Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat yayır.
Hər gün şəkər əlavə edilmiş içki içmək mədə xərçəngi riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər. ABŞ alimlərinin 112 mindən çox insanın məlumatlarını təhlil etdiyi araşdırmada gündə ən azı bir porsiya belə içki içənlərdə xəstəliyin aşkarlanma riski təxminən 2,5 dəfə yüksək olub.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, “Earth.com” nəşrinin məlumatına görə, tədqiqatda 112 284 yetkin şəxsin məlumatları araşdırılıb.
Alimlər vurğulayırlar ki, nəticələr yalnız statistik əlaqəni göstərir. Bu, şirin içkilərin birbaşa mədə xərçənginə səbəb olduğunu sübut etmir.
Araşdırmanın baş müəllifi, qastroenteroloq və epidemioloq Endryu T. Çanın sözlərinə görə, ABŞ əhalisi arasında belə bir əlaqə ilk dəfə müəyyənləşdirilib. Bununla belə, qidalanma vərdişlərinin mədə xərçəngi riskinə təsiri hələ kifayət qədər öyrənilməyib.
Gündəlik bir porsiya ilə bağlı diqqətçəkən nəticə
Alimlər ABŞ-da tibb işçilərinin iştirak etdiyi iki uzunmüddətli tədqiqatın məlumatlarından istifadə ediblər. İştirakçılar hər dörd ildən bir anket dolduraraq qidalanmaları, o cümlədən şirin içkiləri nə qədər tez-tez içdikləri barədə məlumat veriblər.
Bu içkilərə şəkərli qazlı içkilər, limonadlar, meyvəli qarışıq içkilər və idman içkiləri daxil edilib. Bir porsiya təxminən 240 millilitr hesab olunub.
Müşahidə dövründə 112 284 iştirakçıdan 278 nəfərdə mədə xərçəngi aşkarlanıb.
Ayda və ya həftədə bir neçə dəfə şirin içki içənlərlə bu içkiləri demək olar ki, içməyənlər arasında xəstəlik riski baxımından əhəmiyyətli fərq qeydə alınmayıb.
Lakin hər gün belə içkilər içənlərdə nəticə fərqli olub. Bu qrupda mədə xərçəngi riski təxminən 2,45 dəfə yüksək çıxıb.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, çox miqdarda şirin içkinin müntəzəm qəbulu əvvəllər də ikinci tip şəkərli diabet və ürək-damar xəstəlikləri kimi sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilib.
Azkalorili içkilərdə eyni əlaqə aşkarlanmayıb
Alimlər azkalorili qazlı içkilərin qəbulunu da ayrıca araşdırıblar. Bu içkilərin qəbul edilən miqdarı ilə mədə xərçəngi riski arasında əlaqə müəyyənləşdirilməyib.
Bədən çəkisi, siqaret çəkmə, spirtli içki qəbulu, fiziki fəallıq, diabetin olması və ümumi qidalanma keyfiyyəti kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da nəticə dəyişməyib.
Əlavə təhlildə qadınlarla kişilər arasında fərq üzə çıxıb. Gündə bir porsiyadan çox şirin içki içən qadınlarda risk təxminən üç dəfə yüksək olub. Kişilərdə isə göstərici iki dəfəyə yaxın olub. Lakin kişilər arasında xəstələnmə halları nisbətən az olduğundan bu nəticənin statistik etibarlılığı daha aşağı qiymətləndirilib.
Tədqiqatçılar müxtəlif qidalardan qəbul edilən fruktozanın miqdarını da araşdırıblar. Fruktozanı ən çox qəbul edən şəxslər arasında mədə xərçəngi hallarının daha çox olduğu müəyyənləşdirilib.
Mədədəki bakteriyanın rolu nədir?
“Helicobacter pylori” bakteriyasının törətdiyi uzunmüddətli infeksiya mədə xərçənginin məlum risk amillərindən biridir. Buna görə alimlər aşkarlanan əlaqənin bu bakteriya ilə bağlı olub-olmadığını da yoxlayıblar.
Lakin təhlil şirin içkiləri daha çox içən şəxslərin həmin bakteriyaya yoluxmağa daha meyilli olduğunu göstərməyib.
Alimlər şirin içkilərlə xəstəlik arasında mümkün əlaqənin hansı yolla yarandığını hələ izah edə bilmirlər. Ehtimallar arasında artıq çəki, orqanizmin insulinə həssaslığının azalması, xroniki iltihab, hormonal dəyişikliklər, DNT-nin zədələnməsi və bağırsaqdakı mikroorqanizmlərin tərkibinin dəyişməsi yer alır.
Bununla belə, bu ehtimallar sözügedən araşdırmada birbaşa yoxlanılmayıb.
Nəticələr niyə qəti sübut sayılmır?
Tədqiqat müşahidə xarakteri daşıyıb. Yəni alimlər iştirakçılara müəyyən qidalanma rejimi təyin etməyiblər. Onların mövcud qidalanma vərdişlərini qeydə alıb, sağlamlıq vəziyyətlərini izləyiblər.
Buna görə nəticələr şirin içkilərlə mədə xərçəngi arasında əlaqənin ola biləcəyini göstərsə də, birinin digərinə səbəb olduğunu təsdiqləmir.
Araşdırmanın digər məhdudiyyəti iştirakçıların tərkibi ilə bağlıdır. Tədqiqat yalnız ABŞ-da yaşayan, 30–75 yaşlı tibb işçilərini əhatə edib. Nəticələrin digər əhali qruplarında da yoxlanılması lazımdır.
Müəlliflər şirin içkilərin müntəzəm qəbulu ilə mədə xərçəngi riski arasındakı mümkün əlaqəni daha yaxşı anlamaq üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.