Icma.az, Xalq qazeti portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.
Milli müdafiə sənayesi – 20
Cənubi Qafqaz regionunda formalaşan yeni geosiyasi nizam hərbi-sənaye kompleksinin inkişaf səviyyəsini dövlət suverenliyinin başlıca meyarına çevirir. Bakıda təşkil edilən ADEX beynəlxalq müdafiə sərgisi hərbi qüdrətin nümayiş meydanı olmaqla məhdudlaşmır, həmçinin regional təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında strateji təsir vasitəsi kimi çıxış edir.
Geniş Xəzər və Qara dəniz hövzələrini əhatə edən çoxtərəfli hərbi-texniki tərəfdaşlıq əlaqələri məhz Azərbaycan paytaxtında qurulan dialoq platforması vasitəsilə yeni mərhələyə qədəm qoyur. Müdafiə sənayesi və daxili təhlükəsizlik sahəsində ixtisaslaşan ən mötəbər regional tədbir statusunu daşıyan sərgi aparıcı xarici korporasiyaların, qlobal istehsalçıların diqqət mərkəzində dayanır. Qafqaz coğrafiyasının müdafiə sənayesi sektorunda həyata keçirilən geniş ixtisaslaşmış təşəbbüs ölkəni daha uzaq qitələrdə hərbi-texniki əməkdaşlığın qlobal mərkəzinə çevirməyi bacarır. Qlobal iştirakçıların maraqla izlədiyi müzakirə məkanı beynəlxalq hərbi nümayəndəliklərin ortaq strateji mənafelərini qorumağa geniş şərait yaradır. İnnovasiyaların, yüksək texnologiyaların sıx cəmləşdiyi ekspozisiyalar ölkənin qlobal miqyasda mürəkkəb mühəndislik həlləri təklif edən qabaqcıl qüvvəyə çevrildiyini təsdiqləyir.
Gələcəyə yönələn dövlət siyasətinin məntiqi davamı olan milli müdafiə sənayesinin formalaşması dəqiq hesablanan geostrateji gedişlərin həlledici nəticəsini təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin 16 dekabr 2005-ci il tarixli sərəncamı əsasında təsis edilən Müdafiə Sənayesi Nazirliyi hərbi istehsalın sistemli, elmi əsaslarla təşkilinin başlanğıcını müəyyənləşdirir. Qeyd olunan dövrdə postsovet məkanında müşahidə edilən texnoloji durğunluq fonunda sıfırdan güclü sənaye infrastrukturu yaratmaq inanılmaz siyasi iradə tələb edir. Siyasi liderin dərin uzaqgörənliyi nəticəsində əsası qoyulan proses müasir dövrün mürəkkəb çağırışları fonunda xüsusi aktuallıq kəsb edir. Hazırda çoxsaylı dövlətlər müdafiə sənayesini inkişaf etdirmək məqsədilə təcili addımlar atmağa başlayırsa, rəsmi Bakı strategiyanı düz 20 il əvvəl reallaşdıraraq potensial rəqiblərini xeyli geridə qoyur. Mütərəqqi texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi yerli mütəxəssislərin bilik səviyyəsini xeyli artırır, qlobal standartlara cavab verən güclü kadr ehtiyatı yaradır. Proses təsadüfi qərarlarla məhdudlaşmır, mütləq şəkildə elmi əsaslara, dərin hərbi strategiyaya hərtərəfli söykənir. Təməli qoyulan nazirlik tədricən regional hərbi sənaye lokomotivinə tam çevrilir.
Sıfırdan başlayan mürəkkəb sənayeləşmə mərhələsinin nəticəsində hazırda yerli müəssisələrdə 1000-dən çox növ müxtəlif müdafiə təyinatlı məhsul istehsal prosesinə cəlb olunur. İstehsal xətlərində yüksək dəqiqlikli snayper tüfəngləri, ağır və yüngül zirehli texnikalar, müxtəlif çaplı artilleriya sursatları, kəşfiyyat xarakterli və zərbə təyinatlı pilotsuz uçuş aparatları, kamikadze dronlar, innovativ robot sistemləri, dəniz patrul mexanizmləri, habelə digər mürəkkəb texnoloji avadanlıqlar geniş yer alır. Gündən-günə çeşidləri artan hərbi arsenalın modernləşməsi mütəmadi sürətlənir, daxili tələbatı ən yüksək səviyyədə qarşılayır. Çoxşaxəli istehsal profili silahlı qüvvələrin bütün təminat istiqamətlərini tam qapayır, yaranan boşluqları olduqca çevik şəkildə doldurur. İnnovativ mühəndislik həlləri əsasında yığılan elektron qurğular ordunun imkanlarını xeyli genişləndirir, səhra əməliyyatlarının gedişatına həlledici və qəti təsir göstərir. Yerli mütəxəssislərin fədakar əməyi sayəsində ərsəyə gələn yüksək texnoloji hərbi avadanlıqlar qlobal məkanda rəqabətə davamlılığını qətiyyətlə qoruyur. Sənaye kütləviləşməsi ölkə daxilindəki nəhəng zavodların, fərqli profilli fabriklərin fəaliyyətini güclü stimullaşdırır, logistika zəncirinin uzunmüddətli davamlılığını təmin edir. Kompleks hərbi infrastruktur xaricdən edilən bütün təzyiqləri neytrallaşdırmaq üçün mükəmməl zəmin hazırlayır, hərbi asılılığı tamamilə ortadan qaldırır. Milli hərbi sənaye müasir müharibələrin xarakterinə uğurla uyğunlaşaraq süni intellekt əsaslı maşınlar istehsalını daim artırır.
