərindən daha uzun çəkir. Əlbəttə ki, bərpa prosesində parçaların ölçüləri böyük olduğundan bu, bir ildən bir il yarıma qədər çəkə bilər" dedi. Öztürk əlavə etdi ki, emalatxanadakı işlər tarixi toxuculuğa yönəlib.
M.MİRZƏ
XQ