Sia Az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.
Çin Zirvəsi necə sona çatdı?
Putin, Tramp və Si birgə bəyannamə imzalayıblar və bu bəyannamə, digər məsələlərlə yanaşı, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) səlahiyyətlərini şübhə altına adıb. Çin prezidenti Si Cinpin və onun ABŞ və Rusiya həmkarları Donald Tramp və Vladimir Putin cümə axşamı keçirilən üçtərəfli görüşdə Ukraynadan bəhs etmədən "sülh bəyannaməsi" barədə razılığa gələ biliblər. Bu bəyannamə ilə Trampın Asiyaya üç günlük diplomatik səfəri başa çatıb və Ağ Ev Ukraynada sülh məsələsində nəzərəçarpacaq irəliləyişlər gətirəcəyini gözləyirdi. Bunun əvəzinə, səfər ABŞ müttəfiqləri arasında Trampın Putinlə getdikcə daha yaxın münasibətləri ilə bağlı yeni suallar doğurub.
Birgə sənəd haqqında daha çox məlumat
Qeyd etmək lazımdır ki, "sülh bəyannaməsi" Çin dövlət xəbər agentliyi Xinhua və Kremlin mətbuat xidməti tərəfindən dərc edilib. Trampın özü görüşdən sonra heç bir şərh vermədən ABŞ-a qayıdıb. Sənəddə bildirilir ki, üç lider neft hasilatını və tədarükünü artırmaq barədə razılığa gəliblər və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının islahatlarını irəli aparmağa söz veriblər.
Bəyannamədə həmçinin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) səlahiyyətləri şübhə altına alınıb və dövlət başçılarının toxunulmazlığı prinsipi qorunub saxlanılıb. Lakin hüquqi baxımdan bu sənəd Putinin mövcud BCM həbs orderini ləğv etmir.
Qeyri-müəyyən bəyanatlar
"Sülh Bəyannaməsi" də Tramp, Si və Putin arasında açıq danışıqlardan irəli gəlib. Qapalı hissəyə gəldikdə isə, liderlərin açılış nitqləri qapalı qapılar arxasında müzakirə olunan məsələlərə dair müəyyən məlumat verib. Si həmkarlarına söz verməzdən əvvəl bildirib ki, "böyük dövlətlər arasında müsbət qarşılıqlı əlaqə seçim məsələsi deyil, məcburi tələbdir".
Putin daha sonra Ukraynadakı müharibənin bitməsində onların ortaq maraqlarını vurğulayıb və müzakirənin qida və enerji təhlükəsizliyinə də toxunacağını bildirib. Pekin əvvəllər müharibədə neytrallıq iddia etmiş və Rusiyanın tammiqyaslı işğalını pisləməkdən çəkinərək dəfələrlə danışıqlara və siyasi həllə çağırmışdı.
Tramp çıxışını dünyanın ən böyük üç ölkəsinin prezidentlərinin məhsuldar dialoqu davam etdirmək üçün "xüsusi məsuliyyət" daşıdığını bəyan etməklə yekunlaşdırıb. "Çox vaxt keçmiş liderlər fikir ayrılığı yaşadıqları ölkələrlə danışmaqdan yayınırdılar", - deyə o bildirib. Tramp üç ölkənin nüvə imkanlarından bəhs edərək, "Yer üzündə nüvə silahlarının sayını necə azaltmaq barədə müzakirələr aparmaq üçün unikal mövqedə olduqlarını" söyləyib.
O, "Dünyanın digər ölkələrinə nüvə silahlarının yayılma təhlükəsi ilə mübarizə aparmaq üçün əməkdaşlıq etmələri vacibdir" deyib və əlavə edib: "İranda məhz bunu edirik". Daha sonra Tramp Ukraynaya müraciət edərək, Rusiya prezidenti ilə müharibə barədə artıq "uzun müzakirə" apardıqlarını və Putinin "və ümid edirəm ki, qarşı tərəf bu müharibənin bitməsini görmək istəyəcəyini" əlavə edib.
Putinin kinayəli sözləri
Üçtərəfli görüşdən sonra keçirilən mətbuat konfransında Rusiya lideri bunu "diplomatiya tarixində mühüm bir fəsil" adlandırıb. O, qeyd edib ki, Kiyev və Avropa hələ müharibəni həll etmək üçün güzəştə getməyə hazır deyillər, eyni zamanda Ukraynanın Krım körpüsünə hücumlarına "daha ağrılı" cavab verəcəyinə söz verib.
Putin Tramp və Si Cinpinlə görüşünü kinayə ilə 1945-ci ildə Sovet İttifaqı, Böyük Britaniya və ABŞ liderlərinin İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda görüşdüyü Yalta Konfransı ilə müqayisə edib. "Yaltada heç kim dünyanı bölmədi. Bu, sadəcə İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ortaya çıxan reallıqları kodlaşdırdı. Bugünkü münaqişələrə gəldikdə isə, biz reallıqları qəbul etməli olacağıq", - deyə o bildirib.
Çin tərəfi üçtərəfli görüşün təşəbbüskarı Putinin cümə axşamı günü olduğunu bildirib.
Eyni zamanda, Rusiya nəşrləri artıq Putinin Çinə səfərini "diplomatik qələbə" adlandırmağa başlayıblar, çünki bu sammit Rusiyanın Ukraynada müharibəsinin başlamasından bəri Putinin Kanada, Yaponiya və Avstraliya kimi ölkələrin liderlərinin qatıldığı beynəlxalq görüşdə iştirak etdiyi ilk dəfə idi.
V.VƏLİLİ