Icma.az, Xalq qazeti saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.
Çoxəsrlik musiqi tariximizin bütün dövrlərində xalqın duyğu və düşüncələrini ifadə edən həzin melodiyalar, muğamlar və folklor nümunələri yaranmışdır. Bu gün müasir bəstəkar və ifaçılar bu tarixi irsi yaşadaraq zəngin və nadir Azərbaycan musiqisini dünya səhnələrində təqdim edirlər.
Əməkdar incəsənət xadimi, “Şöhrət”, “Şərəf” ordenli, Xalq artisti, Bəstəkarlar İttifaqının sədri Firəngiz Əlizadə bu ənənənin çağdaş mərhələsində milli musiqi düşüncəsini böyük konsert salonlarında səsləndirən parlaq simalardandır. Onun musiqisi Şərqin dərin köklərindən qidalanaraq Qərbin avanqard düşüncə sistemi ilə qovuşur, zamanın sərhədlərini aşaraq milli ruhu qlobal səhnəyə daşıyır. Bəstəkarın partituralarında muğam nəfəsi ilə modern texnikanın harmoniyası, sükutla səs arasındakı tarazlıq incə poetika yaradır. “İntizar”, “Qarabağnamə”, “Sənin adın Dənizdir”, “Ağ atlı oğlan” operaları, “Boş beşik” və “Stadt-Graniza” baletləri, “Habil Sayağı”, “Oazis”, “Dərviş”, “Abşeron” instrumental kompozisiyaları, “Silk Road” Konserti, violonçel və orkestr üçün Konsert “Mərsiyə”, böyük simfonik orkestr üçün “İthaf”, “Dərviş” və s. əsərləri mötəbər konsert salonlarında böyük triumfla səslənir və dünyanın məşhur ifaçılarının repertuarında yer alır.
Müasir musiqiyə gətirdiyi yeniliklər bəstəkara ölkəmizlə yanaşı, beynəlxalq musiqi məkanında da şan-şöhrət qazandırıb. UNESCO-nun “Sülh artisti” fəxri adına layiq görülmüş yeganə azərbaycanlı, tanınmış pianoçu, pedaqoq, mədəniyyət təşkilatçısı Firəngiz Əlizadə ilə söhbətimizdə müasir musiqidə milli irsin qorunması, sənətkar məsuliyyəti və yaradıcılıq azadlığı barədə fikir mübadiləsi apardıq. Oxuculara təqdim etdiyimiz müsahibə geniş dünyagörüşünə malik bəstəkarın Azərbaycan musiqi salnaməsinə fərqli baxışının ifadəsidir.
– Firəngiz xanım, uzun illərdir beynəlxalq musiqi məkanında ölkəmizi yüksək səviyyədə təmsil edirsiniz. Dünyanın müxtəlif şəhərlərində əsərləriniz səslənir, yaradıcılığınıza həsr olunan konsertlər keçirilir. Xarici dinləyicinin Azərbaycan musiqisinə münasibəti necədir?
– Azərbaycan musiqisinin ənənələri çox zəngin və qədim olduğundan bütün dünyada milli musiqimizə böyük maraq və diqqət var. Təbii ki, bu, musiqinin hansı səviyyədə və hansı auditoriyaya təqdim edilməsindən çox asılıdır. Deyərdim ki, bu gün Avropada müasir bəstəkarlarımızın yazdıqları əsərlər, onların təhsillərini hansı səviyyədə inkişaf etdirdikləri ilə yaxından maraqlanırlar.
Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə 2009, 2011, 2013, 2015, 2018-ci illərdə keçirilən, UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahısına daxil edilmiş Azərbaycan muğamının və əlaqəli musiqi formalarının ənənələrinin qorunması, ifası və tədqiqini təşviq edən önəmli tədbirlərdən biri olan “Muğam aləmi” beynəlxalq festivalının bədii rəhbəri olmuşam. Amerikadan başlamış Çinin uyğurlarına qədər muğam sənətimizin öyrənilməsi, bu barədə dəyərli elmi əsərlərin yazılması məni çox təəccübləndirirdi. Biz bu mütəxəssisləri Azərbaycana dəvət etdik və çox maraqlı simpoziumlar keçirdik.
