Icma.az, Cebheinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.
Alimlər dünyada ölümün ikinci əsas səbəbi olan insult üçün genetik risk faktorlarını müəyyən etməyə çalışır.
Bunun üçün onlar insan DNT-sini təhlil edən süni intellekt modeli hazırlayıblar.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, Sidney Texnologiya Universitetinin (UTS) bir qrupu, qan laxtasının beyinə qan axınını maneə törətdiyi ən çox yayılmış insult forması olan işemik insult üçün artan həssaslıqla əlaqəli spesifik genləri müəyyən edib.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi Kairui Guo bildirib ki, xüsusən də gənc yaşda insult keçirdikdə, onlar tez-tez digər ailə üzvlərinin risk altında olub-olmadığını bilmək istəyirlər:
"Yeni süni intellekt əsaslı alətlər bu riski ailələrə daha yaxşı izah etməyə kömək edəcək".
Əvvəlki tədqiqatlara görə, genetik amillər fərdin insult riskinin təxminən 38%-ni izah edir.
"Ənənəvi olaraq, genetika insult riskinin qiymətləndirilməsində əsas amil hesab edilməyib. Lakin bu tədqiqat genetik amillərin güclü təsirini nümayiş etdirir", - deyə qeyd edən Guo əlavə edib. Bildirib ki, fərdi səviyyədə bu qədər böyük məlumat dəstini emal etmək və fərdi qiymətləndirmə təmin etmək süni intellekt olmadan mümkün olmazdı.
İnsult riskinin proqnozlaşdırılmasının dəqiqliyini artırmaq üçün komanda ChatGPT də daxil olmaqla əsas dil modellərini gücləndirən eyni texnologiya olan “Transformers”-ə əsaslanan yeni bir süni intellekt modeli qurub və işemik insultla əlaqəsini müəyyən etmək üçün onu genetik variasiyalar üzərində öyrədib.
Model işemik insultla əlaqəli 18 genetik variant müəyyən edib. O, EDEM2 (beyin qabığında aktiv) və KANK2 (bütün qanda aktiv) kimi əsas genləri insult həssaslığını artıran əsas amillər kimi müəyyənləşdirib.
Komanda modeli birlikdə 40.000-dən çox insanı əhatə edən iki böyük tibbi məlumat dəsti üzərində sınaqdan keçirib. Sistem iştirakçıları aşağı, orta və yüksək genetik riskli qruplara uğurla təsnif edib. Zamanla yüksək risk qrupundakı insanların aşağı risk qrupundakılara nisbətən ilk işemik insult keçirmə ehtimalı 21% daha yüksək olub.
İndiyə qədər alimlər genetik riski çoxsaylı genetik variasiyaların birləşdirilmiş təsirlərinə əsaslanaraq xəstəliyin inkişaf ehtimalını hesablayan statistik vasitə olan poligen risk ballarından (PRS) istifadə edərək qiymətləndiriblər. Lakin bu yanaşma müxtəlif variantların bir-biri ilə necə qarşılıqlı təsir etdiyini nəzərə almır. Yeni model gələcəkdə fərdiləşdirilmiş və hədəflənmiş müalicələr üçün yol aça bilər.
"Süni intellekt insan genləri ilə xəstəliklər arasında əlaqələri tapmaq və potensial olaraq həyatı dəyişdirən, yaxud ölümcül hadisələrin qarşısını almaq üçün fərdiləşdirilmiş risk ballarını qurmaq üçün istifadə edilə bilər", - deyə Avstraliya Süni İntellekt İnstitutunun direktoru Jie Lu bildirib.
Lunun sözlərinə görə, növbəti addım insult riskini daha dəqiq qiymətləndirmək üçün multimodal süni intellektlə işləyən bir vasitə yaratmaqdır.
Bu vasitə genetik risk qiymətləndirməsini sağlamlıq və həyat tərzi sorğuları, skanlar və şəkillər daxil olmaqla digər məlumat növləri ilə birləşdirəcək:
"Genetika insult riskinin yalnız bir komponentidir. Genetik risk qiymətləndirməsini qan təzyiqi, yaş, qulaqcıqların fibrillyasiyası, 2-ci tip diabet və xolesterol səviyyələri kimi müəyyən edilmiş risk faktorları da daxil olmaqla klinik və həyat tərzi məlumatları ilə birləşdirmək qabiliyyəti monitorinqi və profilaktikanı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər".
Xəzər
“Cebheinfo.az”
Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin