Medicina portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.
İnsulin dirənci (insulin rezistentliyi) hüceyrələrin insulin hormonuna həssaslığının azalması ilə xarakterizə olunan metabolik pozulmadır. Nəticədə qlükoza hüceyrələr tərəfindən effektiv istifadə olunmur və qan şəkəri səviyyəsi yüksəlməyə meyilli olur. Bu hal uzunmüddətli dövrdə Type 2 diabet, piylənmə və ürək-damar xəstəlikləri üçün risk faktorudur.
Medicina.az xəbər verir ki, insulin mədəaltı vəz tərəfindən ifraz olunan hormondur və qlükozanın hüceyrələrə daxil olmasını təmin edir. İnsulin direnci zamanı hüceyrələr bu hormona zəif cavab verir.
Orqanizm kompensasiya məqsədilə daha çox insulin ifraz edir (hiperinsulinemiya). Bu proses uzun müddət davam etdikdə metabolik balans pozulur.
İnsulin Dirəncini yaradan 5 Əsas Səbəb
1. Artıq Çəki və Visseiral Piylənmə
Xüsusilə qarın nahiyəsində toplanan piy toxuması insulin reseptorlarının fəaliyyətini azalda bilər. Visseral piy metabolik aktivdir və iltihabi mediatorların ifrazını artıraraq insulin həssaslığını zəiflədir.
2. Fiziki Aktivliyin Azlığı
Əzələ toxuması qlükozanın əsas istifadəçisidir. Hərəkətsiz həyat tərzi qlükozanın utilizasiyasını azaldır və insulinə həssaslığı zəiflədir.
3. Yüksək karbohidratlı və emal olunmuş qida
Rafinə edilmiş şəkər və sadə karbohidratların tez-tez qəbulu qan şəkərində dalğalanmalara səbəb olur. Bu vəziyyət uzun müddətdə insulin ifrazının artmasına və reseptorların həssaslığının azalmasına gətirib çıxara bilər.
4. Xroniki stress və yuxu Pozuntusu
Uzunmüddətli stress zamanı kortizol səviyyəsi yüksəlir. Kortizol qlükoza istehsalını artırır və insulinə qarşı həssaslığı azalda bilər. Yuxu çatışmazlığı da metabolik balansın pozulmasına səbəb olur.
5. Genetik və Hormonal Faktorlar
Ailəvi meyillilik və hormonal pozuntular (məsələn, Polycystic ovary syndrome) insulin direnci riskini artırır. Bu sindromda insulin rezistentliyi tez-tez müşahidə olunur və metabolik dəyişikliklərlə müşayiət edilə bilər.
Bu əlamətlər varsa?
İnsulin dirənci erkən mərhələdə simptomsuz ola bilər. Lakin aşağıdakı əlamətlər müşahidə edilə bilər:
Yeməkdən sonra yuxululuq
Şirniyyata güclü istək
Qarın nahiyəsində piylənmə
Yorğunluq
Dəridə tünd piqmentasiya (akantoz nigrikans)
Diaqnostika
Diaqnoz laborator analizlər əsasında qoyulur:
Aclıq qan şəkəri
Aclıq insulini
HOMA-IR indeksi
Qlükoza tolerantlıq testi
HbA1c
Müalicə
İnsulin dirənci geri dönə bilən metabolik vəziyyətdir və əsasən həyat tərzi dəyişiklikləri ilə nəzarət altına alına bilər.
1. Qidalanmanın Tənzimlənməsi
Aşağı qlisemik indeksli qidalar
Liflə zəngin tərəvəzlər
Zülal balansının artırılması
Şəkər və emal olunmuş qidaların azaldılması
2. Fiziki Aktivlik
Həftədə minimum 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik insulin həssaslığını artırır. Güc məşqləri əzələ kütləsini artıraraq metabolizmi yaxşılaşdırır.
3. Çəki atmaq
Bədən çəkisinin 5–10% azalması belə insulin həssaslığında əhəmiyyətli yaxşılaşma yarada bilər.
4. Stress nəzarəti və yuxu Rejimi
7–8 saat keyfiyyətli yuxu
Stress idarəetmə texnikaları
Relaksasiya və nəfəs məşqləri
5. Dərmanlar
Bəzi hallarda həkim tərəfindən insulin həssaslığını artıran preparatlar təyin oluna bilər. Müalicə fərdi qaydada planlaşdırılmalıdır. Dərmanları mütləq həkim endokrinoloq təyin etməlidir.
Aygün Musayeva