Dünyada dizel böhranı təhlükəsi: Bu, ərzaq qiymətlərini də bahalaşdıra bilər

20.11.2026

Banco.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az

İranla müharibə və Hörmüz boğazında gəmiçilikdə yaranan fasilələr qlobal dizel təchizatına ciddi təzyiq göstərir.

Banco.az xəbər verir ki, yanacaq daşımalarında problemlər qiymətlərin artmasına səbəb olur və bu vəziyyət dünya iqtisadiyyatının müxtəlif sahələri üçün yeni risklər yaradır.

Dizel qiymətlərinin yüksəlməsi ilk növbədə yükdaşımaları, dəmir yolu nəqliyyatı və kənd təsərrüfatına təsir edir. Nəticədə məhsulların daşınması və istehsalı bahalaşır ki, bu da ərzaq və digər istehlak mallarının qiymətlərində artımla nəticələnə bilər.

Mövcud vəziyyət xüsusilə dəniz daşımalarından asılı olan ölkələr üçün ciddi problem yaradır. Fars körfəzindən çıxan kommersiya gəmilərinin hərəkətindəki məhdudiyyətlər dizel təchizat zəncirini daha həssas vəziyyətə salıb.

Avropada yanacaq böhranına hazırlıq

Noyabrın 9-da Avropanın mümkün dizel təchizatı böhranına hazırlığını qiymətləndirmək üçün simulyasiya keçirilib. Ssenaridə Yaxın Şərqdə dəniz marşrutlarının pozulması və Rusiyada neft emalı prosesində fasilələrin yaranması nəzərə alınıb.

Simulyasiyada biznes nümayəndələri və təhlükəsizlik mütəxəssisləri iştirak ediblər. Qiymətləndirmə göstərib ki, bir neçə təchizat marşrutunun eyni vaxtda sıradan çıxması və ehtiyatların azalması Avropa hökumətləri ilə şirkətləri çətin qərarlar qarşısında qoya bilər.

Hörmüz boğazı ilə yanaşı, Qırmızı dəniz də risk altındadır

Təchizat problemlərinin yalnız Hörmüz boğazı ilə məhdudlaşmadığı bildirilir. Qırmızı dənizdə mümkün yeni gərginliklər də alternativ gəmiçilik marşrutlarını məhdudlaşdıra və yanacaq çatışmazlığını dərinləşdirə bilər.

ABŞ və Körfəz ölkələrindən əlavə dizel tədarükü mümkün olsa da, bu mənbələrin Avropanın bütün ehtiyaclarını ödəməyə kifayət etməyəcəyi ehtimal olunur. Gəmilərin limanlara təhlükəsiz çatmasının mümkün olmadığı şəraitdə yeni təchizat müqavilələri də problemi həll etməyə bilər.

Avropanın alternativ mənbələrə ehtiyacı artır

ABŞ hazırda Avropanın əsas dizel təchizatçılarından biri hesab olunur. Lakin qlobal çatışmazlıq dərinləşərsə, Vaşinqton daxili tələbatı ödəmək məqsədilə ixracı məhdudlaşdıra bilər.

Belə bir vəziyyətdə Avropa alternativ təchizatçılara üz tutmalı olacaq. Bununla yanaşı, hökumətlər və özəl şirkətlər arasında mövcud yanacaq ehtiyatlarının bölüşdürülməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları da yarana bilər.

Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məqam isə dəniz nəqliyyatı yollarının təhlükəsizliyinin qorunması və alternativ təchizat marşrutlarının əvvəlcədən hazırlanmasıdır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью