Ayna portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.
“Milli Hərəkat”ın Alyansdan geri çəkilməsi hökumətin mövqeyini avtomatik olaraq gücləndirmir, amma...
Gürcüstanın müxalifət “Birlik – Milli Hərəkat” Partiyasının Müxalifət Alyansından ayrılması mövcud hökumətə qarşı çıxan siyasi qüvvələr daxilində dərin ziddiyyətləri üzə çıxaran bir epizod idi. 2026-cı ilin mart ayında doqquz partiyanın iştirakı ilə yaradılan və hakim “Gürcü Arzusu – Demokratik Gürcüstan” Partiyası ilə siyasi qarşıdurmada vahid cəbhə yaratmaq niyyətində olan Alyans hətta ilk ilində belə birliyi qoruya bilmədi. Üstəlik, ən görkəmli müxalifət qüvvələrindən birinin ayrılması üzvlər arasındakı fikir ayrılıqlarının onların birgə fəaliyyət istəklərindən daha çox olduğunu göstərir.
“Birlik – Milli Hərəkat”ın ayrılmasının rəsmi təsdiqini partiyanın müvəqqəti idarəetmə şurasının rəhbəri İrakli Pavlenişvili etdi. Onun sözlərinə görə, təşkilat bir neçə aydır özünü Alyansın bir hissəsi hesab etmir və onun iclaslarında və ya tədbirlərində iştirak etmir. Beləliklə, hazırkı bəyanat, partiyanın Alyansdakı üzvlüyünü dayandırmaq niyyətinin məlum olduğu yayda başlayan prosesi faktiki olaraq möhkəmləndirdi.
Lakin çıxışın rəsmi izahı daha ciddi bir problemi gizlədir. “Birlik - Milli Hərəkat” və Alyansın digər üzvləri arasındakı münasibətlər bir neçə aydır ki, qarşılıqlı tənqid və ictimai fikir ayrılıqları ilə yadda qalıb. Xüsusilə, digər müxalifət qüvvələrinin nümayəndələri “Birlik - Milli Hərəkat”ın qurucusu, hazırda həbsdə olan sabiq Prezident Mixail Saakaşvilinin partiyanın siyasi xəttinə təsirindən və müttəfiqləri haqqında tənqidi açıqlamalarından narazılıqlarını bildiriblər. Pavlenişvili isə öz növbəsində əvvəllər bəzi Alyans üzvlərinin mövcud hökumətlə birgə mübarizə aparmaq əvəzinə, “Milli Hərəkat”a və onun nümayəndələrinə hücum etməyə diqqət yetirdiklərini bildirib.
Bu ziddiyyətlər xüsusilə, Alyansın ilkin məqsədləri nəzərə alınmaqla diqqətəlayiqdir. Bu ilin mart ayında doqquz siyasi qüvvə - “Milli Hərəkat”, “Axali”, “Girçi - Daha Çox Azadlıq”, “Droa”, “Federalistlər”, “Avropa Gürcüstanı”, “Strategiya Ağmaşenebeli”, “Azadlıq Meydanı” və “Milli Demokrat” Partiyası - təşkilati və ideoloji müstəqilliklərini qoruyarkən siyasi hərəkətlərini əlaqələndirmək barədə razılığa gəliblər. Partiyaların birləşməsi və ya vahid seçki siyahısının yaradılması barədə heç bir müzakirə aparılmayıb. Elan edilən əsas məqsəd hakim “Gürcü Arzusu”na qarşı çıxmaq üçün ortaq bir strategiya hazırlamaq, tərəfdarları səfərbər etmək, birgə aksiyalar keçirmək və ölkənin Avropa kursunu bərpa etmək idi.
Lakin əvvəlcə əməkdaşlığın əsası kimi nəzərdə tutulan müstəqilliyin qorunması prinsipi sonda Alyansın fəaliyyətini çətinləşdirməklə hədələyirdi. Tərəflər arasındakı fikir ayrılıqları təkcə siyasi yanaşmalarla deyil, həm də məqbul mübarizə metodları, təsir bölgüsü və ayrı-ayrı liderlərin rolları barədə fikirlərlə bağlı idi. Nəticədə, iştirakçılar ortaq bir gündəmdə razılığa gəlmək əvəzinə, getdikcə qarşılıqlı tənqidlə məşğul olurdular. Bu, siyasi qüvvələrin daxili münaqişələrin həlli üçün kifayət qədər güclü mexanizmlər olmadan birlikdə işləməyə çalışdığı bir modelin zəifliyini nümayiş etdirdi.