Beynəlxalq aləmdə milli musiqimiz yüksək səviyyədə nümayiş etdirilməli, dünyanın hər yerində konsertlər təşkil olunmalıdır ki, maraq daha da artsın.
– Yaradıcılığınızda Şərq musiqi təfəkkürü ilə Qərb avanqard texnikalarının sintezi əsas xətt təşkil edir. Bu iki dünyanı bir araya gətirərkən hansı prinsipləri əsas götürürsünüz?
– Hər bir bəstəkar müəyyən bir mühitdə formalaşır. 1960-cı illərdə biz musiqi məktəblərində və konservatoriyada tanınmış azərbaycanlı musiqiçilərlə yanaşı, Leopold Rostropoviç, Mayor Rafailoviç Brenner, Boris Zeydman kimi görkəmli şəxsiyyətlərdən çox yüksək səviyyədə təhsil aldıq. Müəllimlərimiz Sovet İttifaqında məşhur insanlar idi. Məsələn, imtahanları Kövkəb Səfərəliyeva götürürdü. Bu mənada, biz həm yüksək klassik musiqi təhsili almış, eyni zamanda da muğam, aşıq sənəti, gözəl xalq mahnılarımızı dinləmişik. Məhz belə bir mühitdə formalaşdığımıza görə, mən və bütün Azərbaycan bəstəkarları həmişə çalışmışıq ki, əsərlərimizdə milli musiqi ənənələrimizi yaşadaq.
– Siz həm istedadlı bəstəkar, həm də vətənpərvər ziyalısınız. 1990-cı ildə ölkəmizdə törədilən qanlı 20 Yanvar faciəsindən sonra Amerikada Azərbaycan mədəniyyətini, milli musiqi ənənələrimizi təbliğ etməklə yanaşı, həm də azadlıq istəyən bir xalqın səsini dünyaya çatdırdınız.
– Yanvar hadisələri böyük faciə, eyni zamanda, milli dirçəlişimiz idi. Sovet İttifaqının tərkibində yaşadığımız dövrdə mədəniyyət sahəsində fəaliyyət göstərən insanlar bəlkə o qədər də milli ənənələrə fikir vermirdik. Amma qanlı Yanvar hadisələri zamanı elə bil ki, azərbaycanlı olaraq ikinci dəfə dünyaya gəldik. Bu ağrılı, uzun, amma qürurverici prosesi musiqiçilər, yazıçılar, rəssamlar da yaşadılar. Bizdə Şərq təfəkkürü dirçəldi, özümüzü Sovet İttifaqının nümayəndəsi kimi yox, əsl azərbaycanlı kimi hiss etdik.
O dövrdə xarici ölkələrdən tez-tez dəvətlər alırdım və 1989-cu ildə həyat yoldaşım Cahangir Zeynallı ilə Amerikaya getdik. Los-Ancelesdə Şönberg İnstitutunda açıq dərslər keçdim, eyni zamanda konsert verdim. Buna görə mənə verilən 2000 dollara konsertlərimi və açıq dərslərimi çəkmək üçün kamera aldıq . Amma təəssüf ki, cəmi bir neçə ay sonra Cahangir həyatını təhlükəyə ataraq həmin kamera ilə xalqımızın başına gətirilən müsibəti – 20 Yanvar faciəsini lentə aldı. Həmin ilin sentyabrında biz yenidən Amerikaya dəvət olunanda kasetləri, fotoları notlarımın arasında gizlədib ora apardıq. O dönəmlərdə xalqımızın haqq səsini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq çox çətin idi. Mən də bu Vətənin övladı kimi öz missiyamı yalnız sənət əsərləri yaratmaqla bitmiş hesab etmədim. Xalqımızın yaşadığı bu acı taleyi bütün dünyaya göstərməyə çalışdım.
– London Simfonik Orkestrinin təklifi ilə yazdığınız əsəri "NİZAMİ Cosmology" adlandırdıqda qarşı tərəf israrla sübut etməyə çalışdı ki, Nizami azərbaycanlı deyil, fars şairidir.
