Xalq qazeti portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.
Məsafələri qısaldan, siyasi çəkini artıran çoxtərəfli tərəfdaşlıq
Şərq ilə Qərb, eləcə də Şimal ilə Cənubun qovşağında mərkəzi həlqə funksiyasını daşıyan Azərbaycan qitə dövlətləri ilə əməkdaşlıq formatını fərqli, tamamilə strateji səviyyəyə qaldırır. Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin zirvə toplantısının oktyabrın 15-də məhz paytaxtımızda keçirilməsi qitənin siyasi, iqtisadi idarəçilik mərkəzinin müvəqqəti olaraq Xəzər dənizi sahillərinə köçməsi mənasına gəlir.
Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinin xüsusi nümayəndəsi qismində xarici işlər naziri Van İnin 7 ildən sonra Azərbaycana rəsmi səfəri sadəcə ikitərəfli əlaqələrin gündəliyini yeniləmir, eyni zamanda bütövlükdə geniş Avrasiya məkanında formalaşmaqda olan güc balansının ən sarsılmaz təməllərini atır. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi təmsilçisi Mao Ninin qeyd olunan mühüm səfər ərəfəsində səsləndirdiyi bəyanatlar Pekin rəhbərliyinin Cənubi Qafqaz regionunu vahid Asiya təhlükəsizlik memarlığının ayrılmaz, olduqca vacib parçası kimi qəbul etdiyini tam aydın şəkildə nümayiş etdirir.
Çin ilə Azərbaycan arasındakı hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq liderlərin uzaqgörən siyasətinin məntiqi nəticəsi olaraq qrafik üzrə sürətli inkişaf trayektoriyasını qoruyur. Prezident İlham Əliyev və Sədr Si Cinpinin bilavasitə strateji planlaşdırması, ardıcıl rəhbərliyi fonunda dövlətlərarası münasibətlərdə qeydə alınan güclü artım tempi tərəflərin qlobal proseslərə, yaranan çağırışlara qarşı tam adekvat, çevik reaksiyasından xəbər verir. Şərq nəhəngi ilə getdikcə dərinləşən qarşılıqlı siyasi etimad, irimiqyaslı nəqliyyat layihələrində daim nümayiş olunan həmrəylik, qlobal məsələlərdə aparılan səmərəli əlaqələndirmə siyasəti qədim dostluq tellərinin mühüm bünövrəsini təşkil edir. Mövcud reallıqlar çərçivəsində xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla Van İ arasında aparılacaq ikitərəfli danışıqlar ali səviyyədəki görüşlərdə əldə edilmiş vacib ortaq anlaşmaların praktikada dərhal həyata keçirilməsinə xidmət göstərəcək. Yüksək rütbəli rəsmilər müxtəlif sahələrdə aparılan əməkdaşlıqdan fərqli nəticələr, iqtisadi dividendlər qazanmağı aydın hədəf seçiblər. Qarşıdan gələn mötəbər zirvə görüşündə rəsmi Pekin çoxtərəfliliyi hərtərəfli tətbiq etmək, əvvəllər təqdim olunmuş 4 qlobal təşəbbüsü fəal şəkildə icraata yönəltmək məqsədilə genişmiqyaslı dialoq, həmçinin məsləhətləşmələr mexanizmini işə salır. Ortaq gələcəyi olan bütöv Asiya icmasının qurulması fəlsəfəsi qitə ölkələrini müasir dövrün mürəkkəb təhdidlərinə, aqressiv sanksiya siyasətlərinə qarşı ən güclü qalxan rolunu oynamağa səsləyir.
Rəsmi Bakının Asiya qitəsinə yönəlmiş fəal xarici siyasət doktrinası sadəcə Uzaq Şərq istiqaməti ilə məhdudlaşmır, mərkəzində çoxşaxəli hədəflər daşıyaraq Cənub-Şərqi Asiya coğrafiyasını tam şəkildə əhatə edir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında xüsusi diqqətə çatdırır ki, Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi ölkəmizin diplomatik kursunun əsas prioritetləri sırasında mərkəzi mövqe tutur. Bu geniş coğrafiyanın qlobal iqtisadiyyatdakı artan çəkisi respublikamızın qitə siyasətində əsas amilə çevrilir. Həmin prioritetlərə uyğun olaraq yüksək səviyyəli siyasi təmaslar fərqli Asiya dövlətləri ilə davamlı, sıx şəkildə təşkil olunur. Kamboca Krallığı ilə qarşılıqlı inkişaf etdirilən münasibətlər xarici siyasətimizin Asiya vektorundakı ən bariz, diqqətçəkən nümunələrindəndir. İki tərəf arasında formalaşmış siyasi əlaqələrin qırılmaz gücü BMT, Qoşulmama Hərəkatı, eyni zamanda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə daxilində birmənalı nümayiş etdirilən ortaq dəstəklə sınaqdan çıxır. Liderlər arasındakı təmaslarda ölkəmizin qeyd olunan beynəlxalq təşkilatlarda mütəmadi şəkildə tərəfdaşlıq nümayiş etdirməsi daim yüksək qiymətləndirilir. Kambocanın Baş naziri Hun Manet dövlətlərarası münasibətlərin çoxşaxəli xarakterini vurğulayaraq müdafiə, təhlükəsizlik və təhsil sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini önə çəkir. Tərəflər beynəlxalq platformalarda inteqrasiyanın gücləndirilməsi barədə ortaq mövqedədirlər. Kambocanın Azərbaycanın Asiya Parlament Assambleyasına müşahidəçi qismində qoşulmaq təşəbbüsünü dəstəkləməsi siyasi etimadın göstəricisidir. Bu əməkdaşlıq Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında nəqliyyat qovşağı olmaqla yanaşı, siyasi və sivilizasiyalararası əlaqələrin möhkəmləndirilməsində də rolunu artırır.
