Türk xalqları fəlsəfəsinin mahiyyəti və əsas xüsusiyyətləri

25.08.2026

Turkstan.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun
Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir
fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri, dos., dr. Faiq Ələkbərli

IV Yazı

Türk-İslam fi­kir adam­la­rı mə­nə­vi­yə aid Al­lah, ruh, var­lıq mə­sə­lə­lə­ri­ni araş­dı­rıb, mad­di­yə aid olan ger­çək hə­yat fəl­sə­fə­­sin­dən, qa­nun­dan, hü­quq­dan uzaq du­rub­lar. On­la­rın mad­di mə­sə­lə­lər­­də Yu­nan ədə­biy­ya­tı və Ro­ma hü­qu­qu­na de­yil “İran ənə­nə­lə­ri”nə mü­ra­ci­ət et­mə­si tə­sa­dü­fi ola bil­məz­di. Bu o de­mək­dir ki, Ari­yan­çı­lıq və zər­düşt­lik ki­mi “İran ənə­nə­lə­ri”ndə qey­ri-adi olan nə var­sa, o, yal­nız qə­dim Mi­di­ya­ya sa­hib olan yer­li (türk), ya da gəl­mə (yu­nan, ro­ma­lı) qey­ri-fars hökm­dar­la­rı “özün­­kü­­ləş­­dir­mir”, ey­ni za­man­da qey­ri-ar­yan­çı din­lə­ri (Xris­ti­an­­lı­ğı, İs­lam­lı­ğı), di­ni-fəl­sə­fi cə­rə­yan­la­rı da də­yiş­di­rə­rək iran­sa­ya­ğı bir qə­li­bə sa­lır. Mə­sə­lən, “İran”da Tan­rı­­çı­lıq, Xris­ti­an­­lıq və İs­lam­lıq öz ək­si­ni uy­ğun ola­raq zər­düşt­lük­lə çul­ğa­laş­­mış məz­dək­lik­də, tə­səv­­vüf­­ün bir çox tə­ri­qət­­lə­rin­­də, fars şiə­çi­li­yin­də və di­gər­lə­rin­də tap­mış­dır. De­mə­li, bu böl­gə­də ye­ni­ləş­mə­nin, dün­yə­vi döv­lət ol­ma­nın əsas prob­le­mi zər­düşt­lik və ari­yan­çı­lıq­dır! Biz­cə, bu an­lam­da İs­lam mə­də­­niy­­yə­ti da­xi­lin­də də özü­nə yer ta­pa­raq yu­va­lan­mış əsas prob­lem zər­düşt­lük və ari­yan­­çı­lıq­­dır! Baş­qa söz­lə, İs­lam mə­də­niy­yə­ti çər­çi­və­­sin­də yal­nız bir pa­nə­rə­bi­zim, sa­mi­çi­lik prob­le­mi de­yil, bəl­kə də on­dan da çox pan­­ar­iya­nizm və zər­düşt­lük­dür. Əs­lin­də bu coğ­ra­fi­ya­da və ona həm­hü­dud böl­gə­lər­də də İs­lam mə­də­niy­yə­ti da­xi­lin­də əsas mü­ba­ri­zə İs­lam di­ni ilə “İran ənə­nə­lə­ri” ara­sın­da ge­dir. An­caq bu “İran ənən­lə­ri” sırf İs­lam di­ni­nə qar­şı ol­maq ki­mi ba­şa dü­şü­lüb, bu­na uy­ğun ola­raq da yal­nız bir Ərəb düş­mən­çi­li­yi de­yil, ey­ni za­man­da on­dan da çox Türk düş­mən­çi­li­yi var­dır. Çün­ki “İran ənə­nə­lə­ri”nə İs­la­ma qə­dər də, İs­lam­dan son­ra da ən bö­yük mü­ca­di­lə ve­rən Türk gü­cü və Türk tə­fək­kü­rü ol­muş­dur. Hər hal­da İs­la­ma­qə­dər­ki dövr­də “İran ənə­nə­lə­ri” (ar­iya­nizm, zər­düş­tizm) ilə mü­ba­riz­də ən çox iç­dən və xaricdən mü­ca­di­lə ve­rən Türk xalqları ol­muş, an­caq bu mə­sə­lə­də yu­na­na­la­rın, ro­ma­lı­la­rın da əmə­yi­ni unut­maq ol­maz.

