Icma.az, Sia Az saytına istinadən bildirir.
...Əslində bu mövzunun elə də bir yenilik olmadığı məlumdur. Qeyd edək ki, SİA son zamanlar bu mövzu ilə bağlı xeyli yazı dərc edib.
Və bu gün də biz, Karnegi Berlin Mərkəzinin eksperti Sergey Vakulenkonun Teleqrmda yer alan yazsını bəzi istisnalarla Sizmühakimənizə veririk.
...İndi Rusiyada benzinlə bağlı vəziyyət çox ciddiləşir.
Omsk və Volqoqrad şəhərlərinə edilən zərbələr nəzərə alınmaqla, hücuma məruz qalan obyektlər Rusiyanın kommersiya benzin istehsalının təxminən 55 faizini təşkil edir və daxili tədarükün payı təxminən bərabərdir.
Hər bir neft emalı zavodunun istehsalına dəyən ziyanın miqyasını, emalın tamamilə dayandırılıb-dayandırılmadığını, hansı konkret qurğulara hücum edildiyini və s. bilmirik.
Lakin son hücumların kütləvi miqyasını nəzərə alsaq, istehsalın tamamilə dayandırıldığı fərziyyəsi tamamilə doğru ola bilər.
Noyabr ayına olan tələbat iyul ayına nisbətən təxminən 5 faiz aşağıdır, buna görə də bu, kömək edəcək, amma əhəmiyyətli dərəcədə deyil.
Oktyabr ayının sakit dövründə, ehtimal ki, bəzi ehtiyatlar toplanıb ki, bu da ölkə üzrə bir həftəlik istehlak üçün kifayətdir.
İndi hər şey neft emalı zavodlarına dəyən ziyanın miqyasından və onların nə qədər tez bərpa olunmasından asılıdır.
Və düşünürəm ki, yaxın günlərdə Nijnekamsk, Perm və Tümenə uçuşlar son dərəcə mümkündür.
Bu baş verərsə, hücuma məruz qalan istehsal müəssisələrinin daxili bazara benzin tədarükündə payı demək olar ki, düz 2/3 olacaq. Moskvanı da əlavə etsək, demək olar ki, bu 3/4-ə bərabərdir.
Moskva ətrafındakı hava hücumundan müdafiənin sıxlığına görə hücum üçün kifayət qədər bahalı hədəfdir.
Bir neft emalı zavodunu vurmaq mümkündür, sadəcə olaraq daha çox dron alacaq. Rusiyanın ən yaxın tarixində benzin istehlakının normanın təxminən 30 faizini təşkil etdiyi bir an oldu - 2020-ci ilin aprelində, COVID-in ən zirvəsi.
O zaman ABŞ-da bu, 37 faiz idi.
Təsəvvür edin ki, o vaxt nəqliyyatın sıxlığını, o zaman səyahət məhdudiyyətləri benzinin çox olmasına baxmayaraq, istehlakın belə səviyyəsinə gətirib çıxardı.
Yuxarıda göstərilən həcmlərdə benzin istehsalının azalması ssenarisi reallaşarsa, hökumət tələbatı mövcud yanacağın miqdarı ilə tarazlaşdırmaq üçün tədbirlər görməli olacaq.
Bu artıq bazar tədbirlərindən istifadə edilmir. Hökumət şəxsi benzin istehlakını əhəmiyyətli dərəcədə, demək olar ki, sıfıra endirməyə məcbur olacaq.
COVID təcrübəsi göstərdiyi kimi, bu ölümcül deyil və bu istehlak səviyyəsində ölkə fəaliyyət göstərə bilər.
...Ancaq bu, hər hansı bir normallıqdan çox uzaqdır.
2024-cü ildə benzin böhranı ilə bağlı məqalələrdə yazmışdım ki, neftayırma zavodlarına hücumlar xərc gətirən bir narahatlıq olsa da, hücumların intensivliyi artarsa, problemlər yarada bilər.
...2025-ci ildə yazmışdım ki, müşahidə edilən hücumların miqyasını nəzərə alsaq, benzin tədarükündə ciddi fasilələr olmamalıdır, lakin neft emalı zavodlarına hücumların gücünün, tezliyinin və əhatə dairəsinin artırılması tamamilə başqa miqyasda bəlalara və narahatçılığa səbəb olacaq.
...2026-cı ilin iyununda mən bəyan etdim ki, ölkə çətinliklər və narahatçılıqların böyük problemlərə çevrildiyi həddə yaxınlaşır.
Göründüyü kimi, 2026-cı ilin noyabrında bu həddi aşacaq. Bu hücum dalğası birdəfəlik hadisə olsa belə, Ukrayna uzun müddət qüvvə və resurslar toplamalı olsa belə, nəticələr kifayət qədər əhəmiyyətli ola bilər. Əgər Ukrayna bir neçə ay ərzində iki-üç həftədə bir dəfə eyni həcmdə və intensivliklə Rusiya neft emalına təkrar hücumlar həyata keçirməyə qadirdirsə, bu, Rusiya iqtisadiyyatının işləməsi üçün prinsipcə yeni reallıq yaradacaq.
Əli Babayev