“Milli Hərəkat”ın özünün mövqeyi bu vəziyyətdə xüsusilə mühüm rol oynayır. Saakaşvilinin siyasi irsi ilə əlaqəli olan partiya Gürcüstanda ən tanınan müxalifət qruplarından biri olaraq qalır. Onun Alyansda iştirakı ittifaqa əlavə siyasi çəki verdi, eyni zamanda, digər iştirakçılarla bərabərhüquqlu münasibətlər qurmaqda çətinliklər yaratdı. Bəzi partiyalar üçün “Milli Hərəkat”la əməkdaşlıq müxalifətin birləşməsi üçün zəruri şərt idi, digərləri üçün isə təşkilatın siyasi tarixi və Saakaşvilinin fəaliyyətinə davamlı təsiri nəzərə alınmaqla əlavə mübahisə mənbəyi idi.
Bu kontekstdə partiyanın geri çəkilməsi təkcə partiyalararası münaqişənin nəticəsi deyil, həm də Gürcüstan müxalifətinin üzləşdiyi daha geniş bir problemin təzahürü kimi qəbul edilə bilər: eyni zamanda, hökumətə qarşı vahid cəbhə təqdim etməyə çalışan düşərgə daxilində liderlik və siyasi təsir uğrunda rəqabət kimi. Hər bir təşkilat öz dəstək bazasını genişləndirməkdə və fərqli siyasi kimliyini qorumaqda maraqlıdır. Lakin bu cür məntiq qaçılmaz olaraq ortaq bir strategiya naminə fərdi məsələlərdə güzəştə getmək zərurəti ilə ziddiyyət təşkil edir.
Bu hadisənin nəticələri doqquz partiya arasındakı münasibətlərdən kənara çıxır. Gürcüstanda uzanan siyasi böhran fonunda müxalifətin yalnız rəsmi birləşməyə deyil, həm də mövcud hökumətə inandırıcı alternativə ehtiyacı var. Bunun üçün əlaqələndirilmiş proqram, aydın siyasi təmsilçilik sistemi və cəmiyyətə ölkənin gələcək inkişafı üçün konkret ssenari təklif etmək bacarığı tələb olunur. Bu arada, müxalifət qüvvələrinin siyasi enerjisinin əhəmiyyətli bir hissəsi daxili münaqişələrə sərf olunur.
Müxalifət ittifaqının əvvəlcə dayanıqsız olması əlavə bir mürəkkəblik yaradır. "Gürcü Arzusu"na qarşı çıxan bütün əhəmiyyətli qüvvələr daxil idi. Xüsusilə, keçmiş Baş nazir Giorgi Qaxariyanın "Lelo" və "Gürcüstan Naminə" partiyaları Koalisiyadan kənarda qaldılar. Beləliklə, hazırkı parçalanmadan əvvəl də müxalifət düşərgəsi vahid siyasi struktur təşkil etmirdi. “Milli Hərəkat”ın geri çəkilməsi mövcud parçalanmanı daha da artırdı və daha geniş koalisiya yaratmaq perspektivlərini şübhə altına aldı.
Qonşu ölkənin sabitliyi təkcə ikitərəfli deyil, həm də strateji regional əhəmiyyət kəsb etdiyindən, Azərbaycan üçün Gürcüstan siyasətindəki inkişaflar da xüsusi maraq doğurur. Gürcüstan Bakının əsas tranzit tərəfdaşlarından biri olaraq qalır və Azərbaycanın enerji resurslarının və yüklərinin Qərb bazarlarına çıxışını təmin edir. Əsas marşrutlar, o cümlədən Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi və Orta Dəhlizin inkişafı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu onun ərazisindən keçir. Ona görə də, Gürcüstan siyasi sisteminin proqnozlaşdırıla bilməsi birbaşa Azərbaycanın uzunmüddətli iqtisadi və infrastruktur maraqları ilə bağlıdır.
Əhəmiyyətli olan odur ki, Gürcüstanda daxili siyasi fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Azərbaycan-Gürcüstan əməkdaşlığı dövlətlərarası səviyyədə inkişaf etməyə davam edir. 2026-cı ilin may ayında Baş nazir İrakli Kobaxidzenin Bakıya səfəri zamanı tərəflər enerji və nəqliyyat sektorlarında bir sıra sazişlər imzaladılar. Xüsusi əhəmiyyət kəsb edənlər arasında Gürcüstana Azərbaycan qazının tədarükü ilə bağlı müqavilənin 20 il müddətinə uzadılması, eləcə də elektrik enerjisi təchizatı və tranzit müqavilələri var idi. Tərəflər həmçinin Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu layihəsinin modernləşdirilməsinin başa çatdığını təsdiqlədilər və iki paytaxt arasında gündəlik sərnişin daşınmasını bərpa etmək barədə razılığa gəldilər. Bu sazişlər göstərir ki, Bakı ilə Tiflis arasında strateji tərəfdaşlıq uzunmüddətli iqtisadi və infrastruktur maraqlarına əsaslanır.