Azərbaycan Türk mütəfəkkiri Nizami Gən­cəvi heç də təs­sa­dü­fi ol­ma­ya­raq “İs­kən­dər­­na­mə” poe­ma­sın­da Yunan fəlsəfəsinə əsaslanan Ma­ke­do­ni­ya­lı İs­kən­də­rin (onun müəllimi yunan filosofu Aristotel olmuşdur) “İran ənə­nə­­lə­ri”ni (xü­su­si­lə zər­düş­tiz­mi) məhv et­mə­si­ni ürək­dən təq­dir et­miş­dir. Nizami Gəncəvinin yaradıcılığında zərdüştiliyin, atəşpərəstliyin birmənalı şəkildə pislənməsi, eləcə də Makedoniyalı İskən­də­ri bu dini dünyadan təmizlədyi üçün tərifləməsi, heç bir halda təsadüf hesab oluna bilməz. [1] Əgər fars şairi Əbülqasim Firdovsi “Şahna­mə”də fars düşüncəsini, fars dini etiqadlarını, fars dün­ya­gö­rü­şünü təbliğ etmişdirsə, N.Gəncəvi də “Beşlik”də, o cüm­lə­dən “İskəndərnamə” poemasında Türk həyat tərzini, Türk dü­şüncəsini, Türk dini etiqadlarını, Türk adət-ənənələrini, Türk dünyagörüşünü böyük ustalıqla əks etdirmişdir.[2]

Azərbaycan Türk mütəfəkkiri Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə görə Nizaminin iranlılıqdan, farspərəst­lik­dən uzaq olmasına nümunə “Xosrov və Şirin” poema­sın­da Sasani hökmdarı Pərvizin Məhəmməd peyğəmbərin mək­tubunu cırmasını “quduzluq” adlandırması, “atəşpərəst hökmdarın yalnız maddi fəlakət və süqutunu şərh etməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda İran imperiyasının mənəvi tənəzzülünün tarixçəsini də əsərinə daxil etməsi”dir.[3] M.Ə.Rəsulzadə yazır ki, Nizaminin farspərəstlikdən uzaq olmasını göstərən kəs­kin dəlillərdən biri də atəşpərəstliyə düşmən olması idi: “Məcusilik, zərdüştilik və atəşpərəstlik Nizamidə daim zə­rər­li və alçaq sayılır. Təkcə peyğəmbər və müsəlmanlar de­yil, İskəndər belə atəşpərəstliyin düşmənidir. Kəyanilərin bü­­tün idarələri içərisindən İskəndər yalnız atəşgədələri da­ğı­dır. Hər hansı bir vilayətin düşmənləri İskəndəri bu vilayətə qar­şı qaldırmaq üçün orada atəşpərəstliyin hələ yaşamaqda ol­masından söz açırlar. Nizami İskəndəri şövqlə təriflə­yər­kən “dünyanı məcusilikdən təmizlədiyini” xüsusi bir ra­zı­lıq­la qeyd edir”.[4] Rəsulzadənin fikrincə, farslığın ən böyük və ən parlaq ənənəsi zərdüştilik və atəşpərəstlik olduğu halda, fars şeirinin Firdovsidən sonra ikinci dirəyi olan Nizaminin həmin təlimə bu qədər düşmənçiliyi, mənfi münasibət bəslə­mə­si onda farslıq duyğusunun olmaması idi.[5]

Xaqani Şirvani də Nizami Gəncəvi kimi zərdüştliyə münasibətdə kəskin mövqe tutmuşdur. Onun fikrincə, zərdüştlük bütpərəstlikdən başqa bir şey deyildir:

Kimin qızıldadır gücü, yəqin bil,

Kölədir, qızılın sahibi deyil!

Bir möhnət odudur cana simü-zər,

Düz olar, qızıla deyilsə “azər”.

Zərdüştün adının əvvəlidir zər,

Zərə səcdə edir atəşpərəstlər.

