Belarus vətəndaşlarını internetdə Ukraynaya qarşı müharibəyə cəlb edirlər Bloomberg

“Arxa cəbhədə xidmət”, “vətəndaşlıq iki həftəyə” – Rusiya ordusuna çağırış belə reklam olunur, baxmayaraq ki, Belarus qanunvericiliyində muzdlu döyüşçülük cinayət məsuliyyəti yaradır.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "DW" məlumat yayıb.

Belarus internet seqmentində getdikcə daha çox elanlar görünür: vətəndaşlara Rusiya ordusu ilə müqavilə bağlamaq və Ukraynaya qarşı müharibəyə getmək təklif olunur. Reklam Telegram, Viber və digər platformalar vasitəsilə, hətta şəhər və kəndlərin lokal çatlarında yayılır. Belarusa böyük birdəfəlik ödənişlər, sadələşdirilmiş qaydada Rusiya vətəndaşlığı, sosial imtiyazlar və hətta “qanuni problemlərin həlli” vəd edilir.

Ukraynalı bloqer BalaganOFF öz teleqram kanalında belə bir elanı paylaşdı. Viber vasitəsilə yayıldığı güman olunan reklamda 18–55 yaşlı belaruslar “PUA müqaviləsi” ilə xidmətə dəvət olunurlar. Müqavilə bağlayanlara 4,35 milyon rubl (təxminən 47 min avro), Rusiya vətəndaşlığı, döyüş veteranı statusu, kredit və vergi tətili, hərbi pensiya, həyat və sağlamlıq sığortası vəd edilir. Threads sosial şəbəkəsində bir istifadəçi yazıb ki, kənd çatında (900 nəfərlik) belə elanlar həftədə bir neçə dəfə paylaşılır. O, bu barədə Minsk vilayət DİN-ə müraciət də göndərib. Digər belaruslar da öz çatlarında oxşar elanların mütəmadi göründüyünü bildiriblər.

“Beraşteyskaya Vesna” hüquq müdafiəçiləri də kütləvi göndərişlər barədə xəbər verirlər. Onların sözlərinə görə, reklam məhz belaruslara yönəlib – mətn, Belarus bayrağı təsviri və belarus nömrəsi ilə Viber hesabı bunu göstərir. Müqaviləçilərə birdəfəlik ödəniş, yüksək maaş, ödənişli təhsil, mənzil, yemək, kreditlərin və məhkumluqların “ləğvi” vəd olunur. Reklamda vurğulanır ki, bu xidmət “muzdlu döyüşçülük deyil”. Hüquq müdafiəçiləri hesab edirlər ki, bu, belarusları qanuni məsuliyyətdən yayınmağa inandırmaq üçün edilir.

Belarus qanunlarına görə, dövlətin icazəsi olmadan xaricdə silahlı münaqişələrdə iştirak muzdlu döyüşçülük sayılır (Cinayət Məcəlləsi, maddə 133) və 3–7 il həbs cəzası nəzərdə tutulur. Muzdlu döyüşçülərin cəlbi, hazırlanması, maliyyələşdirilməsi və istifadəsi isə (maddə 132) 7–15 il həbs ilə cəzalandırılır.

DW sosial şəbəkə “VKontakte”də belaruslara da yönəlmiş bir neçə elan aşkar edib. Verbuçular “arxa cəbhədə xidmət” vəd edir, birdəfəlik ödəniş və yüksək maaş təklif edirlər. Rusiyanın “Zaşçitnik RF” saytında isə “Belarusiyada müqavilə ilə hərbi xidmət” elanları var. İştirakçılara dövlət mənzili, ailələr üçün imtiyazlar, tibbi xidmət, uşaq müavinətləri, hətta Belarusiyada ev tikmək üçün torpaq sahəsi vəd edilir. Lakin reabilitasiya bölməsində Udmurtiya Respublikasına aid məlumatlar var, bu da əslində belarusların Rusiya ordusuna cəlb edilməsinə işarədir. “Dobrovolets-centr.rf” saytında da onlarla belarus şəhərində guya müqavilə məntəqələri göstərilir, maaş, kredit və vergi tətili, 10 sot torpaq sahəsi vəd olunur. İki həftəyə Rusiya vətəndaşlığı, sənədlərin bərpası və “qanuni problemlərin həlli” də təklif edilir.

BELPOL təşkilatının nümayəndəsi Vladimir Jigar deyir: “Son bir ildə müxtəlif sosial şəbəkələrdə, Viber qruplarında elanların sayı xeyli artıb. Əgər söhbət Kalinovski polkuna qoşulmaqdan getsəydi, dərhal cinayət işi açılardı. Amma Rusiya ilə bağlı heç kim heç kimi axtarmır. Cinayət Məcəlləsindəki norma seçici tətbiq olunur – yalnız Ukrayna tərəfində döyüşənlərə qarşı.”

Onun qiymətləndirməsinə görə, müharibənin başlanğıcından bəri Rusiyanın tərəfində 3,5 minə yaxın belarus döyüşüb. Onlardan təxminən 500 nəfər həlak olub, bir çoxu itkin düşüb, 20-dən çox belarus isə Ukraynada əsir götürülüb. Jigar əlavə edir ki, əsasən Rusiyada uzun müddət yaşayan belaruslar müharibəyə gedirlər: “90% sadəcə pul qazanmaq istəyir, qalan 10% isə ya Rusiyada cinayət təqibindən yayınmaq üçün, ya da ideoloji səbəblərlə gedir. Onlara deyirlər ki, ‘dron operatoru’ olacaqlar, arxa cəbhədə işləyəcəklər, amma demək olar ki, hamı dərhal ‘ət şturmları’na göndərilir”.