“Daşqın Əmlak” işi: Sosial mediada inamın sui istifadə halı və hüquqi reallığın üzə çıxardığı zəncir

Son günlər Azərbaycan mediasında və sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə olunan “Daşqın Əmlak” işi bir fərdi cinayət hadisəsi təsiri bağışlasa da, əslində çox daha dərin bir sosial və sistem problemi üzə çıxarır. Tanınmış bloqerlərin reklam etdiyi, onlarla vətəndaşın isə ümid bağladığı bu şirkətin rəhbərinin dələduzluq ittihamı ilə məhkəmə qarşısına çıxarılması həm hüquqi, həm də etik cəhətdən mühüm presedent yaradır.

Son illərdə Azərbaycan da daxil olmaqla bir çox ölkədə sosial şəbəkələr artıq sadəcə əyləncə və xəbər məkanı deyil, güvən və qərarvermə alətinə çevrilib. İstər kosmetika, istər restoran, istərsə də əmlak sahəsi olsun insanlar artıq televiziya reklamına yox, sevdikləri və izlədikləri bloqerin paylaşımına inanırlar. Bu hadisə göstərdi ki, reklam artıq təkcə kommersiya vasitəsi deyil, ictimai inamın formalaşdığı əsas platformadır və bu inam manipulyasiya olunduqda nəticələr kütləvi ola bilir.

Məhkəməyə çıxarılan şirkət rəhbəri Daşqın Məmmədov barəsində Cinayət Məcəlləsinin 178.2.3-cü maddəsi (“külli miqdarda dələduzluq”) ilə ittiham irəli sürülüb. İddialara əsasən, 100-dən çox vətəndaşın vəsaiti mənimsənilib və onların çoxu mənzil sahibi olacağına inanıb. Bu, təkcə bir şəxsin cinayət məsuliyyəti deyil, həm də əmlak bazarında hüquqi nəzarət mexanizmlərinin zəifliyinin göstəricisidir.

Hazırda ölkədə onlarla ofis və fərdi vasitəçi qeyri-rəsmi şəkildə fəaliyyət göstərir, lakin bu fəaliyyətlərin çoxu vergi, müqavilə və lisenziya nəzarətindən kənardır. Əgər “Daşqın Əmlak” işi məhkəmədə real hüquqi qiymət alsa, bu, gələcəkdə mənzil alqı-satqısında rəsmi müqavilə tələbinin güclənməsinə, reklam məzmunlarına hüquqi nəzarətin artmasına, sosial media təsirçiləri üçün məsuliyyət mexanizminin formalaşmasına səbəb ola bilər.

Bu hadisənin ən çox müzakirə olunan tərəfi tanınmış bloqerlərin iştirakıdır. Onlar məhkəmənin tərəfi olmasalar da, bu işin etik kontekstində əsas fiqurlardan biri sayılırlar. Azərbaycanda bloqerlik fəaliyyəti hələ də reklam qanunvericiliyi baxımından tənzimlənməmiş sahədir. Heç bir bloqer reklam etdiyi məhsul və ya şirkətin etibarlılığına görə məsuliyyət daşımır, çünki belə bir normativ baza yoxdur. Amma əxlaqi baxımdan təsir gücünə malik şəxs auditoriyasını aldadan reklamlarda iştirak edirsə, bu artıq təkcə kommersiya məsuliyyəti deyil, ictimai etimadın sui-istifadəsidir.

“Daşqın Əmlak” hadisəsi göstərdi ki, etibar yeni valyutadır və bu valyuta sosial mediada ən çox dövriyyəyə girir. Lakin nə qədər inam qazanılırsa, bir o qədər məsuliyyət də yaranır. Bloqerlər, şirkətlər və vətəndaşlar üçün bu hadisə sadəcə hüquqi yox, mənəvi dərs olmalıdır.

Etibar reklamla deyil, şəffaflıqla qazanılır.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info