İnsanlar yaşlandıqca niyə daha çox üşüyür?

20.11.2026

Lent az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Yaş artdıqca insanların soyuğa qarşı həssaslığı güclənir. Xüsusilə yaşlı insanlar ətrafdakılar üçün normal hesab olunan temperaturda belə üşüyə bilirlər. Alimlər bunun səbəblərini araşdıraraq maraqlı nəticələr əldə ediblər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, yeni araşdırma yaşlandıqca orqanizmin aşağı temperaturlara qarşı niyə daha həssas olduğunu izah edən bioloji mexanizmlərə işıq salıb. İnsan da daxil olmaqla məməlilərin orqanizmində üç növ piy toxuması mövcuddur: ağ, qəhvəyi və bej.

Ağ piy toxuması əsasən enerji ehtiyatının saxlanmasına xidmət edir. Qəhvəyi piy toxuması istilik istehsal edərək bədən temperaturunun qorunmasına kömək göstərir. Bej piy toxuması isə hər iki funksiyanı müəyyən dərəcədə yerinə yetirə bilir.

Yaşlandıqca orqanizmdə nə dəyişir?

Alimlərin sözlərinə görə, yaş artdıqca soyuğa həssaslığın güclənməsi yalnız əl və ayaqlarda qan dövranının zəifləməsi ilə əlaqəli deyil. Araşdırmalar göstərir ki, zaman keçdikcə qəhvəyi piy toxumasının istilik istehsal etmək qabiliyyəti də zəifləyə bilər. Əvvəlki tədqiqatlarda alimlər istilik yaratmaq qabiliyyətinə görə fərqlənən bir neçə növ qəhvəyi piy hüceyrəsi müəyyən ediblər. Yeni araşdırmada isə siçanlar üzərində təcrübələr aparılaraq bu hüceyrələrin fəaliyyətini tənzimləyən mexanizmlər öyrənilib.

İmmun hüceyrələrinin gözlənilməz rolu

Tədqiqat zamanı məlum olub ki, bəzi immun hüceyrələri qəhvəyi piy toxumasının fəaliyyətini zəiflədən zülallar istehsal edir. Normal şəraitdə soyuq havada həmin zülalların səviyyəsi azalır, isti mühitdə isə yüksəlir. Bu mexanizm orqanizmin temperatur dəyişikliklərinə uyğunlaşmasına kömək edir. Lakin yaşlı siçanlarda vəziyyət fərqli olub.

Alimlər müəyyən ediblər ki, yaşlı heyvanların orqanizmində həmin zülalların miqdarı hətta isinməyə ehtiyac yarandıqda belə yüksək səviyyədə qalır. Nəticədə qəhvəyi piy toxuması kifayət qədər istilik istehsal edə bilmir və orqanizmin soyuğa qarşı müqaviməti zəifləyir.

Bu kəşf insanlar üçün nə deməkdir?

Tədqiqatçılar hələlik eyni mexanizmin insan orqanizmində də siçanlarda olduğu kimi işləyib-işləmədiyini müəyyənləşdirməyiblər. Əgər gələcək araşdırmalar bu nəticələri insanlarda da təsdiqləsə, qəhvəyi piy toxumasının fəaliyyətini bərpa etməyə yönəlmiş yeni üsulların hazırlanmasına imkan yarana bilər. Bu kəşf yaşlanma ilə əlaqədar maddələr mübadiləsində baş verən dəyişikliklərin daha yaxşı başa düşülməsinə də kömək edə bilər. Beləliklə, yaşlı insanların daha tez üşüməsi yalnız hava şəraiti və qan dövranı ilə bağlı olmaya bilər.

Bunun səbəblərindən biri də orqanizmin təbii istilik istehsal etmək qabiliyyətinin yaşla əlaqədar zəifləməsidir. Bununla belə, güclü və ya qəfil başlayan üşümə hər zaman yaşlanma ilə izah olunmamalıdır. Qalxanabənzər vəzinin zəif fəaliyyəti, qanazlığı və digər sağlamlıq problemləri də soyuğa həssaslığı artıra bilər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
Читать полностью