Icma.az bildirir, Bakupost portalına istinadən.
Bir qum saatının son anıyam mən
Bir itkin məzarın ünvanıyam mən
Bir doğru dünyanın yamanıyam mən
Dünya can gəzdirir, təpər qalmayıb
Bu misralar şeir olmaqdan çox varlığın öz güzgüsünə baxıb verdiyi qiymətdir. Zamanın son dənəsi olmaq sadəcə sona yaxınlıq deyil, mənanın bütün ağırlığını çiyinlərində daşımaqdır. İnsanın özünə ünvan olması yadlaşmanın ən son həddidir. Doğru bildiyi dünyanın içində kənarda qalmaq, həqiqətin mərkəzində tənha dayanmaqdır. Burada fərdin yoxluğu yox, zamanın yüklədiyi və artıq yorulmuş dünyanın nəfəsi eşidilir.
Dünya hələ yeriyir, amma ayaqlarını sürüyür; can dolaşır, amma iradə sükuta çəkilib. Elə bu ziddiyyətlərin, bu daxili aşınmanın içində formalaşan adamlardan biridir Elman Gədikli. O, zamanla dava etməyib və onunla barışıb. Mətbuatda olub, amma mətbuatın tələskənliyinə uymayıb. Hadisəni ötürən yox, hadisənin mənasını saxlayan adamlardandır. Jurnalistikanı xəbər ötürmək yox, məsuliyyət daşımaq kimi anlayıb. Onun üçün söz informasiya deyil, əmanətdir.
Şirbağırov Elman Tomar oğlu 1955-ci ildə Yardımlının Alar kəndində dünyaya gəlib. Bu fakt sadəcə bioqrafik məlumart deyil, xarakter izahıdır. Dağ yerlərində zaman asta axır, söz ölçülüb-biçilərək deyilir. Bu yavaşlıq onun danışığında da, yazısında da var. 1983-cü ildə BDU-nun jurnalistika fakültəsini bitirdikdən sonra AzTV-də hərbi-vətənpərvərlik redaksiyasında çalışıb, “Hünər” və “Qəhrəmanlıq” kimi proqramların ssenarilərini yazıb. O mətnlərdə qəhrəmanlıq qışqırmırdı. Çünki həqiqi güc səs istəmir, sakit dayanmağı bacarır.
Böyük şair Məmməd Araz onun haqqında yazırdı ki, “gənc yazarlar bir vaxtlar kiməsə oxşamağı üstünlük sayırdı. Amma yamsılama bir nöqtədən sonra çıxılmazlığa aparırdı. Tam fərqlilik isə irsdən uzaq düşməkdir. Elman Gədikli bu iki uçurumun arasında öz yolunu tapmış yazarlardandır. O, süni effekt dalınca qaçmır. Yığcam yazır, konkret danışır və sözə hörmətlə yanaşır. Qarşıda onu böyük yol və böyük axtarış gözləyirdi və bu yol sükutla gedildi”.
“Azərbaycan” qəzetində keçən illər ona təkcə peşə yox, insan dərsi verdi. Müxbirlikdən redaktor müavinliyinə qədər olan yol vəzifədən vəzifəyə yox, baxışdan baxışa keçid idi. Sonralar Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində, “Xəzər” redaksiyasında, SPACE və Lider TV-də çalışsa da, daxili ölçüsü dəyişmədi. Çünki insanın ölçüsü kreslo ilə yox, vicdanla müəyyən olunur.
İlahi, dərddə sevdadı
Bəlkə ən şirin sövdadı
Qəm səndən gələn qadadı
Gəl doyunca qadan alım
Nə yoxmuş ruhun baxtında
Dərd düşdü çiçək vaxtında
Bu sevdanın saatında
Gözünü yum, xoş an olum
Ruh ələkdə, can qalıb ki
Canım gözümə dolub ki
Gözdən məni kim silib ki
Canımı saxlamır əlim
Daşa çırpıram yazımı
Candan yığıram gözümü
Sözə bükürəm özümü
İcazə ver, ağa gülüm
Bu şeir insanın Tanrı ilə ticarəti deyil, dərdlə razılaşmasıdır. Burada dərd lənət yox, sınaqdır. Ruh ələkdədir, can süzülür, söz isə son sığınacaqdır. Şair yazını daşa çırpır, çünki bəzən söz də dözmür. Bu mətn təslimiyyət yox, qəbul fəlsəfəsidir.