Milli müdafiə sənayesinin institusional idarəetmə mexanizmini təkmilləşdirmək məqsədilə 2023-cü ildə təsis edilən “Azərsilah” Müdafiə Sənaye Holdinqi sahənin kommersiyalaşması və texnoloji modernizasiyası istiqamətində keyfiyyətcə fərqli və mütərəqqi mərhələ açır. Holdinq strukturu istehsal müəssisələrinin çevik idarə edilməsinə, elmi-tədqiqat layihələrinə sərmayə qoyuluşunun sürətlənməsinə, xarici tərəfdaşlarla müştərək sənaye klasterlərinin təşkilinə ən real zəmin yaradır. Dövlət şirkətinin müasir korporativ idarəetmə prinsiplərinə keçidi hərbi sənayenin beynəlxalq bazarlara inteqrasiyasını intensivləşdirir, qlobal əməkdaşlıq çərçivəsində texnoloji transfer prosesini xeyli asanlaşdırır. Nəticədə, hərbi-sənaye kompleksi sadəcə büdcə vəsaitlərini istehlak edən qurum statusundan tamamilə çıxır, dövlət iqtisadiyyatına xarici valyuta gətirən gəlirli və strateji sahəyə çevrilir. Holdinqin müasir çevik siyasəti sayəsində artıq qalan bürokratik əngəllər tamamilə aradan qalxır, yeni silah növlərinin kütləvi istehsala buraxılması müddəti kəskin azalır.
Dünya miqyasında müşahidə edilən daimi hərbi-siyasi qeyri-sabitlik, sanksiya proseslərinin intensiv tətbiqi, qlobal təchizat zəncirlərindəki kəskin qırılmalar şəraitində milli müdafiə sənayesinin mövcudluğu suverenliyin toxunulmazlığını mütləq şəkildə zəmanət altına alır. Hadisələrin retrospektiv təhlili aydın sübuta yetirir ki, hərbi sənayenin vaxtında qurulmaması ölkəni geosiyasi təzyiqlər qarşısında son dərəcə kövrək vəziyyətlə üzləşdirər, milli müdafiə xəttini böyük təhlükəyə atar. Xarici silah tədarükündən yaranan asılılıq ordunun modernləşməsini ləngidir, siyasi böhranlar fonunda ehtimal olunan silah embarqoları hərbi qüvvələrin manevr imkanlarını kəskin məhdudlaşdırır. Belə böhranlı şəraitdə texnoloji üstünlük qazanmaq şansı sıfıra enir, dövlət gəlirlərinin çox böyük hissəsi mütəmadi olaraq xarici şirkətlərin hesablarına axır, yerli istehsal mədəniyyəti, yüksək ixtisaslı iş yerləri, innovativ mühəndislik bazası formalaşmaq imkanından məhrum olur. Bu məqamlarda sursat ehtiyatının tükənməsi xaricdən gələn siyasi diktələrə mütləq şəkildə boyun əyməyə məcburiyyət yaradır. Sadalanan bütün mənfi ehtimallara rəğmən, müstəqil istehsal bazasının möhkəm qorunması təkcə ticari məna daşımır, eyni zamanda, müstəqil xarici siyasət yürütmək ali hüququnu müdafiə edir.
Yaradılan nəhəng sənaye potensialı yalnız daxili ehtiyacların təminatı çərçivəsində sıxışıb qalmır, əksinə, geniş və çoxşaxəli ixrac imkanlarına yol açır. “Made in Azerbaijan” brendini formalaşdıran sənaye kompleksi xaricə yönələn innovativ silah sistemləri vasitəsilə qlobal hərbi texnologiyalar bazarında rəqabətədavamlı mövqe tutaraq 30-dan çox dövlətin silahlanmasına rəsmən daxil olur. Avropa, Asiya, Afrika, Yaxın Şərq istiqamətində uğurla həyata keçirilən davamlı ixrac əməliyyatları milli büdcəyə stabil valyuta daxilolmalarını təmin edir, habelə beynəlxalq arenada strateji müttəfiqlik şəbəkəsini durmadan genişləndirir. Yüksək keyfiyyət standartlarına cavab verən ağır və yüngül hərbi ləvazimatlar sərfəli qiymət siyasəti sayəsində böyük bazarlarda sürətlə yayılır, fərqli xarici dövlətlərin hərbi arsenalını böyük ölçüdə gücləndirir. İxrac prosesində beynəlxalq öhdəliklərə, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların təhlükəsizlik protokollarına, qlobal silah ticarəti müqavilələrinə, sərt ixrac nəzarəti rejimlərinə dönmədən əməl olunması daxili idarəetmənin qlobal məsuliyyətini açıq nümayiş etdirir.
Paytaxt Bakının mötəbər müdafiə platformasına ev sahibliyi etməsi ölkənin geostrateji cəzbediciliyini maksimum səviyyəyə qaldırır, ümumən regiondakı həlledici nüfuzunu qat-qat artırır. Bütün qeyd olunan göstəricilər mütləq şəkildə sübut edir ki, güclü, yenilməz, tam müstəqil fəaliyyət göstərən ordu və arxa cəbhə sənayesi milli suverenliyin toxunulmaz qalxanı rolunu ləyaqətlə icra edir. Regional təhlükəsizlik memarlığı yalnız tarazlığın qorunması ilə məhdudlaşmır, həm də mütləq hərbi çəkindiricilik potensialının real mövcudluğuna əsaslanır, qlobal sülhün və ardıcıl tərəqqinin davamlı zəmanətinə çevrilir. Yüksək templə, dayanmadan fəaliyyət göstərən ağır sənaye mərkəzləri regionu qlobal xəritədə cəzbedici güc mərkəzinə, beynəlxalq strateji əməkdaşlığın ana qovşağına çevirməkdə xüsusi tarixi missiya daşıyır.
Yusif ŞƏRİFZADƏ
XQ