İkitərəfli münasibətlərin sabitliyinin daha bir təsdiqi 30 oktyabr 2026-cı ildə Siqnaqidə keçirilən Azərbaycan və Gürcüstan arasında İqtisadi Əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyanın 11-ci iclası oldu. Baş nazirlər Əli Əsədov və İrakli Kobaxidzenin həmsədrliyi ilə tərəflər ticarət, investisiya, enerji, nəqliyyat və tranzit sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi perspektivlərini müzakirə etdilər. Orta Dəhlizin inkişafına, nəqliyyat infrastrukturunun səmərəliliyinin artırılmasına və sərhəd prosedurlarının sadələşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirildi. Xüsusilə, tərəflər iki ölkə sərhədində yerləşən "İpək Yolu" birgə beynəlxalq avtomobil buraxılış məntəqəsinin praktiki fəaliyyəti ilə bağlı sənədlər imzalayıblar.
Eyni zamanda, Azərbaycanın Gürcüstandakı daxili siyasi rəqabətin birgə regional layihələrin həyata keçirilməsini çətinləşdirə biləcək qeyri-sabitlik faktoruna çevrilməsinin qarşısını almaqda obyektiv marağı var. Bakı üçün Gürcüstan müxalifət düşərgəsindəki güc balansı və ya ayrı-ayrı partiyaların taleyi Tiflisin proqnozlaşdırıla bilən xarici və iqtisadi siyasətini, eləcə də ikitərəfli və çoxtərəfli təşəbbüslər çərçivəsində öhdəliklərini yerinə yetirmək qabiliyyətini qorumaqdan daha az əhəmiyyətlidir. Beləliklə, Gürcüstan siyasətinin daha da qütbləşməsi partiyadaxili mübarizələrdən kənara çıxan və Cənubi Qafqazda daha geniş sabitlik kontekstinə təsir edən bir məsələyə çevrilir.
“Gürcü Arzusu” üçün mövcud vəziyyət obyektiv olaraq daha əlverişli şərait yaradır. Hökumətin əleyhdarları arasında birliksizlik vahid siyasi gündəmin formalaşdırılmasını çətinləşdirir, birgə səfərbərlik kampaniyalarının effektivliyini azaldır və hakim partiyaya konsolidasiya olunmuş müxalifət düşərgəsi əvəzinə ayrı-ayrı siyasi qüvvələrlə qarşılaşmağa imkan verir. Eyni zamanda, “Milli Hərəkat”ın geri çəkilməsi hökumətin mövqeyini avtomatik olaraq gücləndirmir, çünki qalan üzvlərin koordinasiyanı qorumaq və tərəfdarları cəlb etmək qabiliyyətindən çox şey asılı olacaq.
Eyni zamanda, mövcud böhran müxalifətin birgə fəaliyyətdən tamamilə imtina etməsi demək deyil. Qalan üzvlər Alyansı islah etməyə, onu daha kompakt hala gətirməyə və aydın qarşılıqlı fəaliyyət qaydaları hazırlamağa cəhd edə bilərlər. Başqa bir seçim isə konkret məsələlər üzrə əməkdaşlığa keçərkən formal birləşməni qorumaqdır. Nəhayət, qarşılıqlı tənqid kompromis axtarışından üstün olmağa davam edərsə, partiyalar arasında daha da məsafə saxlanması istisna edilə bilməz.
Müxalifət üçün digər vacib bir sınaq artan siyasi təzyiq altında koordinasiyalı şəkildə hərəkət etmək qabiliyyəti olacaq. Gürcüstanın Konstitusiya Məhkəməsində bir neçə müxalifət partiyasının mümkün qadağan edilməsi ilə bağlı davam edən məhkəmə prosesləri fonunda siyasi konsolidasiya məsələsi əlavə əhəmiyyət kəsb edir. Belə bir vəziyyətdə daxili münaqişələr fərdi təşkilatların mövqelərini zəiflətməklə yanaşı, həm də ümumi siyasi maraqların qorunmasını çətinləşdirə bilər.
Nəticə etibarilə, “Milli Hərəkat”ın çıxış hekayəsi göstərir ki, Gürcüstan müxalifətinin əsas problemi birləşmək istəyinin olmaması deyil, bu cür birləşmə prinsipləri barədə razılığa gələ bilməməkdir. Mövcud hökumətin geniş şəkildə rədd edilməsi fonunda koalisiya yaratmaq onun sabitliyini təmin etməkdən daha asan olub. Müxalifət partiyaları şəxsi təsir uğrunda mübarizədən üstün ümumi siyasi strategiyaya üstünlük verənə qədər vahid cəbhə yaratmaq cəhdləri daxili ziddiyyətlərə qarşı həssas qalacaq. Bu mənada, mövcud parçalanma sadəcə bir siyasi ittifaqın uğursuzluğu deyil, həm də Gürcüstan müxalifətinin koordinasiyasında sistemli böhranın göstəricisidir.
Müəllif: Zaur Nurməmmədov