Zər nədir? Sönmüş bir atəşdir, ancaq,

Ona demək olar: bir ölü torpaq.[6]

Xaqaniyə görə atəşə baş əyənlər doğru yolda olan insanlar ola bilməz. O, yazırdı:

Çoxdan öyrənmişəm büt qırmağı mən,

Qaçmışam atəşə baş əyənlərdən. [7]

Sa­də­cə, bir müd­dət Türk gü­cü­nü və Türk tə­fək­kü­rü­nü xey­li də­rə­cə­də zəiflə­də­rək bu böl­gə­də ye­ni­dən ha­ki­miy­yə­tə ba­şı­na gəl­miş zər­düş­ti Sa­san­la­rın 7-ci əsr­də bu də­fə İs­lam bay­ra­ğı al­tın­da ərəb­lər­dən (İs­lam or­du­su ta­ma­mi­lə ərəb­lər­dən iba­rət ol­ma­mış­dır) bö­yük və həl­le­di­ci zər­bə al­ma­sı ilə ye­ni bir mər­hə­lə baş­la­mış­dır. Hər hal­da Türk­lə­rin to­le­rant­lı­ğı­nı İslam Xi­la­fə­tin­də gör­mə­yən “İran ənə­nə­lə­ri”nin təm­sil­çi­lə­ri üçün ye­ni­dən to­par­lan­maq və güc­də qeyb et­dik­lə­ri­ni tə­fək­kür­də qa­zan­­maq üçün bö­yük bir yol keç­miş­lər. Bu yol­da da, ən va­cib ola­nı İs­lam mə­də­niy­­yət­­i­ni ar­iyan­çı, zər­düş­ti tə­fək­kü­rə uy­ğun­laş­dır­maq idi. Bu­nun üçün də, “İran ənə­nə­lə­ri”nin təm­sil­çi­lə­ri iki is­ti­qa­mət­li iş apar­mış­lar: 1) is­lam­lı­ğı dün­yə­vi­lik­dən müm­kün qə­dər uzaq tut­maq, 2) is­lam­lı­ğı ərəb­­lər­dən də çox dün­yə­vi ma­hiy­yət­də sax­la­­ma­ğa ça­lı­şan və or­ta çağ­­ın üzun müd­dət ha­kim qüv­və­si olan Türk xalq­la­rı­nın ağ­lı (və­zi­ri) ol­maq.

Biz­cə, “İran ənə­nə­lə­ri”nə Sa­mi­lər­dən və baş­qa xalqlardan da­ha çox Türk xalq­la­rı qa­pıl­mış­dır. Hal­bu­ki Türk dün­ya­­gö­rü­şün­də fərd və cə­miy­yə­tin həm ay­rı-ay­rı­lıq­da, həm də bir yer­də ye­ri və ro­lu­na mü­na­si­bət­lə, ar­yan­çı­la­rın dün­ya­gö­rü­şü ara­sın­da xey­li zid­diy­yət­lər var. Ar­yan­çı­lıq­da fərd və cə­miy­yət tə­za­hür ola­raq ali ide­al­lar­la (İs­lam di­ni, ya da şiə­çi­lik, iran­çı­lıq) bir-bi­ri­nə bağ­lı gö­rün­dü­yü hal­da, ma­hiy­yət­cə hə­min ali ide­al­lar ar­yan­çı­lı­ğı qo­ru­maq üçün əsas qal­xan ro­lu­nu oy­na­maq­da­dır. An­caq bu­ra­da ilk ba­xış­da ar­yan­çı­lı­ğı, zər­düş­tiz­mi hiss et­mək müm­kün de­yil, bu­nun əvə­zin­də gu­ya di­ni ide­al ön plan­da­dır. Ari­yan­çı­lar yax­şı dərk edir­lər ki, əsa­sən iç-içə ya­şa­dıq­la­rı ger­çək­çi, hə­qi­qət­çi, əda­lət­se­vər türk­lə­rin oya­nı­şı­nın qar­şı­sı­nı alıb, ha­ki­miy­­yə­ti əl­dən ver­mə­mək yo­lun­da əsas si­lah İs­lam di­ni (Əh­li-bey­tə bağ­lı­lıq, Hz. Əli­nin və Hz. Hü­sey­nin məz­lum­la­rın ya­nın­da ol­maq fəl­sə­fə­­si­nə inam və s.) və əs­ki İran mə­də­niy­yə­ti (Əhə­mə­ni­lər, Sa­san­la­rın or­taq sa­hi­bi ol­maq və s.) mə­sə­lə­lə­ri­dir.

