Icma.az bildirir, Olke.az portalına istinadən.
Ölkə.az xəbər verir ki, Hitlerin həyatındakı ziddiyyətlər təkcə onun şəxsi vərdişləri ilə bağlı olmayıb. Bu həyat tərzi nasist rejiminin təbliğat mexanizmini, lider kultunun necə yaradıldığını və hakimiyyətin şəxsi imtiyazlarla necə birləşdirildiyini də üzə çıxarıb.
Sadə xalq adamı obrazı və gizli dəbdəbə
Adolf Hitler 1933-cü ildə Almaniyada hakimiyyətə gəldikdən sonra şəxsi həyatını da siyasi təbliğatın bir hissəsinə çevirib. Nasist təbliğatı onu dəbdəbədən uzaq, sadə yeməklərə üstünlük verən, bütün vaxtını dövlət işlərinə sərf edən rəhbər kimi göstərib. Bu obrazın yaradılması təsadüfi olmayıb. İqtisadi böhran və işsizliklə üzləşən cəmiyyətdə özünü xalqdan biri kimi təqdim edən liderin daha çox dəstək qazana biləcəyi hesablanıb.
Ancaq Hitlerin şəxsi həyatına nəzər saldıqda, bu sadəlik iddiasının reallığı tam əks etdirmədiyi görünür. O, sürücülər, mühafizəçilər, köməkçilər və xidmətçilərlə əhatə olunub. Onun səfərləri və yaşayış məkanları geniş təşkilati imkanlar tələb edib. Şəxsi ehtiyaclarının bir hissəsi isə partiya və dövlət aparatının yaratdığı imkanlar hesabına qarşılanıb.
Hitlerin gəlirləri arasında “Mənim mübarizəm” (Mein Kampf) kitabının satışından əldə etdiyi qonorarlar, çıxışlarına görə ödənişlər, fotoşəkillərindən istifadə və tərəfdarlarının ianələri də yer alıb. Beləliklə, o, özünü təmtəraqdan uzaq rəhbər kimi təqdim etsə də, onun həyat tərzi geniş xidmət personalı və ciddi maddi resurslarla təmin olunub.
Berqhof: dağların qoynunda fürer iqamətgahı
Hitlerin dəbdəbəli həyatının ən məşhur simvollarından biri Bavariya Alplarında, Berxtesqaden yaxınlığındakı Obersalzberq ərazisində yerləşən Berqhof iqamətgahı olub. Əvvəlcə nisbətən sadə bağ evi olan bina 1930-cu illərin ortalarında genişləndirilib, yenidən qurularaq fürerin əsas istirahət məkanlarından birinə çevrilib.
Memar Albert Şpeerin xatirələrinə görə, Hitler 1935-ci ildə evin daha böyük və nümayəndəli iqamətgaha çevrilməsini qərara alıb. Tikinti işləri 1936-cı ildə sürətləndirilib. İqamətgahın interyerində bahalı materiallardan, geniş qonaq otaqlarından və böyük terrasdan istifadə olunub. Dağ mənzərəsinə açılan iri pəncərələr binanın ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən birinə çevrilib. İqamətgahın ətrafındakı ərazi də zaman keçdikcə dəyişdirilib. Yeni yollar, mühafizə obyektləri, qonaqlar üçün binalar və xidmət infrastrukturu yaradılıb. Obersalzberq tədricən böyük və ciddi şəkildə qorunan kompleksə çevrilib. Bu dəyişikliklər Hitlerin sadə həyat sürdüyü barədə təbliğat obrazı ilə ziddiyyət təşkil edib.
Pulun idarə olunması və Martin Bormannın yüksəlişi
Hitlerin şəxsi maliyyəsinin idarə olunmasında Martin Bormann mühüm rol oynayıb. O, fürerin yaxın köməkçilərindən biri olmaqla yanaşı, onun əmlakının və maliyyə işlərinin idarə edilməsinə də cəlb olunub. Bormannın təsiri təkcə pul məsələləri ilə məhdudlaşmayıb. O, Hitlerin kimlərlə görüşəcəyinə və onun ətrafına kimin daxil ola biləcəyinə təsir göstərən əsas şəxslərdən birinə çevrilib.