– "NİZAMİ Cosmology" əsərimi yazanda jurnalistlər, musiqiçilər, dirijorlar, konsertmestrlər və menecerlərlə yazışmalar gedirdi. Jurnalistlər israrla deyirdilər ki, Nizami azərbaycanlı deyil, farsdır, nədən öz əsərinizi belə adlandırırsınız. Bu yazışmalar aylarla davam etdi, mən çox üzülürdüm. Ona görə ki, birincisi, vaxtım məhdud idi, başqa işlərlə məşğul olmalıydım. İkincisi də əslində, bəstəkar bu yazışmaları aparmalı deyil.
Bu məsələni filosoflar, elm adamları, akademiklər, sənətşünaslar çoxdan həll etməli idilər. Amma belə oldu ki, uzun-uzun yazışmalar getdi və mən onlara qətiyyətlə bildirdim ki, Nizami Azərbaycanın qədim şəhəri Gəncədə doğulub, həyatı boyu orada yaşayıb və orada da dəfn olunub. Dahi Azərbaycan şairinin Gəncədə muzeyi var və biz yubiley günlərində onu ziyarət edirik. Onların nəzərinə çatdırdım ki, latın dili ümumAvropa dili idi, bütün elmi işlər bu dildə yazılırdı. Şərqin poeziya dili isə fars diliydi və bizim tanınmış, məşhur şairlərimizin çoxu fars dilində yazıb-yaradıblar. Osmanlı imperiyasının sultanları sevgi məktublarını belə fars dilində yazıbar.
Ümumiyyətlə, Nizami haqqında diskussiyalar zamanı mən dəfələrlə Qara Qarayevin "Yeddi gözəl" baleti və Fikrət Əmirovun "Nizami" simfoniyası haqqında söz açmışam. Amma bunlarla bəstəkar məşğul olmalı deyil, bunun üçün aidiyyəti qurumlar cavabdehlik daşımalıdır.
– Musiqinizdə millilik çox dərin qatlarda hiss olunur. Müasir dövrdə bəstəkar üçün milliliyi qorumaq çətin deyil ki?
– Çox dərin və mən deyərdim ki, sirli bir sualdır. Ona görə ki, millilik müxtəlif ola bilər. Mənim müəllimim – görkəmli bəstəkar Qara Qarayev həmişə deyirdi ki, millilik çox da gözə çarpmamalı, dərində gedən bir proses olmalıdır. Musiqidə milliliyi bəsit üsullarla deyil, yüksək biliklə, hissiyyatla, professional səviyyədə göstərmək lazımdır. Biz belə məktəb keçmişik və heç vaxt düşünməmişəm ki, mənim musiqim məhz milli olmalıdır. Yox, bu proses çox normal şəkildə formalaşıb və müasir musiqidə bəlkə o qədər də hiss olunmur.
Amma professional, bəstəkarlıq məktəbində millilik həmişə əsas prinsip olub. Misal üçün, Üzeyir Hacıbəylinin musiqisi, Fikrət Əmirovun simfonik muğamları, Qara Qarayevin “Yeddi gözəl”i həm milli, həm də bəşəri ideyaları tərənnüm edən yüksəksəviyyəli Azərbaycan musiqisidir. Əsərlərimin adlarının Azərbaycan musiqisi ilə bağlı olması da bir təbliğatdır. Amerikalılar mənim “Muğam Sayağı” əsərimi ifa edəndə soruşurlar ki, muğam nədir, sayağı nədir və mən onlara bunu ətraflı şəkildə izah edirəm.
– Əsərlərinizdə sükut, pauza və zaman anlayışı xüsusi semantik yük daşıyır. Musiqidə sükut sizin üçün nəyi ifadə edir?