Biz­cə, son əsr­lər­də bu böl­gə­də­ki türk­lər fərd və təş­ki­lat ola­raq iki mə­sə­lə­də: 1) Türk ruh­lu Qı­zıl­baş­lıq­dan uzaq­la­şıb, zər­düş­tizmə əsas­la­nan şiə­çi­li­yə me­yil­lən­mək­lə, 2) Türk əx­la­qın­dan uzaq­la­şıb, “İran mə­də­niy­yə­ti­nə” qa­pıl­maq­la ari­yan­çı­la­ra məğ­lub ol­muş­lar. Baş­qa söz­lə, Türk fərd­lə­ri və təş­ki­lat­la­rı həm ru­hi-mə­nə­vi, həm də mad­di-fi­zi­ki va­ris­lik an­la­mın­da “İran ənə­nə­lə­ri­nə” sü­rət­lə ye­nil­mə­yə baş­la­mış və son nə­ti­cə­də ha­ki­miy­yət­lə­ri­ni də (1925) ar­iyan­çı­la­ra bu­rax­maq məc­bur­­iy­­­yə­tin­də qal­mış­­lar. Bu an­lam­da de­yə bi­lə­rik ki, ərəb­lə­rin, yu­nan­­la­rın Os­man­­lı­da oy­na­dı­ğı bu­rax­dı­ğı mən­fi tə­sir­lə (ye­ri gəl­miş­kən, ta­ma­mi­lə mən­fi mə­qam­lar üzə­rin­də dur­ma­ğı doğ­ru he­sab et­mə­­yə­­rək, hət­ta türk-yu­nan, türk-ərəb mü­na­si­bət­lə­rin­də bə­zi müs­bət cə­hət­lə­ri də is­tis­na et­mi­rik) mü­qa­yi­sə­də, ar­yan­çı­lar türk döv­lət­lə­ri­­nin tə­nəz­zü­lün­də və türk tə­fə­k­kü­rü­nün “İran ənə­nə­­lə­ri” için­də as­si­mil­ya­­si­ya­sın­da da­ha sis­te­ma­tik və ar­dı­cıl iş apar­mış­lar. Mə­sə­­lən, bu gün Ana­do­lu türk­lə­rin­də İs­lam di­ni­nə olan sev­gi­nin if­rat­­lı­ğı mü­əy­yən qə­dər ərəb­ləş­mə­yə sə­bəb ol­­muş­dur­sa, ya­xud da əs­ki Yu­nan-Ro­ma mə­də­niy­yə­ti­nə aşı­rı sev­gi bə­zi­­lə­ri­ni yu­nan­laş­­dır­­mış­­sa da, bu pro­ses Mi­di­ya-Azər­­bay­can türk­­lə­ri­nin ba­şı­na gə­lən­lər qə­dər ağ­rı­lı ol­ma­mış­­dır. Ona gö­rə də, Ana­­do­lu türk­­lə­ri Os­man­lı Türk im­pe­ri­ya­sın­dan heç ol­maz­sa bir Tür­ki­yə Cüm­­hu­riy­­yə­ti ilə öz var­lı­ğı­nı sür­dür­mə­yə da­vam et­di­yi hal­da, Mi­di­ya-Azər­­bay­can türk­lə­ri Sə­fə­vi, ya da Qa­car­lar Türk im­pe­ri­­ya­­sın­dan yal­nız Azər­bay­can Cüm­hu­riy­yə­ti ilə möv­cud­­­luq­­la­rı­na da­vam edir­lər. Yer­də qa­lan bö­yük bir əra­zi­də isə Mi­di­ya-Azər­bay­can türk­lə­ri iki mə­sə­lə, yə­ni şiə­çi­lik və ar­yan­çı­lıq­la (“İran ənə­nə­lə­ri”) bağ­lı cid­di prob­lem ya­şa­ma­ğa da­vam edir­lər.

[1] Gəncəvi Nizami. İskəndərnamə. Bakı, “Lider” nəşr, 2004, s. 136

[2] Gəncəvi Nizami. İskəndərnamə. Bakı: “Lider”, 2004, s. 314

[3] Rəsulzadə Məhəmməd Əmin. Azərbaycan şairi Nizami. Bakı, Təknur, 2011, s.202

[4] Yenə orada, s.203

[5] Ələkbərli F.Q. Azərbaycan Türk fəlsəfi və ictimai fikir tarixi (XIX-XX əsrlər). II hissə. Bakı, “Elm və təhsil”, 2020, s.296

[6] Xaqani Şirvani. Seçilmiş əsərləri. Bakı, “Lider nəşriyyatı”, 2004, s.25

[7] Yenə orada, s.25-26


OXŞAR XƏBƏRLƏR

Səfəvilərdən Qızılbaşlara

08:45

Şah İsmayılı təftiş etmək milli kimliyimizi təftiş etməkdir

08:30

Tarix bir qəsəbədən necə görünür?-“Boradigah tarixi qaynaqlarda” kitabı haqqında düşüncələr"

24 Avqust 11:32

Daşların arasında bitən bənövşə

23 Avqust 15:16

Qırğızıstandan Özbəkistana: bir səfər zəncirindən daha üstün…

23 Avqust 14:52

Qaçaq Nəbi və Həcər xanım: Arxiv sənədləri işığında ailə tarixi

22 Avqust 16:40

Türk ərənlərinin yurdları - Kəl Ağalı

18 Avqust 09:54

Kökünü itirən ağacın taleyi

18 Avqust 09:38

Jujan Ordası və jujanlar

18 Avqust 09:14

Bir daha Himnimiz haqqında

18 Avqust 08:57

Azərbaycanın varlığı üçün təmənnasız çalışanlar

18 Avqust 08:33

Səfəvilərdən Qızılbaşlara

18 Avqust 08:19

Türk xalqları fəlsəfəsinin mahiyyəti və əsas xüsusiyyətləri

18 Avqust 08:00

Ermənilər öz qürurları olan bu qadını görün necə öldürüblər – Qəribə FAKTLAR

17 Avqust 12:51

Sözləri yox, söz yaratmaq cəsarətini geri çağıraq

13 Avqust 22:26

Naxçıvanın yeni zamanı

13 Avqust 13:54

Şairlər ölmür, Allahın yanına qalxırlar...

12 Avqust 14:42

Avropada məşhurlaşan Türk xanımı - Aru Sultan

11 Avqust 10:00

REKLAM SAHƏSİ

MANŞET XƏBƏRLƏRİ

Qafqazda yeni “Böyük Oyun”: Bölgənin gələcəyini kim təyin edir?

24 Avqust 16:33

Azərbaycanın “əbədi dostu” olan prezident kimdir? – Şavkat Mirziyoyev haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ

24 Avqust 12:57

Hikmət Hacıyev: "Qarabağdan Buxaraya uzanan bir elm yolu…"

24 Avqust 12:26

Buxara Hava Limanı Azərbaycan Prezidentini qarşılamağa hazırlaşır – VİDEO

24 Avqust 11:36

Bu şəxslərin pensiyası ilə bağlı yenilik ola bilər - VİDEO

24 Avqust 10:29

Sükan arxasında telefondan istifadə etməyin - MÜRACİƏT

24 Avqust 10:24

SON XƏBƏRLƏR

Türk xalqları fəlsəfəsinin mahiyyəti və əsas xüsusiyyətləri

09:00

Səfəvilərdən Qızılbaşlara

08:45

Şah İsmayılı təftiş etmək milli kimliyimizi təftiş etməkdir

08:30

Vens Kanadanı hədəf aldı: Sonra üzr istədi

24 Avqust 22:40

Netanyahudan şok iddia: “Oğluma sui-qəsd edildi"

24 Avqust 22:24

Zelenski: "Ukrayna dərin zərbələrin sayına görə Rusiya ilə rəqabət apara bilər"

24 Avqust 21:59

ABŞ İrana qarşı iqtisadi sanksiyalar tətbiq edir

24 Avqust 21:50

Trampdan Kanadaya yeni zərbə: Avtomobil və polada 50%-lik tarif

24 Avqust 21:36

“Süni intellektin media sektoruna təsirləri” mövzusunda konfrans keçirilib

24 Avqust 20:34

Zelenski: Ukraynaya qış üçün ən azı 300 “Patriot” lazımdır

24 Avqust 19:10

Ərdoğan və Litva Baş naziri regional gündəmi müzakirə etdi

24 Avqust 19:00

Börnhem: “Rusiyaya təzyiq artırmağın vaxtıdır”

24 Avqust 18:49

Qazax-Ələt-Bakı magistralında sürücülər üçün təhlükə: “Elə bil, Formula yarışındayıq” - VİDEO

24 Avqust 18:07

Erməni leytenant Zəngəzurda çənəsindən vuruldu – Dostları deyir ki…

24 Avqust 17:47

Vilayət Eyvazov Sumqayıtda sıra baxışı keçirəcək

24 Avqust 17:38

Qarpızdan zəhərlənmə yoxdursa, bəs uşaqlar niyə qusur? – Pediatrdan AQTA-ya SUAL

24 Avqust 17:35

Almaniyada ifrat sağın yüksəlişi: AfD liderliyi ələ keçirdi

24 Avqust 17:34

Bu hərbçilər pensiya ala bilməyəcək? - İddialar CAVABSIZ qaldı

24 Avqust 17:00

Rusiya senatorundan Paşinyana: Çıxmaq istəyirsənsə, özün çıx

24 Avqust 16:43

Qafqazda yeni “Böyük Oyun”: Bölgənin gələcəyini kim təyin edir?

24 Avqust 16:33

Böyük Britaniya Ukraynaya məxfi məlumatlar verəcək

24 Avqust 16:27

"Orduda hamamda yerə sabun düşəndə..." - Erməni nazir

24 Avqust 16:01

Pezeşkian: Müharibə İranda parçalanma yaradıb

24 Avqust 15:57

Peskov: Rusiya Britaniyanın dəstəklədiyi raket istehsalını məhv edəcək

24 Avqust 15:52

Daşkənddən Buxaraya səfər: Prezident paylaşım etdi - VİDEO

24 Avqust 15:46

Günə 77 qəpiyə “Nar”dan smartfon!

24 Avqust 15:38

Bayram Məmmədovun qardaşı buna görə ölüb - RƏSMİ

24 Avqust 15:30

Mingəçevirdə tələbələrə niyə KİRAYƏ EV verilmir? - ŞİKAYƏT

24 Avqust 15:26

Həmin azərbaycanlılar hərbi xidmətə çağırıla bilər – Rəsmi

24 Avqust 15:16

Aİ-dən Rusiyaya sərt mesaj: “Təzyiqi artıracağıq”

24 Avqust 15:06

İsrailin yeni qadağası: İki avrodeputat ölkəyə buraxılmadı

24 Avqust 14:53

Paşinyan üçünü təsdiqlədi, birinin adını çəkmədi – “Ermənistan əraziləri deyil”

24 Avqust 14:49

Ermənistanın KTMT-yə ehtiyacı yoxdursa, çıxa bilər - Peskov

24 Avqust 14:34

Azərbaycanla sülh Ermənistanın Rusiya ilə münasibətlərini dəyişir - Paşinyan

24 Avqust 14:25

Aİ-dən Ukraynaya nəhəng dəstək: 6,1 milyard avro ayrıldı

24 Avqust 14:10

Ermənistan Qarabağda necə tələyə düşdü? – Paşinyan açıqladı

24 Avqust 13:56

Bizi KTMT-dən çıxarsalar, sevinərəm - Paşinyan

24 Avqust 13:54

Haaretz: Netanyahu İsraili Türkiyə ilə təhlükəli savaşa aparır

24 Avqust 13:53

Arvadı intihar deyirdi: Ərini özü öldürübmüş

24 Avqust 13:38

Güzəştli mənzil almaq istəyənlərə ŞAD XƏBƏR: MİDA-dan...

24 Avqust 13:32

Daha çox xəbər Bütün xəbərlər

ÇOX OXUNANLAR

Tramp: Hörmüz açılmasa, İrana çox sərt zərbələr endirəcəyik

5 Avqust 10:27

Tehran iddiaları təkzib etdi: Gəmilər yalnız icazə ilə keçəcək

3 Avqust 10:42

Donald Tramp: İran razılaşma əldə etmək istəyir

7 Avqust 22:51

SON DƏQİQƏ! İrana ŞOK xəbərdarlıq: “Bu, son şansınızdır”

4 Avqust 11:11

Netanyahu: İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaqda qərarlıyam

5 Avqust 22:58

Tramp: İranla razılığa üstünlük verirəm

6 Avqust 10:20

Rusiya Ukraynanın ən böyük onlayn satış şirkətinin anbarını VURDU

1 Avqust 18:26

İranda hakimiyyət kimdədir? - Pezeşkianın səlahiyyət problemi

6 Avqust 12:29

Tiktokda küçə söyüşləri söyən qadınla bağlı qərar

25 İyul 17:41

Kürdlər İranı qarışdırır: Tehrandan qisas alacaqlarını deyirlər

4 Avqust 18:11

Pezeşkian: İran inqilabdan bəri ən çətin dövrünü yaşayır

6 Avqust 10:37

CNN: ABŞ-ın sursat ehtiyatlarının azalması İranı cəsarətləndirə bilər

7 Avqust 16:24

Ukraynanın ən böyük hücumlarından biri... – Rusiya açıqladı

2 Avqust 13:37

Ceyhun Bayramov Ukraynaya getdi

6 Avqust 09:20



Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью