Icma.az, Medicina portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.
Hava soyuduqca gəmiricilər istilik axtarışına çıxır və yaşayış binalarının zirzəmilərinə, təsərrüfat tikililərinə, eləcə də qış sığınacağı kimi istifadə etdikləri bağ evlərinə soxulurlar. Bu gəmiricilərlə birlikdə insanların olduğu məkanlara təhlükəli infeksiyaların törədiciləri də daxil ola bilər; belə xəstəliklərdən biri də "siçan qızdırması" kimi tanınan, böyrək sindromlu hemorragik qızdırmadır (BSHQ).
Artıq Rusiyada bu qızdırmaya yoluxma qeydə alınıb.
Medicina.az xəbər verir ki, ilin əvvəlindən bəri Rusiya Federasiyasında BSHQ-nin kütləvi yayılma halları (epidemik alovlanmalar) qeydə alınmayıb, xəstələnmə səviyyəsi isə uzunmüddətli orta göstəricilər çərçivəsində qalır. Ölkədə bu infeksiya ilə bağlı epidemioloji vəziyyət sabitdir və nəzarət altındadır.
Ölkədə hər il orta hesabla bu infeksiyaya yoluxma ilə bağlı təxminən 3000–3500 hal qeydə alınır.
Bu xəstəliyə niyə tez-tez "siçan qızdırması" deyilir?
Böyrək sindromlu hemorragik qızdırma (BSHQ) klassik zoonoz virus infeksiyasıdır; yəni heyvanlar, bu halda isə gəmiricilər vasitəsilə insanlara keçən xəstəlikdir.
Mərkəzi Epidemiologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun Molekulyar Diagnostika Mərkəzinin (MDM) aparıcı mütəxəssisi Mixail Lebedevin izah etdiyi kimi, bu, gəmiricilərdən yoluxa biləcək ən geniş yayılmış infeksiyadır.
Buna tez-tez "tozlu bağ evi qızdırması" da deyilir: xəstəliyə yoluxma halları ənənəvi olaraq bağ mövsümündə (yayda) pik həddə çatır. Bundan əlavə, infeksiya siçanların olduğu yerləri təmizləyərkən də baş verə bilər; virus onların ifrazatlarında qalır — səthlərdə və tozun tərkibində mövcud olur. Quru təmizlik zamanı bu çirklənmiş toz havaya qalxdıqda, həmin "uçucu" qarışığı tənəffüs etməklə xəstəliyə yoluxma riski yüksək olur.
Bu qızdırmaya səbəb olan hantavirusların (*Orthohantavirus*) əsas daşıyıcıları çöl siçanlarıdır. Lakin tez-tez çardaqlarda və zirzəmilərdə məskunlaşan şəhər siçovulları və siçanları da infeksiyanı yaya bilər.
Yoluxma bir neçə yolla mümkündür:
Hava-damcı (tənəffüs) yolu ilə: Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, gəmirici ifrazatları ilə çirklənmiş tozun tənəffüs edilməsi nəticəsində.
Kontakt yolu ilə: Gəmiricilərlə və ya çirklənmiş əşyalarla birbaşa təmas zamanı zədələnmiş dəri və ya selikli qişalar vasitəsilə (buna görə də təmizlik işləri mütləq əlcək və maska ilə aparılmalıdır).
Alimentar (qida) yolu ilə: Heyvan ifrazatları ilə çirklənmiş və termik emaldan keçməmiş su və ya qidaların qəbulu vasitəsilə (məsələn, payız və ya qış aylarında anbarlardan gətirilən təzə
tərəvəzlərlə salat hazırlayarkən yüksək risk yaranır; çünki anbarlarda məhsulları gəmiricilərdən tam qorumaq çətindir). Müsbət cəhət odur ki, "siçan qızdırması" (böyrək sindromlu hemorragik qızdırma) insandan insana keçmir; buna görə də insanlar arasında genişmiqyaslı yoluxma ehtimalı çox aşağıdır.
Müalicəyə dərhal başlamaq çox vacibdir. Düzgün müalicə aparılmadıqda xəstəlik ağır gedişata malik olur və tez-tez ölümlə nəticələnə bilir; ağırlaşmalara böyrək və ürək çatışmazlığı, həmçinin dəri və selikli qişalarda geniş qanaxmalarla özünü göstərən hemorragik sindrom daxil ola bilər.
Əgər gəmiricilərlə və ya onların ifrazatları ilə təmasda olmuşsunuzsa və aşağıdakı simptomlardan hər hansı biri müşahidə edilərsə, dərhal tibbi yardıma müraciət etməlisiniz:
bədən hərarətinin 38–40°C-yə qədər yüksəlməsi;
əzələ və oynaqlarda ağrılar;
dəridə xırda ləkəli səpgilər və ya burun qanaxmaları;
ürəkbulanma və ya qarın nahiyəsində ağrılar;
görmə qabiliyyətinin pozulması;
boğaz ağrısı;
limfa düyünlərinin şişməsi.
Aygün Musayeva