– Bu, çox dərin, çətin və fəlsəfi məsələdir. Musiqi elə yazılmalıdır ki, pauza olanda dinləyici musiqinin təsiri altında qalsın. Yəni musiqinin diqtə etdiyi emosional vəziyyət yaşasın. Zen buddizmində pauza, sükut böyük məna kəsb edir və demək olar ki, musiqi əsərlərində, poeziyada, teatr sənətində sükuta çox geniş yer verilir və bu, insanlara yaxşı təsir bağışlayır. Məsələn, amerikalı bəstəkar, musiqi nəzəriyyəçisi və avanqard sənətin mübahisəli yenilikçilərindən olan Con Keyqin “4’33” əsərində pianoçu səhnəyə çıxır, pianonu açır, 4 dəqiqə 30 saniyə heç nə ifa etmir. Bu vaxt keçəndən sonra səhnəni tərk edir. Deməli, dinləyici bu müddətdə vəziyyəti dərk edərək yaşayır.
Bu məsələyə müxtəlif yanaşmalar var. Bəli, əsərlərimdə sükut, pauza var. Musiqi anlamlı olmasa, dərin emosiyalar oyatmasa insan o sükutu dərk edə bilməz. Yəni o sükut boşluq təsiri yaradar.
– Bu gün ciddi simfonik, akademik musiqinin vəziyyəti ürəkaçan deyil. Niyə akademik əsərlər yazılmır?
– Təəssüflər olsun ki, doğrudan da ciddi simfonik, akademik musiqidə problemlər var. Bilirsiniz, hər şey təhsildən başlayır. Bu baxımdan, öncə konservatoriyalarda təhsilin hansı səviyyədə olduğunu analiz etmək lazımdır. Ona görə ki, əgər pedaqoq nüfuzlu musiqiçidirsə, gözəl əsərlər yazırsa, dinləyici onun əsərlərinə qulaq asaraq musiqi zövqü formalaşırsa, bu, tələbələr üçün impuls, gözəl örnəkdir. Onlar da çalışırlar ki, belə əsərlər yazsınlar.
Bundan başqa, filarmoniya konsertlərində klişe proqramlar təqdim olunur, yeni əsərlər yazıb-yaradan bəstəkarların əsərləri isə üzə çıxarılmır. Bu da istər-istəməz belə bir fikir yaradır ki, Azərbaycanda müasir musiqi yoxdur, heç kim musiqi yazmır və vəziyyət pisdir. Əslində, bu proses bütün dünyada gedir. Mən deyərdim ki, bəlkə təkcə almandilli ölkələrdə bu gün də gözəl, müasir musiqi yazılır və təbliğ olunur.
İlk öncə Berlin Filarmoniya Orkestrində görkəmli dirijorların fəaliyyətini qeyd edə bilərəm. Eyni zamanda, İsveçrədə, Avstriyada, Amsterdamda məşhur orkestrlər müasir musiqini təbliğ edir, dirijorlar bunun interpretasiyasını təqdim edir, geniş diskussiyalar aparılır. Belə bir ənənə də var ki, konsertdən bir saat əvvəl tamaşaçı həm bəstəkar, həm də orkestrin dirijoru ilə görüşə, suallarını verə bilər. Konfranslarda təqdim olunan əsərlər haqqında verilən çox geniş məlumatlar isə yeni musiqini dərk etməyə yardımçı olur.
– 100-ə yaxın əsərin müəllifisiniz, hər il xaricdə iki-üç premyeranız olur. Ancaq bu əsərlərdən təxminən 15-i ölkəmizdə ifa olunub. Bunun səbəbini necə izah edirsiniz?
– Bəli, belədir. Əsərlərimin 85 faizinin heç vaxt Azərbaycanda səslənməməsi mənim üçün üzücü bir faktdır. Çox istərdim ki, bu əsərlər ölkəmizin konsert salonlarında, televiziya ekranlarında səsləndirilsin.
– Beynəlxalq festivallarda, böyük salonlarda tamaşaçı reaksiyası sizin üçün nə dərəcədə önəmlidir?
