Icma.az, Cebheinfo saytına istinadən bildirir.
“ABŞ-İsrailin İranla müharibəsinin ilk günlərində qlobal iqtisadiyyat üçün verilən ən pis proqnozlar özünü doğrultmadı.
Neft qiymətlərinin artmasına, təchizatdakı fasilələrə və müəyyən sənaye sahələrinə təsirinə baxmayaraq, münaqişənin altı ayı ərzində qlobal iqtisadiyyat gözləniləndən daha davamlı olduğunu sübut etdi”.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bunu “Associated Press”-yazıb.
"İndiyə qədər qlobal iqtisadiyyat Missiya: Qeyri-mümkün" filmindəki bir səhnənin maliyyə ekvivalentini oynadı", - deyə “Cerity Partners”-in investisiya strateqi Maykl Eşli Şulman bildirib.
Müharibə 28 fevralda başlayıb və əvvəlcə fond bazarlarında kəskin eniş yaradıb. Neft qiymətləri yüksəldi və Dow Jones və Nasdaq korreksiya ərazisinə daxil oldu. S&P 500 2022-ci ildən bəri ən pis ayını yaşayıb.
Lakin bazarlar mart ayının sonundan bəri kəskin şəkildə bərpa olunub. “Dow Jones” təxminən “19%, S&P 500” təxminən 22% və “Nasdaq” 27% dəyər qazandı. Əgər bu tendensiya ilin sonuna qədər davam edərsə, hər üç əsas indeks ardıcıl dördüncü il artım göstərə bilər.
Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatına görə, müharibənin qlobal iqtisadiyyata təsiri davam edən süni intellekt bumu ilə qismən kompensasiya olunur.
Münaqişənin əsas iqtisadi təsiri neft qiymətlərinin artması idi. Hörmüz boğazından tanker daşımalarının kəskin azalması səbəbindən Brent markalı neftin qiyməti barel üçün təxminən 72 dollardan təxminən 120 dollara yüksəldi. Sonradan qiymətlər düşüb, lakin müharibədən əvvəlki səviyyələrdən təxminən 20% artıq olub.
Yanacaq qiymətlərinin artması aviasiya sənayesinə xüsusilə ağır zərbə vurub. Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının məlumatına görə, 2026-cı ildə reaktiv yanacağın orta qiyməti əvvəlki ilə nisbətən 70% yüksək olacaq. Aviaşirkətlər bilet qiymətlərini qaldırır, baqaj haqlarını artırır və yanacaq əlavə ödənişləri tətbiq edir, eyni zamanda uçuşların sayını azaldır. Məsələn, “Lufthansa Group” 20000 qısa məsafəli uçuşu ləğv edib.
Eyni zamanda, enerji böhranı gözlənilmədən təmiz enerjiyə keçidi sürətləndirib. Elektrikli nəqliyyat vasitələrinin satışları bir sıra ölkələrdə artıb: Sinqapurda illik müqayisədə 110%, Yeni Zelandiyada 180% və Kolumbiyada 300%.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, 2026-cı ildə elektrikli nəqliyyat vasitələri qlobal avtomobil satışlarının təxminən 29%-ni təşkil edəcək ki, bu da bir il əvvəlki 25%-dən çoxdur. Müharibə dövründə, xüsusən də Körfəz neftindən asılı olan ölkələr də bərpa olunan və nüvə enerjisini fəal şəkildə inkişaf etdirir, Afrika ölkələri isə yerli neft emalını artırır və daha çox günəş panelləri quraşdırır.
Lakin müharibənin təsirləri son dərəcə qeyri-bərabər paylanıb. Varlı istehlakçılar üçün qiymət artımı nisbətən az ola bilər, ən kasıb ölkələr üçün isə təsir daha ağırdır.
Müharibə qlobal gübrə bazarına da təsir edib. Dünya Bankının indeksinə görə, aprel ayında onların dəyəri müharibədən əvvəlki səviyyələrdən 44% yüksək olub. Bəzi fermerlər artıq gübrə istifadəsini azaltmağa başlayıblar ki, bu da gələn ilin məhsuluna mənfi təsir göstərə bilər.
BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramı on milyonlarla insanın aclıq həddinə çata biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Artan yanacaq qiymətləri eyni zamanda ərzaq və humanitar yardımın daşınması xərclərini artırır.
BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının rəhbəri vəzifəsini icra edən Karl Skau bildirib ki, Hörmüz boğazında lövbər salan bir neft tankeri Sudanda bir uşağın gündə bir dəfə yemək xərci deməkdir.
Müharibə artıq ABŞ-yə on milyardlarla dollara başa gəlib və İranda minlərlə insan itkisinə səbəb olub. Bundan əlavə, münaqişənin proqnozlaşdırılan qlobal iqtisadiyyatı yüz milyardlarla dollar azaltdığı təxmin edilir.
Eyni zamanda, ABŞ Prezidenti Donald Trampın ailəsi ilə əlaqəli bəzi şirkətlər və investorlar müharibədən iqtisadi cəhətdən faydalananlar arasında idi.
Erik Tramp və Donald Trampın ictimaiyyətə təqdim etməyə hazırlaşdığı müdafiə podratçısı “Powerus” İran dronlarına qarşı durmaq üçün tutucu qurğular təchiz edəcək. Bunun üçün ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri ilə 90 milyon dollara qədər dəyərində müqavilə imzalayıb.
Donald Trampın qoşulduğu “1789 Capital Management” investisiya firması Anduril, İlon Maskın “SpaceX” və “Firehawk Defense” də daxil olmaqla, münaqişədən faydalanan bir neçə müdafiə şirkətində paya sahibdir.
Prezident Trampın üçüncü tərəf menecerləri tərəfindən idarə olunan şəxsi investisiyalarına “Lockheed Martin”, “General Dynamics” və “Northrop Grumman” da daxil olmaqla ABŞ-nin əsas müdafiə şirkətlərinin səhmləri daxildir. Demokratlar onun neft və qaz şirkətlərindəki səhmlərinin dəyərinin 15,5 milyon dollar artdığını bildiriblər.
Ağ Ev isə maraqların toqquşması iddialarını rədd edir. Bildirilir ki, prezident yalnız Amerika ictimaiyyətinin maraqları naminə hərəkət edir.
“Bununla belə, iqtisadi sabitlik Trampın özü üçün heç bir nəticəsiz qalmayacaq. Doğrudur, müharibə əhali arasında yaxşı qarşılanmır və amma bütün hallarda vəziyyət ABŞ-də ara seçkilər öncəsi prezidentin mövqeyinə təsir göstərə bilər.
Xəzər
“Cebheinfo.az”
Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin