Icma.az, Xalq qazeti portalına istinadən məlumat yayır.
Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Poeziya, söz dünyası insan ruhunun, insan qəlbinin ən həssas ifadəsidir. Elə şairlər, yazıçılar var ki, onların qələmi təkcə misraları dilləndirmir, həm də ürəkləri danışdırır, qəlblər arasında səssiz körpülər salır. Söz dünyasına- ədəbiyyata anasının nağılları ilə gələn şair, publisist Təranə Dəmirin zəngin yaradıcılığı ona böyük oxucu auditoriyası qazandırıb. Uşaqlıq yaddaşına hopmuş həmin nağıllar onun mənəvi dünyasını zənginləşdirmiş, sözə olan məhəbbətini daha da gücləndirmiş, həyatın gerçəkliklərini bədii dillə ifadə etmək bacarığını cilalamışdır. Elə buna görə də, Dəmir imzası ilə qələmə aldığı “Uzaqlar”, “Sərhədsiz sərhədlər”, “25-ci saat”, “Cəhənnəmdən gələn işıq”, “Sıfırdan əvvəl”, “Səssizliyin melodiyası”, “Daş arzular”, “Payız qadın”, “Üşüyəndə özünü yandıran şair” əsərləri həyatın özündən doğulmuş canlı bir tablo, insan talelərinin bədii salnaməsi təsiri bağışlayır.
Təranə Dəmir yaradıcılığının cazibəsi ondadır ki, o, sözü insan ruhunun süzgəcindən keçirərək oxucusunu düşündürür. Şairənin hər bir əsərində bəşər övladı özünü, yaşadığı cəmiyyəti və zamanın reallıqlarını görə bilir. Onun qəhrəmanları süni obrazlar deyil, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız insanlar, onların ağrıları, acıları, sevincləri və daxili mübarizələridir. Onun əsərlərini oxuduqca özünü, yaşadığın cəmiyyəti və zamanın gerçəkliklərini görə bilirsən.
Müəllifin “Uzaqlar” əsərinin gücü ondadır ki, yazılan hər misrada fiziki məsafələrdən daha çox mənəvi uzaqlığın fəlsafəsi açılır. Kitabda insanın doğmalarından, sahib olduğu dəyərlərindən və bəzən də öz mənəviyyatından uzaq düşməsi incə psixoloji çalarlarla təsvir edilir. Müəllif uzaqlıq ifadəsini yalnız cografi anlayış kimi deyil, həm də ruhun tənhalığı və insanın özünü axtarış yolu kimi təlqin edir.
“Sərhədsiz sərhədlər” əsərini də oxuduqca müəllifin mənəvi dünyası ilə üz-üzə dayanırsan. Yazar göstərir ki, bəzən ən ağır, keçilməz sərhədlər xəritələrdə deyil, insanların düşüncəsində, münasibətlərində və vicdanında qurulur, çəkilir. Adamlar arasında görünməyən divarlar cəmiyyətin mənəvi inkişafına zərbə vurur. Təranə Dəmir hər sətrində incə eyhamlarla bu görünməz sərhədləri açmağa çalışır.
“25-ci saat” zamanın insan həyatındakı qiymətini və mənəvi məsuliyyətini ön plana çəkən əsərlərdən biridir. Şair, publisist bəşəriyyətə demək istəyir ki, insanın ən böyük sərvəti vaxtdır. Həyatda mövcud olmayan “25-ci saat” arzuların, peşmançılıqların və ən nəhayət, gecikmiş qərarların sanki rəmzinə çevrilir. Əsər hər kəsi yaşadığı bir anın belə qədrini bilməyə çağırır.
“Cəhənnəmdən gələn işıq” əsərində Təranə Dəmir həyatın ən qaranlıq məqamlarında ümid işığının sönmədiyini göstərir. Burada insan iradəsinin gücü, mənəvi saflıq, xüsusilə xeyirin şərə qalib gəlməsi ideyası əsas xətt kimi diqqətdə saxlanılır. Əsərin ideya gücü ondadır ki, hər kəs ən ağır sınaqlarda ədalətin, haqqın, vicdanın işığına ümidini itirməməlidir.
“Sıfırdan əvvəl” həyatın başlanğıclarını, insanın özünü yenidən kəşf etməsini və mənəvi dirçəlişini əks etdirən fəlsəfi məzmunlu əsərdir. Müəllif insan talelərindəki başlanğıcların təsadüfi deyil, daxili dəyişikliklərin nəticəsi olduğunu müdrikliklə ifadə edir. Ümumiyyətlə, Təranə Dəmirin yaradıcılığında həyat hadisələrinə fəlsəfi baxış deyilən sözün gücünü daha da artırır.
“Səssizliyin melodiyası” insan ruhunun səssiz tərəflərini dilləndirən əsərdir. Burada sözsüz hisslərin, baxışların, susqunluğun və qəlbin səslərinin olduqca böyük məna daşıdığı göstərilir. Şair hər misranın dili ilə anlatmağa çalışır ki, bəzən insanın deyə bilmədikləri söylədiklərindən daha təsirli olur.
“Daş arzular” fəlsəfi, poetik bir əsərdir. Burada cəmiyyətin sərtləşən münasibətləri fonunda insan istəklərinin, niyyətlərinin sarsılmazlığı əks olunur. Həyatın çətinlikləri arzuları daşlaşdırsa da, müəllif insanın ümidini itirməməsinin vacibliyini ön plana çəkir. Əsərdə həyat uğrunda mübarizə, sarsılmaz inam və mənəvi dözümlülük əsas ideyalardır.