– Festivallarda, böyük səhnələrdə – möhtəşəm Berlin filarmoniyasında, Amsterdamdakı Konsertgebauda “Nəsimi Passionları”nın səslənməsi və dinləyicilərin sürəkli alqışları çox qürurvericidir. Həyat yoldaşım Cahangir Zeynallı bunları lentə alıb və ölkəmizdə də həmkarlarıma göstərirəm. Amma bu, həmişə mümkün olmur. Bu yaxınlarda Amsterdamda violonçel və orkestr üçün yeni əsərim səsləndi. Təəssüf ki, bunu lentə almaq mümkün olmadı. Amsterdamda dərc olunan musiqi jurnalında bu barədə geniş məqalə verilib, ayrı-ayrı şəkillər də var. Bütün bunlar mənim üçün çox qiymətlidir.
– Bu gün yaradıcılıq yolunuza nəzər salanda “yenidən yazardım” dediyiniz əsər varmı?
– Bəli, yazmaq istədiyim əsərlər çoxdur. Çünki bütün ideyaları reallaşdırmaq mümkün olmur, gərgin iş rejimi var, tədbirlər, xarici ölkələrə səfərlər həddindən çoxdur. Hətta bəzən təyyarədən təyyarəyə minmək lazım olur. Bu yaxınlarda Kanadaya getdim və orada 5 gün ərzində “Firəngiz Əlizadə günləri” dekadası təşkil olundu. Orada mənim bütün kvartetlərim ifa edildi, çox gözəl görüşlər, konfranslar oldu, açıq kompozisiya dərsləri keçirildi. Bütün bunları həyata keçirmək üçün həm vaxt, həm də enerji tələb olunur.
– Uzun illər Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmusunuz. Gənc bəstəkarların əsas problemi nədir: texniki çatışmazlıq, yoxsa dünyagörüşü?
– Möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyev mədəniyyət sahəsinin inkişafına böyük diqqət və qayğı göstərir. Bilirsiniz ki, 2008-ci ildən etibarən Yazıçılar Birliyi, Bəstəkarlar İttifaqı və Rəssamlar İttifaqı hər ayda 300 manat təqaüd verir. Həmçinin Şabran istirahət mərkəzi yaradılıb. Bəstəkarlarımız və musiqişünaslarımız burada dincələrək yeni əsərlər yaza bilirlər.
Bəstəkarlar İttifaqı gənc bəstəkarlara hər zaman qayğı göstərir. Gənc bəstəkarların yaradıcılığı bölməsinin sədrləri – İlahə Qismət və Tural Məmmədli ayda bir dəfə yeni əsərlərə qulaq asır və müzakirə edirlər. Həmçinin biz öz konsert salonumuzda kamera, instrumental və vakal musiqini dinləyicilərə təqdim edirik. Əsas problem ondan ibarətdir ki, onların inamı yoxdur ki, yazdıqları musiqi kiməsə lazımdır, onu kimsə ifa edəcək. Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən sifariş almaq və ya vermək çox çətinləşib, demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Bu mənada, gənc bəstəkarların təhsildən başlamış məişət məsələləri də daxil olmaqla çox böyük problemləri var və onları çözmək üçün zaman lazımdır.
– Gənc bəstəkarların peşəkarlıq səviyyəsi, fəallığı, yaratdığı əsərlər Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədri olaraq sizi qane edirmi? Onlara nə tövsiyə edərdiniz?
– Biz gənc olanda Qara Qarayevin, Üzeyir Hacıbəylinin, Cövdət Hacıyevin, Fikrət Əmirovun yubileylərində məqalələr yazırdıq və həmin məqalələr mətbuatda dərc olunurdu. Hətta söz deməyə haqqımız olmasa da bədii şuralarda iştirak edirdik. O vaxt iclasların birində Səid Rüstəmov Tofiq Quliyevə dedi ki, mahnında hecalar düzgün istifadə olunmayıb, bunu yenidən işləmək lazımdır. Tofiq Quliyev də bunu düzəltdi və indi həmin mahnı dillər əzbəridir.
Mən istərdim ki, təkcə musiqişünaslar yox, gənc bəstəkarlar da öz düşüncələrini, fikirlərini bölüşsünlər, məqalələr yazsınlar, bir sözlə, fəal olsunlar. Çox təəssüf ki, bu mövzular onlara maraqlı deyil və bu, məni çox narahat edir.
