Meydan hərəkatından suveren dövlətə: 38 illik dirçəliş yolunuz

17.11.2026

Bakivaxti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

17 Noyabr - Milli Dirçəliş Günü Azərbaycan xalqının milli azadlıq mübarizəsində, dövlətçilik şüurunun formalaşmasında və müstəqillik ideyasının ümumxalq hərəkatına çevrilməsində mühüm tarixi mərhələdir.

1988-ci il noyabrın 17-də Bakının Azadlıq meydanında başlayan kütləvi etiraz aksiyaları xalqımızın öz milli hüquqlarını müdafiə etmək, ərazi bütövlüyünü qorumaq və siyasi gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirmək iradəsinin ifadəsi idi. Həmin dövrdə Sovet İttifaqında dərinləşən siyasi böhran, Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları və mərkəzi hakimiyyətin ədalətsiz mövqeyi cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaratmışdı. Meydan hərəkatı bu narazılığın təşkilatlanmış milli mübarizəyə çevrilməsinə təkan verdi və Azərbaycanın müstəqilliyə gedən yolunda dönüş nöqtələrindən biri oldu.

1988-ci ilin noyabr hadisələrinin tarixi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan xalqı uzun illər davam edən sovet ideoloji nəzarəti şəraitində milli maraqlarını açıq şəkildə müdafiə etmək əzmini nümayiş etdirdi. Qarabağ məsələsi ətrafında başlayan etirazlar qısa müddətdə daha geniş siyasi məzmun qazandı. Meydanda səsləndirilən tələblər artıq yalnız konkret ərazi iddialarına qarşı etirazla məhdudlaşmır, xalqın suveren hüquqlarının təmin olunmasını və milli dövlətçilik ənənələrinin bərpasını da əhatə edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının yenidən milli mübarizənin simvoluna çevrilməsi tarixi yaddaşın və dövlətçilik ideyasının xalqın siyasi düşüncəsində yaşadığını göstərirdi. Bu baxımdan Milli Dirçəliş Günü həm də milli özünüdərkin siyasi iradəyə çevrildiyi tarixi mərhələ kimi qiymətləndirilməlidir.

Meydan hərəkatının ən mühüm siyasi nəticələrindən biri cəmiyyətin siyasi fəallığının artması və milli həmrəylik düşüncəsinin güclənməsi oldu. Müxtəlif sosial təbəqələrdən olan insanların eyni məqsəd ətrafında birləşməsi xalqın kollektiv siyasi iradəsinin formalaşmasına şərait yaratdı. Sovet hakimiyyətinin inzibati təzyiqləri və hərbi müdaxiləsi bu iradəni zəiflədə bilmədi. Əksinə, sonrakı illərdə baş verən hadisələr, xüsusilə 1990-cı ilin 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının müstəqillik uğrunda mübarizəsini daha da qətiyyətli etdi. Nəticədə 1991-ci il oktyabrın 18-də dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə milli azadlıq hərəkatının əsas siyasi məqsədi hüquqi reallığa çevrildi.

Milli Dirçəliş Gününün tarixi mahiyyəti Azərbaycanın müstəqillik əldə etməsindən sonrakı dövlətçilik prosesləri ilə də sıx bağlıdır. Müstəqilliyin bərpası tarixi nailiyyət olsa da, onun qorunması və möhkəmləndirilməsi daha mürəkkəb siyasi və institusional vəzifələr ortaya çıxardı. Xüsusilə müstəqilliyin ilk illərində yaşanan siyasi qeyri-sabitlik, hakimiyyət böhranı və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlətçiliyin mövcudluğu üçün ciddi təhlükələr yaratmışdı. 1993-cü ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra siyasi sabitliyin təmin olunması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və müstəqil Azərbaycanın inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Beləliklə, milli dirçəliş ideyası yalnız müstəqillik uğrunda mübarizə ilə məhdudlaşmadı, güclü və dayanıqlı dövlət quruculuğu məqsədi ilə yeni məzmun qazandı.

Bu gün Milli Dirçəliş Gününün əhəmiyyətini Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası fonunda qiymətləndirmək xüsusi məna daşıyır. 1988-ci ildə xalqı meydanlara çıxaran əsas amillərdən biri Qarabağ üzərində Azərbaycanın suveren hüquqlarına qarşı yönəlmiş təhdidlər idi. 2020-ci ildə Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə və 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam təmin olunması həmin mübarizənin qarşıya qoyduğu fundamental milli məqsədlərin reallaşması baxımından mühüm tarixi hadisələrdir. Bu proseslər göstərdi ki, milli dirçəliş yalnız müəyyən dövrün siyasi hərəkatı deyil, nəsillər arasında davam edən dövlətçilik iradəsinin ifadəsidir. Bir vaxtlar meydanlarda səsləndirilən ərazi bütövlüyü və suverenlik tələblərinin müstəqil Azərbaycan dövlətinin siyasi və hərbi gücü ilə təmin olunması xalqımızın keçdiyi tarixi yolun əhəmiyyətini daha da artırır.

2026-cı ildə Milli Dirçəliş Gününün 38-ci ildönümünü qeyd edən Azərbaycan artıq müstəqilliyini möhkəmləndirmiş, ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etmiş, regionda mühüm siyasi və iqtisadi aktora çevrilmiş dövlətdir. Bu gün qarşıda duran əsas vəzifə əldə edilmiş tarixi nailiyyətlərin qorunması, dövlət institutlarının davamlı inkişafı, milli birliyin möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərdə dövlətçilik şüurunun gücləndirilməsidir. 17 Noyabr hadisələrinin tarixi təcrübəsi göstərir ki, milli maraqlar ətrafında birləşən xalq öz siyasi gələcəyinin müəyyənləşdirilməsində həlledici qüvvəyə çevrilə bilər. Məhz buna görə Milli Dirçəliş Günü keçmişə ehtiram ifadəsi olmaqla yanaşı, müstəqilliyin, milli həmrəyliyin və suveren dövlətçiliyin dəyərini xatırladan mühüm tarixi-siyasi gündür. Azərbaycan xalqının 1988-ci ildə nümayiş etdirdiyi milli iradə bu gün də dövlətimizin inkişafının və gələcəyə inamının mənəvi-siyasi dayaqlarından biri olaraq qalır.

Züriyə Qarayeva

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью