Sia Az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.
...Astronomlar kosmosda sirli bir obyektin ətrafında fırlanan nəhəng metal bulud aşkar ediblər. Təxminən 200 milyon kilometr enində olan bu toz və qaz buludu, astronomların Yer kürəsindən təxminən 3000 işıq ili məsafədə yerləşən bir ulduzun parlaqlığının təxminən doqquz ay ərzində əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını müşahidə etdikdə kəşf edilib. Buludun əmələ gəlməsinin dəqiq səbəbləri və ətrafında fırlandığı obyektin təbiəti hələ də məlum deyil.
SİA xəbər verir ki, "Independent" qəzetinin məlumatına görə, tədqiqat "The Astronomical Journal"da dərc edilib.
2024-cü ilin sentyabrından 2025-ci ilin mayına qədər 3000 işıq ili məsafədə yerləşən J0705+0612 adlı günəşə bənzər bir ulduzun parlaqlığı qəfildən 40 faiz azalıb.
Alimlərin fikrincə, günəşə bənzər ulduzlar parlaqlığını qəfildən kəskin şəkildə azaltmırlar.
Parlaqlığın belə kəskin azalması çox nadir haldır. Astronomlar ulduzu Əkizlər Cənub Rəsədxanasında teleskop vasitəsilə müşahidə etdilər və parlaqlığın azalmasının təxminən 200 milyon kilometr enində nəhəng qaz və toz buludunun meydana gəlməsindən qaynaqlandığını aşkar etdilər.
Astronomlar buludla ulduz arasındakı məsafənin təxminən 2 milyard kilometr olduğunu təxmin edirlər.
Daha sonra astronomlar bu buludun J0705+0612 ulduzunun ətrafında fırlanan naməlum bir obyektə cazibə qüvvəsi ilə bağlı olduğunu aşkar etdilər.
Astronomlar hələ bu obyektin nə olduğunu bilmirlər, lakin müşahidələr onun kütləsinin Yupiterin kütləsindən ən azı bir neçə dəfə böyük olduğunu göstərir.
Beləliklə, obyektin cazibə qüvvəsi buludun parçalanmasının qarşısını alır. Astronomlar sirli obyektin böyük bir planet, qəhvəyi cırtdan (hələ tam hüquqlu bir ulduza çevrilməmiş bir ulduz obyekti) və ya çox aşağı kütləli bir ulduz ola biləcəyini fərz edirlər.
…Əgər bu, bir ulduzdursa, qaz buludu, ulduzun əmələ gəlməsindən yaranan zibillərdən ibarət olan və daha az kütləli yoldaşı olan J0705+0612-nin ətrafında ikili sistemdə fırlanan bir ulduz ətrafındakı diskdir.
Əgər bu planetdirsə, bulud planetin əmələ gəlməsindən yaranan qalıqlardan ibarət olan planetarası diskdir.
Hər halda, belə bir buludun aşkarlanması olduqca nadir bir haldır. Astronomlar nadir hallarda qonşu bir obyektin qaz buludu ilə müvəqqəti olaraq örtülmüş bir ulduzu müşahidə edirlər.
Tədqiqat göstərdi ki, bu bulud çoxlu metallardan ibarətdir. Astronomlar metalları hidrogen və heliumdan daha ağır kimyəvi elementlər kimi təyin edirlər.
Aşkarlanan metallar arasında dəmir və kalsium da var idi. Bulud daxilində dinamik qaz hərəkəti də müşahidə olunur. Mövcud nəzəriyyə budur ki, metal bulud J0705+0612 sistemində iki planetin toqquşmasından sonra əmələ gəlib. Yeni müşahidə, 2 milyard illik J0705+0612 ulduzu ətrafında planet əmələ gəlməsinin çoxdan dayandırılmalı olduğunu nəzərə alsaq, planetar sistemlərin əmələ gəlməsindən sonra belə əmələ gəlməsi haqqında məlumat verir.
Tədqiqatın müəllifləri deyirlər ki, bu hadisə böyük miqyaslı toqquşmaların hətta yetkin planetar sistemlərdə də baş verə biləcəyini göstərir.
Bu, Kainatın statik olmadığını və onun daxilində yaradılış, məhv və transformasiya proseslərinin davamlı olaraq baş verdiyini xatırladır.
Əli Babayev