Elman Gədikli üçün səlahiyyət hakimiyyət aləti olmayıb. Gücü özünü göstərmək üçün yox, başqasının yükünü yüngülləşdirmək üçün işlədib. Yaxşılığı üzə vurmayıb. Geri çəkilib ki, qarşısındakı özünü borclu hiss etməsin. Bu davranış çoxlarına soyuqluq kimi görünüb. Halbuki bu, etik məsafə idi, insanı insan yerində saxlamaq bacarığı.
Yığan bəlli, biçən bəlli
Qovan bəlli, qaçan bəlli
Yumruğunu açan bəlli
Karıxma, qolum, karıxma
Öz sözündən düşmə daha
Sıxılıb qırışma daha
Qanına bulaşma daha
Darıxma, dilim, darıxma
Yol başlandı, yol qeyrətdi
Son nəfəs də son fürsətdi
Cəsarət də bir qismətdi
Buraxma, əlim, buraxma
Bu şeir çağırışdır, amma başqasına yox, özünə. Burada insan öz qoluna, öz dilinə və öz əlinə səslənir. Qeyrət yolun əvvəlidir, son nəfəs son imkandır. Bu misralar daxili intizamın poetik formasıdır.
İnsan yaddaşı qəribədir. Ehtiyac zamanı xatırlayır, rahatlıq tapanda unudur. Elmanın həyatında bu hal çox yaşandı. Amma o, unudulmaqdan gileylənmədi. Çünki onun üçün yaxşılıq yaddaş yaratmaq üçün yox, vicdanı sakitləşdirmək üçün idi.
Onun şeirləri də bu düşüncənin davamıdır. Az yazır, çünki sözün məsuliyyətini bilir. Hər misra yaşanmış bir halın izidir. Burada söz bəzək deyil, yükdür. Xəstəliklə üzləşdiyi illər də oldu. Bu dövr də səs-küysüz keçdi. Çünki insan bəzi döyüşləri yalnız özü üçün aparır.
Həsrət zaman vergisiymiş
Açılmayan hörgüsüymüş
Dərd taleyin sevgisiymiş
Dərd məni tutanda bildim
Qismətimdən sazaq keçdi
Yaxın keçdi, uzaq keçdi
Qılınc kimi Araz keçdi
Boy verib batanda bildim
Qəm bir deyil, dərd bir deyil
Zalım ellər, qurd bir deyil
Ölmək olmur, yurd bir deyil
Özümə çatanda bildim
Bu şeir ölümdən yox, yaşamaqdan danışır. İnsan özünə çatmayınca ölmür. Yurd yalnız torpaq deyil, daxili məkandır. Burada Araz qılıncdır, tale sınaqdır, həsrət zamana verilən vergidir.
Bir zamanlar deyib-gülən, zarafat edən adam idi. Zaman onu ciddiləşdirdi. Amma bu sərtlik deyil, dərinlikdir. Həyat insanı qurutmur, dərinləşdirir. Elmanı da dərinləşdirdi.
2008-ci ildə “Əməkdar jurnalist” adına layiq görülməsi, “Qızıl Qələm” mükafatı onun yolunun rəsmi təsdiqi idi. Amma bu adlar onun kimliyini yaratmadı. Sadəcə artıq mövcud olanı tanıdı.
Mən ölmüşə bir gün ağla
Sevinc ağla, çin-çin ağla
Ya üstümü tez torpaqla
İçimdəki məzar çökür
Bu sonluq fəryad deyil, sükutun içindən gələn bir xəbərdarlıqdır. İnsanın içində məzar çökürsə, deməli, o hələ tam bitməyib, hələ yaşamağa müqavimət göstərir. Zamanla barışan, dünyaya məsafədən baxmağı bacaran, səsin yox, mənanın ardınca gedən bir insanın ruh halıdır bu yazı. Belə adamlar görünmürlər, amma dünyanı daşıyanlar məhz onlardır. Azdırlar və elə buna görə də dəyərlidirlər.
Samir Əsədli