Icma.az, Kulis.az portalına istinadən məlumat verir.
Bu gün tanınmış fransız yazıçı Sidoni-Qabriell Koletin doğum günüdür.
Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında maraqlı faktları təqdim edir.
Fransız ədəbiyyatının ən parlaq və cəsarətli imzalarından biri olan Sidoni-Qabriell Kolet (Colette) təkcə yazdığı əsərlərlə deyil, həm də yaşadığı fırtınalı həyatla bir əfsanəyə çevrilib.
O, qadın hisslərini, təbiətin gözəlliyini və insan münasibətlərinin mürəkkəbliyini kağıza elə köçürürdü ki, oxucu hər cümlədə həyatın nəbzini hiss edirdi.
Koletin karyerası qəribə bir istismarla başladı. Gənc yaşda evləndiyi naşir əri "Willy" (Henri Qotye-Villars), onun istedadını kəşf etmişdi, lakin bundan qəddarcasına istifadə edirdi.
O, Koleti otağa kilidləyərək ona kitablar yazdırır, sonra isə bu əsərləri (məşhur "Klodin" seriyasını) öz imzası ilə çap etdirirdi.
Kitablar Fransada bestseller olsa da, əsl müəllif uzun müddət kölgədə qaldı.
Lakin Kolet adi bir qadın deyildi. O, bu "ədəbi köləliyə" son qoyaraq boşandı və Parisin bohem həyatına atıldı.
Dolana bilmək üçün musiqi-hollarda rəqqasə və mim kimi çıxış etdi.
O dövrün mühafizəkar cəmiyyəti üçün bu, böyük qalmaqal idi, amma Kolet üçün bu, azadlıq demək idi.
Öz adı ilə yazmağa başladıqdan sonra o, "Şeri" ("Cheri"), "Avara" ("The Vagabond") və sonradan Hollivud filminə çevrilən "Jiji" ("Gigi") kimi şah əsərlərini yaratdı.
O, 1948-ci ildə Nobel Ədəbiyyat Mükafatına namizəd göstərilib.
O, Fransada dövlət səviyyəsində dəfn mərasimi təşkil edilən ilk qadın yazıçı kimi tarixə düşüb.
Kolet bizə öyrətdi ki, həyatı utanmadan, qorxmadan və bütün hisslərlə yaşamaq lazımdır. O, yazırdı:
"Xoşbəxt olmaq üçün nə qədər çox şeyi itirməli olduğumuzu çox gec anlayırıq".
Kolet çox vaxt mətni yazmağa başlamazdan əvvəl uzun müddət güzgüyə baxırdı. Öz qeydlərində yazırdı ki, “qadını anlamaq üçün əvvəlcə öz üzümün ifadəsini tutmalıyam”.
Onun üçün mimika, bədən dili və baxış yazı qədər vacib idi. Buna görə də personajlarının psixoloji vəziyyəti oxucuya “izah olunmur”, göstərilir.
1907-ci ildə Kolet bir qadın aktrisa ilə birlikdə səhnədə erotik bir pantomima göstərmişdi.
Tamaşada heç bir açıq səhnə olmamasına baxmayaraq, zalın qarışması və tamaşaçıların reaksiyası səbəbilə polis müdaxilə etmiş, tamaşa yarımçıq dayandırılmışdı.
Bu hadisə onun teatr karyerasını riskə atsa da, Kolet sonradan belə yazmışdı: “Məni susdurmaq istədilər, amma artıq söz mətndə idi.”
Kolet qoxuları illər sonra belə xatırlaya bilirdi. Bir essesində yazırdı ki, uşaqlıq bağçasında bir gülün qoxusu ona illər sonra Parisdə bir sevgilisinin boynunu xatırladıb. Bu səbəbdən onun mətnlərində qoxu təsvirləri son dərəcə dəqiq və fiziki hiss olunur.
Bu xüsusiyyətinə görə fransız tənqidçilər onu: “ədəbiyyatda qoxu ilə yazan qadın” adlandırırdı.
Kolet bir neçə dəfə Fransa Akademiyası ilə bağlı rəsmi mükafatlara layiq görülsə də, özəl məktublarında yazırdı ki, bu mükafatlar onu həm sevindirir, həm də narahat edir.
Səbəb sadə idi: o, uzun illər “əxlaqsız”, “təhlükəli” və “uyğunsuz” damğası almış bir yazıçı idi.
Bir dostuna yazdığı məktubda belə qeyd etmişdi: “Məni əvvəlcə qovdular, indi isə divara portretimi asmaq istəyirlər.”
Çox yazıçılarda əksinə olur, amma Kolet yaşlandıqca daha açıq danışmağa başladı.
“Şeri” romanında gənc kişi ilə yaşlı qadın arasındakı münasibəti yazması bir çoxlarını şoka salmışdı.
Maraqlıdır ki, bu əsər Koletin öz gənc sevgilisi ilə münasibətinin bədii forması idi, amma adlar və vaxtlar məharətlə gizlədilmişdi.
Kolet dövlət səviyyəsində dəfn olunsa da, katolik kilsəsi onun dini mərasimlə dəfninə icazə vermədi — şəxsi həyatı və açıq mövqeyi səbəbilə.
Buna baxmayaraq, minlərlə insan küçələrdə onu son mənzilə yola saldı. Bu da onun yazmadan belə qalib gəldiyi nadir anlardan biri idi.
Kolet heç vaxt özünü açıq feminist adlandırmırdı. Lakin onun əsərləri sonradan feminist nəzəriyyənin əsas mətnlərinə çevrildi.
"Namik Kamal onu oğulluğa necə qəbul edə bilərdi?" - İmzalar içində Hadi Amerika trilleri Nizami Gəncəvinin misraları ilə açılır Sirrin adı Sevgidir!… - Luis Kerroldan aforizmlər