Sherg.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.
Uşaq böyüdükcə analıq qayğıları azalır, yoxsa çətinliklər daha da artır? Elmi araşdırmalar göstərir ki, analığın hamı üçün eyni olan və ən stresli hesab edilən konkret bir yaş dövrü yoxdur.
Sherg.az xəbər verir ki, “Habertürk” nəşrinin məlumatına görə, uşaqlıq dövründə ananın qarşılaşdığı çətinliklər zamanla dəyişir. Körpəlik dövründə yuxusuzluq və gündəlik qayğılar ön plana çıxırsa, sonrakı illərdə məktəb həyatı, davranış problemləri, uşağın müstəqilləşməsi, iş və ailə həyatını uzlaşdırmaq kimi məsələlər stress yarada bilər.
Araşdırmalar nə deyir?
2026-cı ildə Clinical Child and Family Psychology Review jurnalında dərc olunan elmi icmalda uşağın həyatının ilk üç ilində valideyn stressi ilə əlaqəli amillər araşdırılıb.
Nəticələr göstərib ki, uşağın yaşı ilə valideyn stressi arasındakı əlaqə barədə vahid elmi qənaət yoxdur. Bəzi tədqiqatlarda yaşı böyük uşaqların valideynləri daha çox stress yaşadıqlarını bildiriblər. Digər araşdırmalarda isə əks nəticə qeydə alınıb və ya yaşla stress arasında əhəmiyyətli əlaqə aşkarlanmayıb.
Tədqiqatçılar doğuşdan sonrakı ilk həftələrdən uşaqlıq dövrünə qədər stressin necə dəyişdiyini araşdırarkən də fərqli nəticələrlə qarşılaşıblar. Bəzi araşdırmalarda stressin artdığı, digərlərində azaldığı, bir qismində isə sabit qaldığı müəyyən edilib.
Analıq stressinə hansı amillər təsir edir?
Araşdırmaya görə, stressi yalnız uşağın yaşı müəyyənləşdirmir. Burada ananın psixoloji vəziyyəti, keçmiş təcrübələri, ailədaxili münasibətlər və sosial şərait də mühüm rol oynayır.
- Ailədaxili münasibətlər: Ər-arvadın uşağın tərbiyəsində birgə hərəkət etməsi və məsuliyyətləri bölüşməsi stressin azalmasına kömək edə bilər.
- Sosial dəstək: Ailə üzvlərinin və dostların köməyi analığın yaratdığı gərginliyi azaldan amillərdəndir.
- Uşağın davranışları: Çətin temperament, emosional problemlər və davranış pozuntuları valideyn stressinin artması ilə əlaqələndirilir.
- Ananın şəxsi vəziyyəti: Psixoloji çətinliklər və əvvəlki mənfi təcrübələr də stress səviyyəsinə təsir göstərə bilər.
Bu amillər səbəbindən eyni yaşda uşaqları olan analar belə analıq prosesini fərqli yaşaya bilərlər.
Körpəlik dövrü daha çətindir?
Uşağın həyatının ilk üç ili valideynlərin yeni məsuliyyətlərə uyğunlaşdığı, gündəlik rejimin dəyişdiyi və ailədaxili rolların yenidən qurulduğu mühüm mərhələdir.
Bununla belə, həmin dövrü bütün analar üçün ən stresli mərhələ hesab etmək düzgün olmaz. Bəzi analar üçün körpənin ilk ili yuxusuzluq və qayğı yükünə görə daha çətin keçir. Digərləri məktəbəqədər yaşda, məktəb dövründə və ya yeniyetməlik mərhələsində daha çox çətinliklə üzləşə bilərlər.
Daha əvvəl aparılmış sistematik araşdırmalar da uşağın 0–12 yaş aralığında olması ilə ananın stress səviyyəsi arasında ardıcıl əlaqə aşkar etməyib. Bunun əvəzində uşağın davranış və psixososial problemləri ilə valideyn stressi arasında daha aydın əlaqə müşahidə olunub.
Bəs analığın ən stresli dövrü hansıdır?
Elmi araşdırmaların hazırkı nəticələrinə əsasən, analığın hamı üçün keçərli olan vahid və ən stresli yaş dövrünü müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Stress uşağın yaşından əlavə, onun fərdi xüsusiyyətlərindən, ananın imkanlarından, ailədaxili münasibətlərdən və sosial dəstəkdən asılı olaraq dəyişir.
Əsas nəticə budur ki, analığın çətinliyi uşağın böyüməsi ilə mütləq azalmır və ya artmır — sadəcə, qarşıya çıxan problemlərin xarakteri dəyişir.