Oxşar, müsbət inkişaf dinamikasına eyni dərəcədə Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə dərinləşən münasibətlərin geostrateji təhlili zamanı da rast gəlinir. Uzunmüddətli əlaqələrə malik Laos ölkəmiz üçün mühüm, etibarlı, sınaqlardan çıxmış sadiq dost dövlət sayılır. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitlə paytaxtımızda keçirilən təkbətək, həmçinin geniş tərkibdəki rəsmi görüşlər iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarının xüsusi olduğunu açıq şəkildə səciyyələndirir. Dövlətlərin ən ali rəhbərliyi tərəfindən bəyan edilir ki, formalaşan siyasi əlaqələr uzun illərdir sürətli inkişaf trayektoriyasında heç ləngimədən hərəkət edir. Qarşılıqlı diplomatik münasibətlərin təməlinin qoyulmasından artıq 30 ildən çox müddət keçməsi sağlam, toxunulmaz siyasi ənənələrin dərinləşməsinə geniş yol açıb. 30 il ərzində, eləcə də müasir gərgin dövrdə çoxsaylı beynəlxalq təşkilatlar daxilində tərəflər daim həmrəylik səsvermələrində vahid cəbhədən çıxış edərək tərəddüdsüz qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər. Nümayiş olunan həmin qırılmaz müsbət ənənə bu gün mütləq olaraq qüvvədədir, həmçinin gələcək onilliklərdə ikitərəfli əməkdaşlığın həcminin dəfələrlə artacağına zəmanət verir. Yüksək səviyyəli siyasi həmrəylik fonunda masaya yatırılan danışıqlar qısa müddətdə investisiya əlaqələrinin canlanmasına, sərmayə mühitinin cəlbediciliyinin öyrənilməsinə, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin genişləndirilməsinə mühüm zəmin formalaşdırır.
Cənub-Şərqi Asiya regionunun aparıcı ölkələri Azərbaycanın nəqliyyat iqtisadiyyatına məhz etibarlı tərəfdaşlıq, uzaqgörən vizyon prizmasından diqqət yetirirlər. Daim dəyişən geosiyasi turbulensiyaların kəskinləşdiyi mövcud qlobal vəziyyətdə təhlükəsiz marşrut, dayanıqlı logistika zənciri hər ixracatçı dövlət üçün tam olaraq həyati əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizin tranzit infrastrukturu qitədəki istehsalçılar tərəfindən Avropaya açılan ən qısa, ən təhlükəsiz ticarət pəncərəsi kimi qiymətləndirilir. Nəqliyyat sisteminin bütün elementlərinin ən müasir rəqəmsal standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində reallaşan meqalayihələr yuxarıda adıçəkilən Aasiya dövlətlərinin məhsullarını Qərb bazarlarına qısa vaxtda çatdırmağa real zəmanət verir.
Sözügedən çoxqütblü infrastruktur siyasətinin mühüm sütununu, təməl tərkib hissəsini qlobal “Bir kəmər və bir yol” təşəbbüsü möhkəmləndirir. Pnompen, Ventyan, həmçinin Pekin rəhbərliyi Azərbaycanın logistik xətlərə yatırdığı davamlı sərmayələrin bütün Avrasiyanın ümumi tərəqqisinə verilən töhfə kimi anlaşıldığını tez-tez qeyd edirlər. Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə iştirakçılarının əsas diqqəti də məhz qeyd olunan inteqrasiya layihələrinin genişləndirilməsinə, tranzit yüklərin qarşısındakı rüsum sədlərinin aradan qaldırılmasına cəmləşib. Tərəflərarası müştərək siyasi bəyannamələr rəqəmsal gömrük qapılarının fəaliyyətini, iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılmış yaşıl enerji layihələrini sürətləndirir. Şərq dövlətləri köhnəlmiş inkişaf paradiqmalarından fərqli olaraq aqressiya xarakterli hegemoniyanı qəti şəkildə rədd edir.
Asiya xalqlarının tarixi və mədəni ənənələrinə hörmət, suverenliyin qorunması və sülhün möhkəmləndirilməsi beynəlxalq əməkdaşlığın əsas prinsiplərindəndir. Çinin irəli sürdüyü qlobal inkişaf, qlobal təhlükəsizlik və qlobal sivilizasiya təşəbbüsləri bu istiqamətdə əməkdaşlıq imkanlarını daha da genişləndirir. Azərbaycan da dialoq, bərabərlik və qarşılıqlı etimad prinsiplərini dəstəkləyərək beynəlxalq platformalarda fəal iştirak edir.
Yusif ŞƏRİFZADƏ
XQ