Icma.az, Ses qazeti portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.
Müharibədən sonra sülhün qurulması siyasi iradə, məsuliyyət və gələcəyə aydın baxış tələb edir. Uzun illər işğala məruz qalmış, insanları doğma yurdlarından didərgin salınmış, şəhər və kəndləri dağıdılmış Azərbaycan üçün bu məsuliyyətin xüsusi mənası var. Ölkəmiz hərbi Qələbədən sonra regionun gələcəyini qarşıdurmanın davamında görmədi. Ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistana sülh təklif etdi. Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin 7-ci Zirvə Görüşündə çıxışı bu seçimin siyasi və mənəvi əsaslarını bir daha ortaya qoydu.
Azərbaycanın sülh təşəbbüsünü qiymətləndirmək üçün xalqımızın keçdiyi yolu nəzərə almaq lazımdır. İşğal illərində yüz minlərlə insan doğma evindən ayrı düşdü, ailələr ağır itkilər yaşadı, bütöv yaşayış məntəqələri dağıdıldı. İllərlə nəticəsiz davam edən danışıqlar insanların qayıdışını təmin etmədi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan öz torpaqlarını azad etdikdən sonra gələcək münasibətlər üçün sülh gündəliyi irəli sürdü. Bu addım xalqımızın yaşadığı ağrıları unutmadan, onların yenidən təkrarlanmasının qarşısını almaq iradəsini ifadə edir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı mühüm məqamlardan biri müharibənin Azərbaycanın seçimi olmaması idi. Ölkəmiz uzun müddət işğala danışıqlar yolu ilə son qoymağa çalışmışdı. Lakin siyasi prosesin nəticəsizliyi və davam edən təxribatlar qarşısında Azərbaycan öz hüquqlarını müdafiə etdi. Vətən müharibəsində qazanılmış Qələbə işğalın davamına əsaslanan vəziyyəti dəyişdirdi. Bundan sonra qarşıda yeni vəzifə dayanırdı: əldə edilmiş nəticələri davamlı təhlükəsizlik və normal dövlətlərarası münasibətlərlə möhkəmləndirmək.
Qalib dövlətin sülh təklif etməsi mühüm siyasi məna daşıyır. Azərbaycan hərbi uğurlarını regionda yeni qarşıdurmaların başlanğıcına çevirmək yolunu seçmədi. Dövlətimizin mövqeyi gələcək münasibətlərin suverenliyə, ərazi bütövlüyünə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanmasıdır. Bu yanaşma müharibənin nəticələrini beynəlxalq hüquq çərçivəsində möhkəmləndirməyə və qonşuluq münasibətlərində sabitlik yaratmağa xidmət edir. Sülh təşəbbüsü Azərbaycanın öz gücünə inamını və regionun gələcəyi qarşısında məsuliyyətini göstərir.
Sülhün davamlı olması üçün onun hüquqi əsasları aydın olmalıdır. Dövlətlərin bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tanıması, ərazi iddialarından imtina etməsi, daxili işlərə qarışmaması etibarlı münasibətlərin başlıca şərtləridir. Bu prinsiplər qəbul olunduqda tərəflərin bir-birindən gözləntiləri də dəqiqləşir. Qeyri-müəyyənliklərin azalması isə təhlükəsizlik risklərinin zəifləməsinə kömək edir. Azərbaycanın müdafiə etdiyi yanaşma münasibətlərin məhz belə möhkəm əsaslar üzərində qurulmasını nəzərdə tutur.
Sülh siyasi bəyanatlarla yanaşı, gündəlik davranışda da özünü göstərməlidir. İrəli sürülən öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, qarşılıqlı münasibətlərdə məsuliyyətli ritorika və gərginliyi artıran addımlardan çəkinmək etimadın formalaşması üçün vacibdir. Uzun illər davam etmiş qarşıdurmanın yaratdığı inamsızlıq dərhal aradan qalxmır. Ona görə hər bir ardıcıl və məsuliyyətli addım gələcək münasibətlər üçün əhəmiyyət daşıyır. Etimad zamanla, konkret davranışın nəticələri əsasında yaranır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında mövcud sülhün hələ kövrək olduğunun və onu qoruyub möhkəmləndirməyin zəruriliyinin vurğulanması reallığa məsuliyyətli münasibətdir. Müharibənin dayanması ilə sabit münasibətlərin tam formalaşması arasında görüləcək mühüm işlər var. Keçmişin qarşıdurma düşüncəsindən uzaqlaşmaq, yeni reallıqları qəbul etmək və gələcək əməkdaşlığın mümkün istiqamətlərini müəyyənləşdirmək bu prosesin tərkib hissələridir. Sülhün qorunması davamlı siyasi diqqət və qarşılıqlı öhdəliklərə sədaqət tələb edir.
