Süni intellekt baronları bundan qorxuya düşüb

14.09.2026

Icma.az, Cebheinfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Süni intellekt sektorunun aparıcı şirkətləri bu dəfə daha güclü modellərin yaradılması ilə deyil, texnologiyanın gələcəkdə yarada biləcəyi təhlükələrlə gündəmə gəlib. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, “Anthropic” şirkətinin baş direktoru Dario Amodei süni intellekt modellərinin inkişaf tempinin müəyyən qədər yavaşladılmasına çağırış edib. 

Maraqlıdır ki, onun bu fikrinə adətən bir-biri ilə ciddi rəqabət aparan “OpenAI”, “Google DeepMind” və İlon Mask tərəfindən də dəstək verilib. 

Amodeinin fikrincə, süni intellektin imkanları təhlükəsizlik sahəsində aparılan araşdırmalardan daha sürətlə inkişaf edir. Buna görə də yalnız təhlükəsizlik istiqamətinə daha çox maliyyə və insan resursu ayırmaq kifayət deyil. 

Modellərin inkişaf tempi təhlükəsizlik araşdırmalarının da onlara çatmasına imkan verəcək səviyyədə olmalıdır. Mütəxəssislərin əsas narahatlıqlarından biri süni intellekt sistemlərinin gələcəkdə öz imkanlarını insan müdaxiləsi olmadan inkişaf etdirə bilməsidir. 

“Özünü inkişaf etdirmə” ssenarisinə görə, kifayət qədər inkişaf etmiş süni intellekt öz bacarıqlarını artırmaq üçün yeni vasitələr yarada və zaman keçdikcə insan müdaxiləsinə daha az ehtiyac duya bilər. 

Əsas təhlükə isə belə bir mərhələdə insanların süni intellektin fəaliyyətini tam şəkildə anlaması, davranışını əvvəlcədən proqnozlaşdırması və zərurət yarandıqda sistemi dayandırmasının çətinləşməsidir. Amodeinin çağırışından sonra digər texnologiya rəhbərlərinin açıqlamaları da diqqət çəkib. 

“OpenAI” şirkətinin baş direktoru Sam Altman süni intellekt sistemlərinin müstəqil qurumlar tərəfindən qiymətləndirilməsi ideyasını dəstəkləyib. İlon Mask isə Amodeinin fikrinə qısa şəkildə “Dario haqlıdır” ifadəsi ilə münasibət bildirib. 

“Google DeepMind” şirkətinin baş direktoru Demis Hassabis də süni intellekt təhlükəsizliyi istiqamətində atılan addımların əhəmiyyətini vurğulayıb. Bu şəxslərin normalda milyardlarla dollarlıq süni intellekt bazarında bir-birinin rəqibi olması onların təhlükəsizlik məsələsində oxşar mövqeyini xüsusilə diqqətçəkən edir. 

Amodeinin əsas təkliflərindən biri süni intellekt laboratoriyalarının yalnız şirkət daxilindəki təhlükəsizlik komandaları tərəfindən deyil, müstəqil ekspertlər tərəfindən də yoxlanılmasıdır. 

Onun fikrincə, süni intellektin təsiri bir ölkənin sərhədləri ilə məhdudlaşmadığı üçün yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin qəbul etdiyi qaydalar kifayət etməyə bilər. 

Buna görə də demokratik ölkələr arasında ümumi təhlükəsizlik standartlarının müəyyənləşdirilməsi və gələcəkdə beynəlxalq koordinasiya mexanizminin yaradılması təklif olunur. Bununla belə, bütün texnologiya sektoru bu yanaşmanı dəstəkləmir. 

Tənqidçilərin fikrincə, iri süni intellekt şirkətlərinin təhlükəsizlik risklərini ön plana çıxarması daha sərt dövlət tənzimləmələrinin tətbiqinə səbəb ola bilər. Bu isə böyük şirkətlərin maliyyə imkanları hesabına yerinə yetirə biləcəyi bahalı təhlükəsizlik və nəzarət tələblərinin kiçik startaplar üçün ciddi maneəyə çevrilməsinə gətirib çıxara bilər. 

Beləliklə, müzakirələrin bir tərəfində “insanlığı qorumaq üçün süni intellektin inkişaf tempini azaltmaq lazımdır” fikri, digər tərəfində isə “sərt qaydalar böyük şirkətlərin bazardakı üstünlüyünü daha da artıra bilər” yanaşması dayanır. 

Süni intellekt yarışı artıq yalnız “Ən güclü modeli kim yaradacaq?” sualından ibarət deyil. Texnologiya nəhənglərini düşündürən əsas məsələlərdən biri də bu sistemlərin gələcəkdə nə qədər müstəqil ola biləcəyi və hansı mərhələdə insan nəzarətindən çıxa biləcəyidir. 

Amodeinin mövqeyi isə belədir: süni intellektin inkişafı dayandırılmamalıdır, lakin təhlükəsizlik mexanizmlərinin geridə qalacağı qədər sürətli inkişaf da arzuolunan deyil. 

Aişə 
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
Читать полностью