AZƏRBAYCAN RADİOSU 100, YOXSA 108 YAŞINDADIR?

17.11.2026

Icma.az, Gununsesi saytına istinadən bildirir.

Bu günlərdə Azərbaycan radiosunun 100 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd olundu. 1926-cı il noyabrın 6-da Bakıda ilk müntəzəm radio yayımının başlanması milli media tariximizin mühüm hadisəsi kimi təqdim edildi. Həmin gün efirdən səslənən “Danışır Bakı!” ifadəsi Azərbaycan radio tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.

Lakin bu yubiley münasibətilə bir tarixi məqamı yenidən gündəmə gətirmək istərdik: Azərbaycan radiosunun tarixi həqiqətən 1926-cı ildən başlayır, yoxsa onun kökləri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünə – 1918-ci ilə gedib çıxır?

Araşdırmalar göstərir ki, 1918-ci ilin iyulunda, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin Gəncədə fəaliyyət göstərdiyi dövrdə radiostansiya yaradılıb. Bəzi tarixi mənbələrdə onun qurulma tarixi iyulun 6-sı kimi göstərilir. Bu stansiya kütləvi radio yayımı üçün deyil, əsasən hərbi və dövlət əhəmiyyətli məlumatların ötürülməsi, rabitə əlaqələrinin təmin edilməsi məqsədilə fəaliyyət göstərirdi.

1919-cu ilin noyabrında isə Azərbaycanın Paris Sülh Konfransındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Əlimərdan bəy Topçubaşov Eyfel qülləsindəki radiostansiya vasitəsilə Gəncə ilə əlaqə yaratmış, radiostansiyanın fəaliyyəti münasibətilə Azərbaycan hökumətinə təbrik göndərmişdi. Bu hadisə Cümhuriyyət hökumətinin radio rabitəsinin qurulmasına verdiyi əhəmiyyətin diqqətəlayiq nümunəsidir.

Təbii ki, 1926-cı il noyabrın 6-da başlanan müntəzəm radio yayımının tarixi əhəmiyyətini mübahisələndirmək olmaz. Ancaq radio rabitəsinin və milli radio quruculuğunun ilk mərhələsini 1918-ci ildən ayırmaq da tarixi mənzərəni natamam təqdim etmək deməkdir.

Maraqlıdır ki, Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bir sıra dövlət qurumlarının və peşələrin bayram tarixləri müəyyənləşdirilərkən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün dövlətçilik ənənələrinə müraciət olunub. Lakin radio tarixində bu yanaşma öz əksini tapmayıb və 1926-cı il əsas tarix kimi qorunub saxlanılıb.

Əslində, söhbət iki fərqli tarixi hadisədən gedir: 1918-ci ildə milli dövlətin radio rabitəsinin yaradılması istiqamətində ilk addımlar atılıb, 1926-cı ildə isə müntəzəm radio yayımı başlayıb.

Ona görə də hesab edirik ki, müvafiq dövlət qurumları və tarixçilər 1918-ci ildə Gəncədə yaradılmış radiostansiyanın fəaliyyətini arxiv sənədləri əsasında daha ətraflı araşdırmalı, onun Azərbaycan radio tarixindəki yerinə hüquqi və tarixi qiymət verməlidirlər.

Azərbaycan radiosunun 100 illik yubileyini qeyd etmək tamamilə doğrudur. Ancaq 1918-ci ildə Cümhuriyyət qurucularının atdığı tarixi addımları da unutmaq olmaz.

Əgər 1926-cı il Azərbaycan radiosunun müntəzəm yayımının başlanğıcıdırsa, 1918-ci il onun milli dövlətçilik tariximizdəki ilk radio rabitəsi təcrübəsidir. Bu tarixin də özünə layiq qiymət alması Cümhuriyyət qurucularının tarixi xidmətlərinə hörmətin ifadəsi olardı.

Azərbaycan radiosu 100 yaşındadır, yoxsa 108? Cavab, əslində, hansı tarixi mərhələdən danışmağımızdan asılıdır. Əsas məsələ isə tariximizin heç bir səhifəsini diqqətdən kənarda qoymamaqdır.

Tarixi əsaslandırma üçün Prezident Kitabxanasının 1918-ci ilin iyulunda Gəncədə radiostansiyanın yaradılması barədə araşdırması, həmçinin Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin 1926-cı il noyabrın 6-dan müntəzəm yayımın başlanması barədə xronologiyası mühüm mənbələrdir.

Pərviz Yəhyalı

Gununsesi.info

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
Читать полностью