Bormann Almaniya sənayeçilərindən və biznes dairələrindən vəsait toplanması mexanizminin yaradılmasında da iştirak edib. “Almaniya iqtisadiyyatının Adolf Hitler fondu” adlanan mexanizm nasist partiyasına maliyyə mənbəyi qazandırıb. Bormann həm partiya daxilindəki mövqeyini möhkəmləndirib, həm də Hitlerin maliyyə işlərinə nəzarət imkanlarını genişləndirib. Bu sistemin mahiyyəti ondan ibarət olub ki, Hitler öz şəxsi nüfuzunu və siyasi hakimiyyətini maliyyə imkanlarından ayrı təsəvvür etməyib. Onun adına toplanan vəsaitlər, kitab gəlirləri və digər ödənişlər şəxsi sərvətinin formalaşmasına xidmət edib. Bununla yanaşı, iqamətgahların saxlanılması və geniş xidmət heyətinin xərcləri kimi məsələlər partiya və dövlət aparatının imkanları ilə sıx bağlı olub.
Buna görə də Hitlerin var-dövlətinin dəqiq həcmini müəyyənləşdirmək çətinləşib. Şəxsi vəsaitlər, partiya maliyyəsi, dövlət resursları və müxtəlif gəlir mənbələri arasında sərhədlər həmişə aydın olmayıb. Tarixi araşdırmalarda onun sərvəti ilə bağlı fərqli qiymətləndirmələrin mövcudluğu da bununla əlaqələndirilib.
Təbliğatın arxasındakı ziddiyyət
Hitlerin həyat tərzini yalnız bahalı evlər və maddi imkanlar üzərindən qiymətləndirmək kifayət etməyib. Burada əsas məsələ şəxsi rahatlıqla siyasi təbliğat arasındakı münasibət olub. Nasist rejimi rəhbərin xalqla eyni taleyi bölüşdüyü təsəvvürünü yaratmağa çalışıb. Halbuki fürerin gündəlik həyatı onu adi vətəndaşlardan ayıran xüsusi imtiyazlarla müşayiət olunub. Bu ziddiyyət nasist Almaniyasının siyasi sisteminin mahiyyətini də üzə çıxarıb: təbliğat sadəlik, fədakarlıq və milli birlikdən danışıb, hakimiyyətin ətrafında isə imtiyazlı çevrə formalaşıb. İqamətgahlar, mühafizə, xidmət personalı və maliyyə imkanları lider kultunun maddi tərəfini təşkil edib.
1945-ci ildə nasist Almaniyası süquta uğrayanda bu dünya da dağılıb. Berqhof ağır zərər görüb, sonradan isə qalıqları sökülüb. Bir vaxtlar fürerin hakimiyyətinin və nüfuzunun simvolu olan məkan müharibənin dağıdıcı nəticələrini xatırladan tarixi izə çevrilib. Hitlerin həyatından qalan əsas dərslərdən biri siyasi liderin xalqa necə təqdim edilməsi ilə onun real həyat şəraiti arasında ciddi fərqin ola bilməsidir. Təbliğat insanlarda fədakar rəhbər obrazı yaradıb, lakin tarixi sənədlər, xatirələr və maddi izlər həmin obrazın arxasındakı reallığı üzə çıxarıb.
Adolf Hitlerin dəbdəbəli iqamətgahları və maliyyə sistemi təkcə onun şəxsi həyatının deyil, nasist rejiminin necə işlədiyinin də göstəricisinə çevrilib. Xalqa sadəlik və fədakarlıq nümunəsi kimi təqdim edilən fürer öz ətrafında imtiyazlarla qorunan bir dünya qurub. Tarix isə bu təzadları yaddaşında saxlayıb və təbliğatın yaratdığı obrazla gerçək həyat arasındakı fərqi gələcək nəsillərə ötürüb.(musavat.com)