Neft 77 dollara düşə bilər Azərbaycanın büdcəsinə necə təsir edəcək? / TƏHLİL

20.11.2026

Azpost saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Dünya bazarında neft qiymətləri geosiyasi gərginliyə baxmayaraq ucuzlaşma tendensiyası nümayiş etdirir. Yaxın Şərqdəki risklər qiymətləri müəyyən qədər dəstəkləsə də, qlobal bazarda təklifin artması və neft ehtiyatlarının yüksəlməsi gözləntiləri qiymətlərə təzyiq göstərir.

Azpost.info bildirir ki, 20 noyabr 2026-cı il tarixinə təqdim olunan məlumatlara görə, “Brent” markalı neftin bir bareli 92,2–92,5 dollar, ABŞ-nin WTI markalı nefti 82,6–82,9 dollar, Azərbaycanın “Azeri Light” nefti isə 98,41 dollar ətrafında ticarət olunur. Azərbaycan nefti hələlik dünya bazarındakı əsas markalardan baha satılır. Lakin qiymətlərin əvvəlki səviyyələrdən geri çəkilməsi və 2027-ci il üçün ucuzlaşma proqnozları ölkənin neft gəlirləri ilə bağlı sualları yenidən gündəmə gətirir.

Neftin ucuzlaşmasının arxasında nə dayanır?

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) noyabr hesabatında göstərilir ki, dünya üzrə neft təklifi oktyabrda gündəlik 2,3 milyon barel artaraq 105,4 milyon barelə çatıb. Bu artım əsasən Fars körfəzi ölkələrinin ixracının bərpası ilə bağlıdır.

Agentliyin qiymətləndirməsinə görə, qlobal neft bazarı 2026-cı ilin dördüncü rübündə yenidən təklif artıqlığı mərhələsinə qayıda bilər. 2027-ci ildə isə dünya üzrə neft təklifinin gündəlik 6,6 milyon barel artaraq 108,1 milyon barelə çatacağı gözlənilir. Tələbatla bağlı proqnozlar da diqqət çəkir. IEA 2026-cı ildə dünya üzrə neft tələbatının gündəlik 2,7 milyon barel azalacağını, 2027-ci ildə isə 2 milyon barel artacağını gözləyir. Beləliklə, təklifin tələbatdan daha sürətlə artması qiymətlərə aşağı istiqamətli təzyiq yarada bilər.

Digər tərəfdən, ABŞ-də neft ehtiyatlarının artması da bazara təsir göstərir. Reuters-in noyabrın 18-də yaydığı məlumata görə, ABŞ-nin kommersiya neft ehtiyatları gözləntilərdən daha çox – 3,4 milyon barel artıb. Bu xəbər qiymətlərin enişini sürətləndirən amillərdən biri olub.

Bununla belə, bazarda geosiyasi risklər qalır. Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi, Yaxın Şərqdəki hərbi qarşıdurma və neft infrastrukturuna mümkün hücumlar qiymətlərin yenidən yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

2027-ci ildə neftin qiyməti nə qədər olacaq?

Aparıcı enerji qurumlarının proqnozları gələn il üçün ucuzlaşma ehtimalının ciddi olduğunu göstərir.

ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) noyabr proqnozunda “Brent” markalı neftin 2026-cı ildə orta qiymətinin 97 dollar, 2027-ci ildə isə 86 dollar olacağını gözləyir. Qurumun hesablamasına görə, 2027-ci ilin dördüncü rübündə qiymət 77 dollara qədər enə bilər. IEA isə 2027-ci ildə neft təklifinin 6,6 milyon barel artacağını və bazarda daha böyük təklif artıqlığının yarana biləcəyini bildirir.

Bu proqnozlar neft gəlirlərindən asılı olan ölkələr üçün xəbərdarlıqdır. Qiymətlərin azalması hasilatçı ölkələrin ixrac gəlirlərinə və büdcə daxilolmalarına təsir göstərə bilər.

Neftin ucuzlaşması Azərbaycan büdcəsinə necə təsir edə bilər?

Azərbaycan üçün əsas məqam odur ki, 2027-ci ilin dövlət büdcəsi hazırlanarkən bir barel neftin qiyməti 65 dollar götürülüb. Bu rəqəm 2026-cı ilin büdcə proqnozunda da eyni olub. Noyabrın 20-də “Azeri Light” neftinin qiyməti 98,41 dollar təşkil edib. Bu, büdcədə nəzərdə tutulan qiymətdən 33,41 dollar, başqa sözlə, təxminən 51 faiz yüksəkdir.

Azərbaycan nefti: faktiki qiymət və büdcə fərziyyəsi

20 noyabr – Azeri Light $98,41

2027-ci il büdcə qiyməti $65

Qiymət fərqi +$33,41

Bir barel üzrə fərq. Bu göstərici büdcəyə faktiki daxilolmanın eyni nisbətdə artması demək deyil.

Bu fərq hazırda Azərbaycan üçün müəyyən maliyyə ehtiyatı yaradır. Lakin dünya bazarında qiymətlərin 80 dollara, daha sonra 70 dollara doğru enməsi halında büdcədə nəzərdə tutulan 65 dollarlıq baza qiymətinə yaxınlaşma baş verəcək. Burada bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır: neftin dünya bazarındakı qiyməti ilə dövlət büdcəsinə daxil olan vəsait arasında birbaşa və avtomatik əlaqə yoxdur. Hasilat həcmi, ixrac müqavilələri, mənfəət neftinin bölgüsü, Dövlət Neft Fondunun transfertləri və digər amillər də nəticəyə təsir edir.

Azərbaycanın hasilat göstəriciləri də diqqət çəkir. IEA-nın noyabr hesabatına əsasən, ölkədə oktyabr ayında gündəlik neft təklifi təxminən 430 min barel olub. 2027-ci ilin dövlət büdcəsinin gəlirləri 39,254 milyard manat, xərcləri isə 42,4 milyard manat proqnozlaşdırılıb. Neft-qaz sektorundan daxilolmaların 15,5 milyard manat olması gözlənilir. Bu baxımdan dünya bazarındakı qiymət dəyişiklikləri Azərbaycanın fiskal dayanıqlığı üçün əhəmiyyətini qoruyur.

Qiymətlər yenidən 100 dolları keçə bilərmi?

Neft bazarında ucuzlaşma proqnozları hələ yekun qərar kimi qəbul edilməməlidir. Yaxın Şərqdə münaqişənin genişlənməsi, Hörmüz boğazında daşımaların dayanması və ya böyük ixracatçı ölkələrin hasilatı azaltması qiymətləri yenidən yüksəldə bilər. Noyabrın 29-da keçiriləcək OPEC+ toplantısında 2027-ci il üçün hasilat siyasəti ilə bağlı veriləcək qərarlar da bazarın istiqamətinə təsir edə bilər.

Azərbaycan neftinin hazırkı qiyməti 2027-ci il büdcəsində nəzərdə tutulan səviyyədən xeyli yüksəkdir. Ancaq dünya bazarında təklif artıqlığı reallaşarsa, bu üstünlük zəifləyə bilər. Buna görə də 2027-ci ildə neft qiymətlərinin dinamikası Azərbaycanın həm büdcə gəlirləri, həm də Dövlət Neft Fondunun transfert imkanları baxımından mühüm sınaq olacaq.

Samir Abdulla

AzPost.az

Post navigation

Previous: Bir ömrün nurlu hekayəti- Əsl müəllim portreti

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью