Uzunömürlülük genləri: İrsiyyət ömrü 50 faiz təyin edir...

03.02.2026

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat yayır.

Yeni bir araşdırma sübut edib ki, təbii sərvətlər əvvəllər düşünüldüyündən daha çox qocalmada rol oynayır...

...Genetik amillər təsadüfi xarici şəraitin təsiri istisna olmaqla, insan ömrünün təxminən 55 faizini müəyyən edir.

SİA xəbər verir ki, bu barədə "Science" jurnalında məlumat verilib.

Beynəlxalq alimlər qrupu əkizlərin ölümü ilə bağlı qabaqcıl riyazi modellərdən və statistik məlumatlardan istifadə edib. Bu, daxili bioloji prosesləri xarici ölüm səbəblərindən ayırmaq üçün lazım idi.

Tədqiqatçılar irsiyyətin uzunömürlülüyə əvvəlki tədqiqatların göstərdiyindən iki dəfə güclü təsir göstərdiyi qənaətinə gəliblər.

Əvvəllər genlərin ömrün yalnız kiçik bir hissəsinə cavabdeh olduğuna inanılırdı. Lakin indi bu göstəricinin əksər fizioloji xüsusiyyətlərin irsi ilə uyğun olduğu müəyyən edilib.

...Bu tədqiqatın qocalmanın öyrənilməsi üçün mühüm əhəmiyyəti var. Əhəmiyyətli genetik töhfə uzunömürlülüklə əlaqəli variantların müəyyən edilməsi, poligen risk indekslərinin dəqiqləşdirilməsi və genetik fərqlər ilə qocalmanı tənzimləyən bioloji proseslər arasında əlaqələrin qurulması üçün əsasları gücləndirir, - deyə məqalənin müəllifi Daniela Bakula izah edib.

...Fundamental mexanizmlərin bu cür başa düşülməsi alimlərə yaşla bağlı dəyişikliklərə müqavimətdən məsul olan DNT-nin müəyyən bölgələrini daha dəqiq axtarmağa imkan verir. Əvvəllər infeksiyalar, qəzalar və mənfi ətraf mühit şəraiti kimi xarici amillər irsiyyətin əsl təsirini effektiv şəkildə gizlədir və statistik nümunələri təhrif edirdi.

Bu iş həmçinin insanlarla laboratoriya heyvanlarından əldə edilən məlumatlar arasındakı uyğunsuzluğu aradan qaldırmağa kömək etdi. Siçanlarda irsiyyət həmişə əsas amil olub, insan populyasiyasının məlumatları isə xarici səbəblərdən yüksək ölüm nisbəti səbəbindən qeyri-müəyyən görünürdü.

Mütəxəssislər artıq əmindirlər ki, genetika hər bir fərdin daxili qocalma sürətini və bioloji həddini müəyyən edən təməldir.

Onlar vurğulayırlar ki, genetik fərqlər və hüceyrələrdəki biokimyəvi proseslər arasındakı əlaqənin müəyyən edilməsi ömrün uzadılması metodlarının hazırlanmasında növbəti addım olacaq.

Nazlı Almuradova

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
Читать полностью