Şəhərdə ağaclar niyə bu qədər zəruridir?

Şəhərdə ağaclara çox vaxt dekorativ element kimi baxılır. Küçəni gözəlləşdirir, yayda kölgə yaradır, parkı daha rahat edir. Amma ağacların şəhər həyatındakı funksiyası bundan xeyli böyükdür.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramına (UNEP) görə, şəhərlər Yer kürəsinin quru səthinin təxminən 3 faizini tutur, lakin dünya əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır. Buna görə şəhərlərdə təbiətin qorunması birbaşa insanların həyat keyfiyyəti ilə bağlıdır.

Ağac şəhəri necə sərinləşdirir?

Asfalt və beton günəşdən gələn istiliyi udur və onu ətraf mühitə geri buraxır. Bu, şəhərlərdə “istilik adası” effektinin yaranmasına səbəb olur.

Ağaclar və digər yaşıl səthlər bu effekti azaltmağa kömək edir. UNEP bildirir ki, ağaclar, bitki örtüyü, su hövzələri, dam bağları və digər yaşıl səthlər şəhər istiliyini azaldaraq binaların ətrafında istilik komfortunu yaxşılaşdıra və soyutma üçün mexaniki sistemlərə olan tələbatı aşağı sala bilər.

Bu xüsusilə yay aylarında əhəmiyyətlidir. Bir küçədə ağacların olması ilə tamamilə betonlaşmış küçənin temperatur şəraiti eyni olmaya bilər.

Hava keyfiyyətinə təsiri

Ağaclar havadakı bəzi hissəciklərin tutulmasına və şəhər ekosisteminin yaxşılaşmasına kömək edir. UNEP-in məlumatına görə, mövcud şəhər ağacları artıq 50 milyondan çox insan üçün havanın soyudulmasına və təmizlənməsinə töhfə verir.

Lakin bu, “ağaclar hava çirkliliyini tam həll edir” demək deyil. Nəqliyyat, sənaye və digər çirklənmə mənbələrinin azaldılması əsas olaraq qalır.

Ağac həm də canlılar üçün yaşayış yeridir

Şəhərdəki ağac, kol və ya yaşıl zolaq yalnız insan üçün deyil. Quşlar, həşəratlar və digər canlılar üçün də sığınacaq və qida mənbəyi ola bilər.

UNEP şəhər ağaclarının biomüxtəlifliyə, yağış sularının idarə olunmasına, karbonun tutulmasına və insanların istirahət imkanlarına da töhfə verdiyini qeyd edir.

Bu səbəbdən şəhər yaşıllaşdırılarkən yalnız ağacların sayını artırmaq yox, onların harada və hansı növdə əkildiyi də vacibdir.

“Çox ağac” həmişə düzgün yaşıllaşdırma demək deyil

Ağacın şəhər şəraitinə uyğun olması, suya tələbatı, kök sisteminin xüsusiyyətləri, yol və kommunikasiya xətlərinə təsiri nəzərə alınmalıdır.

Ən yaxşı nəticə müxtəlif bitkilərdən ibarət sistem yaradıldıqda əldə olunur: ağaclar, kollar, çəmənliklər və digər yaşıl səthlər bir-birini tamamlayır.

Şəhər ekologiyasının gələcəyi yalnız parkların sayından asılı deyil. Küçə ağacları, həyətlər, dam bağları və kiçik yaşıllıqlar da ümumi ekosistemin hissəsidir.

Yəni şəhərdə bir ağac əkmək sadəcə dekorasiya yaratmaq deyil. Düzgün seçilmiş və qorunmuş ağac kölgə, sərinlik, biomüxtəliflik və daha yaşanılan şəhər mühiti yarada bilər.

AzPost.az