Bu baxımdan revanşist yanaşmaların təsirsizləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Keçmiş işğal siyasətini fərqli formalarda davam etdirmək cəhdləri regionun təhlükəsizliyinə zərər verə bilər. Yeni qarşıdurma ümidləri cəmiyyətləri gələcək imkanlardan uzaqlaşdırır, iqtisadi və sosial inkişaf üçün lazım olan resursları risk altında saxlayır. Ermənistan üçün də davamlı inkişafın yolu qonşularla normal münasibətlərin qurulmasından və mövcud reallıqların qəbulundan keçir. Sülhə münasibət konkret qərarlarda və dövlət siyasətində ifadə olunmalıdır.
Regiondan kənar qüvvələrin davranışı da sülh mühitinə təsir göstərir. Cənubi Qafqazda sabitliyə dəstək dövlətlərin suveren hüquqlarına bərabər hörmət əsasında həyata keçirilməlidir. Tərəflərdən birində əsassız gözləntilər yaradan, qarşıdurma meyillərini gücləndirən yanaşmalar normallaşma prosesini çətinləşdirir. Xarici tərəfdaşların faydalı töhfəsi birbaşa dialoqu təşviq etmək, razılaşmaların yerinə yetirilməsini dəstəkləmək və bölgəni yeni rəqabət meydanına çevirməkdən çəkinmək ola bilər.
Davamlı sülhün iqtisadi əhəmiyyəti də böyükdür. Təhlükəsizliyin möhkəmlənməsi nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi, ticarətin inkişafı və investisiya imkanlarının artması üçün əlverişli şərait yaradır. Qonşu ölkələr arasında normal münasibətlər iqtisadi fəaliyyətin qarşısındakı maneələri azalda, regionun ümumi imkanlarını daha səmərəli istifadə etməyə kömək göstərə bilər. Bu perspektivlərin gerçəkləşməsi siyasi öhdəliklərə əməl olunmasından və qarşılıqlı etimadın güclənməsindən asılıdır.
Azərbaycan üçün sülhün ən mühüm nəticələrindən biri azad edilmiş ərazilərdə qurulan həyatın təhlükəsizliyinin möhkəmlənməsidir. Doğma yurdlarına qayıdan ailələr gələcəklərini sabit şəraitdə qurmaq istəyirlər. Yeni evlərin, məktəblərin, yolların və digər infrastrukturun yaradılması uzunmüddətli inkişaf məqsədlərinə xidmət edir. Bu torpaqlarda böyüyən uşaqların təhlükəsiz yaşaması, insanların əməyinin və quruculuğun qorunması dövlətimizin əsas prioritetlərindəndir. Sülh həmin məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.
Gələcəyə yönəlmiş siyasət tarixi yaddaşdan imtina etməyi tələb etmir. Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq, işğalın nəticələrini öyrənmək və törədilmiş əməllərə hüquqi qiymət verilməsi sülhün qurulması ilə yanaşı davam edə bilər. Ədalətə münasibət məsuliyyətli gələcəyin formalaşmasında əhəmiyyətlidir. Burada əsas vəzifə keçmişin dərslərini yeni düşmənçilik mənbəyinə çevirmədən, onların təkrarlanmasının qarşısını alan siyasi və hüquqi mühit yaratmaqdır.
Prezident İlham Əliyevin AQEM-in Bakı Zirvə Görüşündə səsləndirdiyi mövqe Azərbaycanın Qələbədən sonrakı siyasətinin mahiyyətini aydın göstərir. Ölkəmiz öz hüquqlarını bərpa edib və bu nəticələri qorumaq əzmindədir. Eyni zamanda, regionda sabitliyin və əməkdaşlığın genişlənməsində maraqlıdır. Güclü dövlətçilik, təhlükəsizliyin təmin olunması və sülh təşəbbüsü bu siyasətdə bir-birini tamamlayır.
Qalib Azərbaycanın sülh təklifi gələcək nəsillərin maraqlarını nəzərə alan strateji seçimdir. Bu seçim insanların təhlükəsizliyinə, ölkələrin inkişafına və regionun imkanlarının açılmasına xidmət edir. Sülhün möhkəmlənməsi üçün bütün tərəflərin məsuliyyətli davranışı vacibdir. Azərbaycan öz mövqeyini aydın ifadə edir: suverenliyə hörmət, öhdəliklərə sədaqət və qarşılıqlı faydalı münasibətlər Cənubi Qafqazın sabit gələcəyinin əsasını təşkil etməlidir.
Günel Əliyeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Həsənabad qəsəbə 2 nömrəli KEUB-un müdiri