Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumat verir.
İki fərqli elmi araşdırmanın nəticələri mümkün nüvə müharibəsi və ya qlobal miqyaslı təbii fəlakətlər zamanı qida və enerji sistemlərini qoruyaraq əhalisini təmin edə biləcək ölkələri müəyyənləşdirib. Siyahının ilk pillələrində Avstraliya və Yeni Zelandiya yer alıb.
Alimlərin apardığı analizlər Günəş işığının uzun müddət zəiflədiyi və qlobal təchizat sistemlərinin çökdüyü fəlakət ssenarilərində hansı ölkələrin daha dayanıqlı ola biləcəyini araşdırıb.
Tədqiqatlarda ərzaq istehsalı, enerji imkanları, coğrafi təcrid və xarici ölkələrdən asılılıq kimi amillər nəzərə alınıb.
Araşdırmaların nəticələrinə əsasən, qlobal çöküş ssenarisində ən yüksək dayanıqlılıq göstərə biləcək 7 ölkə belə sıralanıb:
Avstraliya – xüsusilə Tasmaniya bölgəsi
Yeni Zelandiya
İslandiya
Böyük Britaniya
İrlandiya
Vanuatu
Solomon adaları
2021-ci ildə aparılan ilk analizdə ölkələrin iqlim və ətraf mühit dəyişikliklərinə hazırlığını qiymətləndirən ND-GAIN göstəricilərindən istifadə edilib.
Ərzaq istehsalı, enerji ehtiyatları və coğrafi təcrid kimi meyarlar əsasında aparılan qiymətləndirmədə Yeni Zelandiya 6,5 balla ən əlverişli başlanğıc mövqeyinə sahib ölkə olub.
Eyni qiymətləndirmədə İslandiya 1,2 bal, Böyük Britaniya və Avstraliya 1 bal, İrlandiya isə 0,6 bal əldə edib.
İkinci araşdırmada nüvə müharibəsi, nəhəng vulkan püskürməsi və asteroid toqquşması kimi Günəş işığının atmosferə çatmasını əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcək fəlakət ssenariləri araşdırılıb.
38 ada ölkəsinin daxil edildiyi simulyasiyada atmosferə 150 teragram his buraxılması halında ərzaq istehsalının vəziyyəti modelləşdirilib.
Nəticələrə görə, Avstraliya, Yeni Zelandiya, İslandiya, Vanuatu və Solomon adaları adambaşına gündəlik 2 200 kilokalori həddini keçə bilib.
Ən yüksək göstərici isə Avstraliyada qeydə alınıb. Ssenari üzrə ölkənin adambaşına gündəlik 16 069 kilokalori həcmində ərzaq özünütəminetmə potensialına çatdığı hesablanıb.
Araşdırmalar bu ölkələrin güclü kənd təsərrüfatı imkanlarına malik olmasına baxmayaraq, beynəlxalq ticarətdən asılılığın ciddi risk yaratdığını göstərib.
Xüsusilə gübrə, kənd təsərrüfatı texnikası və yanacaq sahəsində xaricdən asılılıq potensial böhran zamanı əsas problemlərdən biri kimi qiymətləndirilib.
Yeni Zelandiyanın 2022-ci ildə ölkədəki yeganə neft emalı zavodunu itirməsi və emal olunmuş yanacaq baxımından idxaldan asılı vəziyyətə düşməsi də sistemin zəif tərəflərindən biri kimi göstərilib.
Avstraliya ilə bağlı isə ABŞ və Böyük Britaniya ilə hərbi ittifaqlarının mümkün nüvə müharibəsi zamanı ölkəni potensial siyasi hədəfə çevirə biləcəyi qeyd olunub.
Beləliklə, alimlərin modellərinə əsasən, qlobal təchizat zəncirlərinin və enerji sistemlərinin ciddi şəkildə pozulduğu ekstremal ssenarilərdə coğrafi təcrid, güclü kənd təsərrüfatı və daxili resurslara çıxış ölkələrin sağ qalma qabiliyyətində əsas amillərdən biri ola bilər. /Musavat.com/