– Televiziya kanallarında klassik musiqiyə yer verilməməsi, bayağı musiqilərin səsləndirilməsi sözün əsl mənasında insanın zövqünü korlayır. Sizcə, belə halların qarşısını almaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?
– 2007-ci ildə Bəstəkarlar İttifaqının sədri kimi fəaliyyətə başlayanda bütün televiziya kanallarına məktub yazdım ki, bədii şuralar bərpa edilsin və televiziyada səsləndirilən musiqilər müzakirə olunsun, rəylər verilsin. Bədii şuralarda yüksək səviyyəli, professional musiqiçilər iştirak etməli və öz sözlərini deməlidirlər.
– Sözsüz ki, gözəl əsərlə yanaşı, musiqişünas, dirijor, ifaçı, eləcə də musiqini dərk edən dinləyici olmalıdır. Bu prizmadan yanaşsaq, vəziyyət necədir?
– Təbii ki, təkcə bəstəkar heç nə edə bilməz, əgər musiqisi səslənməsə onu heç kim tanımayacaq, bilməyəcəklər ki, belə bir bəstəkar, belə bir əsər var. Yaxşı dirijor da, musiqişünas da olmalıdır. İfaçılar bu əsəri sevməli, onun dərinliyini, dəyərini anlamalı və təbliğ etməlidir. Festivalların təşkilatçıları yeni əsərlərlə maraqlanmalı və proqramlara daxil etməlidirlər. Biz bunu gözləyirik və söhbətlərdə, görüşlərdə bu məsələni dönə-dönə qeyd edirik. Təqdim etdiyimiz əsərlərin bəziləri qəbul olunur, bəziləri isə səsləndirilmir. Bu yaxınlarda keçirdiyimiz müsabiqənin laueratlarının əsərləri hələ də təqdim olunmayıb. Onlara diplomlar da verilməyib. Bu məsələlər öz həllini tapmalıdır.
– 2019-cu ildən görkəmli rus bəstəkarı A.P.Petrovun adını daşıyan Beynəlxalq Bəstəkarlar Müsabiqəsinin münsiflər heyətinin sədrisiniz. Bu barədə məlumat vermənizi istərdik.
– Mən bir çox müsabiqələrin sədri də olmuşam, iştirakçısı da. Məsəl üçün, Salzburg şəhərində dahi bəstəkar V. Motsartın xatirəsinə həsr olunan pianoçuların, Amerikada San Dieqoda bəstəkarların müsabiqəsində, A.P.Petrovun adını daşıyan Beynəlxalq Bəstəkarlar Müsabiqəsində və bu yaxınlarda keçirilən Sergey Raxmaninov adına Beynəlxalq Gənc Pianoçular Müsabiqəsində münsiflər heyətinin tərkibində olmuşam. Çox maraqlı işdir, yeni əsərlərə qulaq asır, analiz edir, partiturlara baxırsan.
Peterburqlu bəstəkar İqor Druxun “Betelgeize” əsəri çox gözəl əsərdir. Mən əsəri Bakıya gətirdim, qulaq asdıq, partituraya baxdıq. Yəni, çalışıram ki, mənim beynəlxalq müsabiqələrin münsiflər heyətində iştirakım Azərbaycan bəstəkarlarına da yeni əsərlərlə tanış olmaq imkanı yaratsın. Onlar da bu partituraları görsünlər, nəsə öyrənsinlər ki, əsərlərində də yeniliklər olsun.
– Azərbaycan musiqi irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsində, mədəni siyasətin həyata keçirilməsi prosesində Bəstəkarlar İttifaqının rolu nədən ibarətdir?
– Bəstəkarlar İttifaqı milli musiqi irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsində, mədəni siyasətin həyata keçirilməsində böyük işlər görür. Hər ay 2-3 elmi konfrans, musiqişünasların yeni kitablarının təqdimat mərasimləri təşkil olunur. Elə bu yaxınlarda akademik Zemfira Səfərovanın 5 kitabı təqdim edildi .