“Payız qadın”. Bu kitab qadın taleyinin poetik və psixoloji portretidir. Əsərdə qadının sevgisi , fədakarlığı, nisgili, müdrikliyi və həyatın yaman üzü: sınaqları qarşısındakı dözümü bədii boyalarla təsvir olunur. Payız fəslinin pərişanlığı, özünəməxsus çalarları, rəngi ilə qadın taleyi arasında yaradılan paralellər əsərə xüsusi emosional dərinlik qazandırır.
Bu kitabların hər birində həyatın rəngləri sözə çevrilib oxucunu düşündürür. Ona görə də inamla demək olar ki, Təranə Dəmirin əsərləri canlı həyat lövhələri, insanlığın bədii tablosu kimi dəyərləndirilə bilər. Söz aşiqinin qələmi insan talelərini sadəcə təsvir etmir, onları mənalandırır, hər bir obraz vasitəsilə cəmiyyətin mənəvi aynasını yaradır. Ədəbiyyatın da əsas missiyası məhz insanı insana tanıtmaq, onun ruhunu zənginləşdirmək və sabaha, gələcəyə daha böyük ümidlə baxmağa sövq etməkdir.
Təranə Dəmir yaradıcılığı bütövlükdə insan talelərinin ensiklopediyası təsirini bağışlayır. Onun zəngin yaradıcılığı göstərir ki, anasının söylədiyi nağıllarla başlayan söz yolu bu gün müasir Azərbaycan ədəbiyyatında insanlığın, mənəviyyatın və həyat həqiqətlərinin bədii salnaməsinə çevrilmişdir.
Qələmə müqəddəs bir varlıq kimi sarılan incə qəlbli söz adamı, şairə Təranə Dəmirin yeni kitabı - “Qırmızı xətt” oxucuların ixtiyarına verilmişdir. İlk oxuculardan biri kimi bu adın mənasını hər səhifəsində hiss etdiyim üçün “Qırmızı xətt” məni də yazmağa sövq etdi. Bu kitab həyatın müxtəlif çalarlarını, sevgi və ayrılıq dünyasının ağrı-acısını, insan övladının iç dünyasını, vicdanın səsini və zamanın düşündürdüyü həqiqətləri poetik dillə oxucuya çatdıran qiymətli bir nəşrdir. Kitabın hər səhifəsi müəllifin həyat müşahidələrinin, düşüncələrinin və ilahi sözə olan sonsuz ehtiramının ifadəsidir.
Bu kitabın adı kimi içindəki hər misra bizi düşündürür, həyata baxışlarımızı formalaşdırır. Təranə Dəmir poeziyasında səmimiyyət və vicdanın səsinə qulaq asmaq əsas xətt təşkil edir. Şairə hər bir oxucunu həyata fərqli rakursdan baxmağa dəvət edir. Məhz buna görə də Təranə Dəmirin zəngin yaradıcılığı geniş oxucu auditoriyası tərəfindən məhəbbətlə qarşılanır.
“Qırmızı xətt” təkcə bir kitabın adı deyil, o, insanın keçməməli olduğu mənəvi sərhədlərin, sevginin, ləyaqətin, vicdan hissinin və həqiqətin carçısıdır. Bu kitab hər bir oxucunu öz daxili aləminə boylanmağa, həyatın incə məqamlarına biganə qalmamağa çağırır. Elə buna görə də, “Qırmızı xətt”Azərbaycan ədəbiyyatının poetik xəzinəsində dəyərli bir nəşr kimi zaman-zaman yaşayacaq.
“Qırmızı xətt” sözün və vicdanın sərhədində insan ruhunu cilovlayır, sanki oxucu ilə dialoqa girir: Ey mənim söz dünyamın sakini, həyat güzgüdür, sən ona hər tərəfdən baxmalısan, təkəbbürdən uzaq olmalısan, mənəviyyatdan zəngin bir xəzinə varmı?!- deyərək insanların qəlbində qurulan körpüləri dağıdanlara etirazını bildirir. Müəllif həm də insanlığın mənəvi yükünün dəyərini hər şeydən üstün tutur. Şair, publisist Təranə Dəmirin misralarında sevgi təkcə hiss deyil, həm də məsuliyyətdir. Ayrılıq yalnız kədər deyil, insanı kamilləşdirən bir sınaqdır. Vətən isə sadəcə cografi məkan deyil, ruhun əbədi ünvanıdır. Bu baxımdan “Qırmızı xətt” müxtəlif həyati mövzuları bir araya gətirərək bütöv bir mənəvi- estetik tablo yaradıb. Kitabdakı mövzularda müəllif yaşadığımız həyatın ziddiyyətlərini böyük ustalıqla poetikləşdirib. Sadə görünən sözlər dərin mənalar kəsb edir, fəlsəfi düşüncələrin ifadəsinə çevrilir.
Bu kitab sairənin həm də yaradıcılıq istedadının göstəricisidir. Əsərdə poetik forma ilə məzmun arasında harmoniyanın qorunması, obrazların təbiiliyi və dilin axıcılığı insanı düşündürür, həyata baxışlarını dəyişdirir. Oxucu hər misrada müəllifin daxili aləmini, sözə olan məsuliyyətini və poeziyaya bağlılığını hiss edir. Yeni kitabın işıq üzü görməsi Azərbaycan ədəbi mühitində əlamətdar hadisələrdən biri kimi dəyərləndirilə bilər.
Həyatın rənglərini sözə çevirən, ədəbiyyatımız üçün qiymətli əsərlər yaradan şair, publisist Təranə Dəmirə yeni-yeni kitablarının nəşrinin sevincini yaşamağı arzulayırıq.
Kəmalə Abdinova
XQ