Icma.az, Azpost saytına istinadən bildirir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Qrenlandiyada yaxın vaxtlarda neft, qaz və digər mineral ehtiyatların genişmiqyaslı kəşfiyyatına başlanacağını açıqlayıb.
Tramp özünün “Truth Social” sosial şəbəkəsində yazıb ki, ekspertlərin fikrincə, Qrenlandiyada asanlıqla çıxarıla bilən neft ehtiyatları dünyanın demək olar ki, bütün digər bölgələrindən daha çoxdur.
ABŞ prezidenti “yeni və gözəl” adlandırdığı Qrenlandiyanın ABŞ və Avropanın təhlükəsizliyi baxımından müstəsna strateji əhəmiyyətini də bir daha vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, adanın əhəmiyyəti yalnız müdafiə ilə məhdudlaşmır, hücum imkanları baxımından da mühüm rol oynayır.
Tramp bildirib ki, Qrenlandiyanın unikal coğrafi mövqeyi Vaşinqtona pilotsuz uçuş aparatlarından, raketlərdən və “bəşəriyyətin hələ ixtira etmədiyi istənilən digər silah növlərindən” mümkün hücumların qarşısını almağa imkan verir.
ABŞ Qrenlandiyanın faydalı qazıntılarına niyə maraq göstərir?
Sentyabrın 29-da ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Qrenlandiya rəhbərliyi və Danimarka ilə razılaşma əldə olunacağı təqdirdə adada faydalı qazıntıların birgə hasilatının mümkünlüyünü istisna etməyib.
Onun sözlərinə görə, sentyabrın 22-də imzalanmış və ABŞ-ın adadakı hərbi mövcudluğunun genişləndirilməsini nəzərdə tutan saziş faydalı qazıntı yataqlarının işlənməsinə investisiya qoyuluşu üçün imkanlar yaradır.
“Bloomberg”in daha əvvəl istinad etdiyi mənbələr bildiriblər ki, Qrenlandiya Trampı əvvəldən təkcə strateji dayaq məntəqəsi kimi deyil, həm də qızıl, almaz, uran və digər minerallarla zəngin ərazi kimi maraqlandırıb.
ABŞ ilk növbədə elektronika istehsalında istifadə olunan nadir torpaq metallarının hasilatına investisiya qoymağı planlaşdırırdı. Məqsəd bu ehtiyatların dünya bazarında üstün mövqeyə malik olan Çindən asılılığı azaltmaqdır.
Qrenlandiya ABŞ üçün niyə strateji əhəmiyyət daşıyır?
Təxminən 57 min nəfərin yaşadığı Qrenlandiya Danimarkanın tərkibində muxtar ərazidir və öz hökumətinə malikdir.
Tramp hələ ilk prezidentlik dövründə adanı ABŞ-ın nəzarətinə keçirməyə çalışıb. 2024-cü il seçkilərində qələbəsindən sonra isə bu ideyaya yenidən qayıdaraq Arktikada Çin və Rusiyanın ambisiyalarına qarşı mübarizə aparmağın vacibliyini əsas gətirib. İmzalanmış üçtərəfli saziş ABŞ-ın rəqiblərinə Vaşinqtonun yazılı razılığı olmadan Qrenlandiyaya “həssas investisiyalar” yatırmağı, eləcə də adada hərbi bazalar yerləşdirməyi qadağan edir.
Qrenlandiya Soyuq müharibə dövründə ABŞ və NATO-nun müdafiə sistemində mühüm rol oynayıb. Ada Sovet sualtı qayıqlarının aşkarlanması üçün nəzərdə tutulan erkən xəbərdarlıq sisteminin bir hissəsi olub.
İqlim dəyişikliyi nəticəsində Arktikada yeni dəniz marşrutlarının açılması ilə Qrenlandiyanın coğrafi mövqeyi daha da əhəmiyyətli hala gəlib.
Adada daha iki ABŞ hərbi obyekti açıla bilər
Razılaşma qüvvədə olan Pituffik kosmik bazasına əlavə olaraq Qrenlandiyada iki ABŞ hərbi obyektinin açılmasını nəzərdə tutur. Bunlardan biri 1950-ci illərə qədər ABŞ-ın Bluie West One bazasının yerləşdiyi Narsarsuaqda, digəri isə hazırda Danimarkanın “Sirius” xüsusi təyinatlı qüvvələrinin Arktika postunun fəaliyyət göstərdiyi Mestersviqdə yerləşəcək.
Beləliklə, ABŞ-ın Qrenlandiyaya marağı yalnız adanın mineral ehtiyatları ilə bağlı deyil. Enerji resursları, nadir metallar, Arktikada nəqliyyat marşrutları və hərbi mövqe Vaşinqtonun bu əraziyə strateji yanaşmasının əsas istiqamətlərini təşkil edir.