Üzeyir Hacıbəylinin ildönümü ərəfəsində hər il konfranslar keçirilir. Dahi bəstəkarın 140 illik yubileyi ilə bağlı Almaniyada böyük çıxışım oldu, arxivdə olan kadrlar göstərildi və mən alman dilində bu film və ümumilikdə Üzeyir Hacıbəyli haqqında ətraflı məlumat verdim.
Yanvarın 29-da Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının Ü.Hacıbəyli adına konsert salonunda “Şanlı Zəfərə həsr olunan Azərbaycan bəstəkarlarının simfonik orkestr üçün əsərləri” (Partitura, II cild) yeni not nəşrinin təqdimatı oldu.
– “Habil sayağı” əsərinizi bütün dünya musiqisevərləri dinləyib, ən məşhur, virtuoz violençel çalanların ifasında kompakt disklərə yazılıb. Dünyanın bütün konservatoriyalarının dərsliklərinə daxil edilib. “Muğam Sayağı” isə bir il ərzində milyon dəfə ifa olunub. “İntizar” operası da sizə böyük uğur gətirib. Firəngiz Əlizadə üçün uğur anlayışı nədir?
– “Habilsayağı”nı çox sevdiyim görkəmli kamança ustası Habil Əliyevin, “Abşeron”u isə Tofiq Quliyevin əziz xatirəsinə həsr etmişəm. Bu əsərlər çox yüksək ilhamla yazılıb. Mən Habilin pərəstişkarı olmuşam. Onun diski çıxmışdı, dəfələrlə o diskə qulaq asdım və heyran oldum. Violonçel və fortepiano üçün yazdığım “Habil Sayağı” nın üzərində 2 il çalışdım. Tanınmış violonçel ifaçısı İvan Moniqetti bu əsəri ifa edib. “YouTube” kanalını açsanız orada yüzlərcə ifa görə bilərsiniz. Təvazökarlıqdan uzaq olsa da deyim ki, çox məşhur əsərdir. Ümumiyyətlə, bu əsərlərin hər biri beynəlxalq musiqi aləmində təbliğ olunur və dünya musiqiçiləri də bu əsərlərlə maraqlanırlar.
“Muğam Sayağı” da həmçinin, 1992-ci ildə Türkiyəyə gedəndə “Boş beşik” baletini yazdım və 1993-cü il yanvar ayının 3-də səhnədə göstərildi. Mersin şəhərində keçirilən premyeraya görkəmli bəstəkarımız Tofiq Quliyev və bütün dünyadan qonaqlar gəlmişdilər. Türkiyənin görkəmli dövlət və siyasi xadimi Süleyman Dəmirəl təbrik teleqram göndərmişdi. “Muğamsayağı”nı da həmin vaxtlarda bəstələdim və aprel ayında Nyu-York-da Con F.Kennedi adına İfaçılıq Sənətləri Mərkəzində dünyanın ən tanınmış kvarteti- Kronos Kvarteti və Bakıdakı Alman Lüteran Kirxasında dövlət simli kvarteti tərəfindən çox gözəl ifa olundu.
Bundan başqa, mənim gitar üçün fantaziyam İsveçrədə dərc olunub və çox populyar əsərdir. Dünyanın bütün gitar ifaçıları bu əsəri öz konsert proqramlarına daxil ediblər. Məncə, sanballı əsərlərlə Vətənini bütün dünyada təmsil etmək böyük uğurdur.
– Azərbaycanda bütün zamanlarda yüksək səviyyəli bəstəkarlıq məktəbi olub. Bu ənənə davam edirmi?
– Ümid edirəm ki, davam edir, amma biz bunun üçün çox çalışmalı, yeni əsərlər yazmalı, gənc bəstəkarları təbliğ etməli, onları dəstəkləməliyik.
İnanıram ki, bizim günəşimiz – Üzeyir Hacıbəylinin, Qara Qarayevin, Fikrət Əmirovun əsərləri həmişə səslənəcək və bütün dünyada Azərbaycan musiqisini tanıyacaqlar. Biz də var gücümüzlə bunun üçün çalışırıq.
– Firəngiz xanım, maraqlı söhbətə görə təşəkkür edirik.
Müsahibəni yazdı:
Mehparə ƏLİYEVA
XQ