Icma.az bildirir, Lent az saytına əsaslanaraq.
Məktəbdə bərabərlik, cəmiyyətdə güclü gələcək: Təhsildə vahid qaydaların mahiyyəti
Məktəb yalnız bilik verilən məkan deyil, həm də gələcək cəmiyyətin mənəvi dəyərlərinin, sosial münasibətlərinin və dünyagörüşünün formalaşdığı mühüm mühitdir. Burada yaradılan sağlam təhsil mühiti şagirdlərin akademik nailiyyətləri ilə yanaşı, onların şəxsiyyət kimi yetişməsinə, qarşılıqlı hörmət və bərabərlik prinsiplərini mənimsəməsinə xidmət etməlidir.
Elm və təhsil nazirinin müavini Firudin Qurbanovun bu gün mediaya verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlərin əsas mahiyyəti də məhz bu yanaşmadan ibarətdir. Nazir müavini məktəblərdə geyim qaydaları, müəllimlərin peşə məsuliyyəti, valideynlərin öhdəlikləri və təhsilin cəmiyyətin gələcəyindəki rolu ilə bağlı mühüm məsələlərə toxunub.
Müsahibədə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri məktəbdə sosial bərabərliyə əsaslanan mühitin formalaşdırılmasıdır. Təhsil müəssisəsində hər bir şagird ailəsinin maddi imkanlarından, valideynlərinin dünyagörüşündən və sosial mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, özünü eyni məktəb icmasının bərabərhüquqlu və ləyaqətli üzvü kimi hiss etməlidir.
Bu baxımdan vahid geyim qaydalarının tətbiqinə yalnız zahiri görünüş məsələsi kimi yanaşmaq doğru olmazdı. Burada əsas məqsəd konkret geyim elementini müzakirə etmək deyil, bütün şagirdlər üçün eyni tələblərin qüvvədə olmasını təmin etməkdir. Məktəbli formasının vahidliyi sosial fərqlərin qabardılmasının qarşısını almağa, şagirdlər arasında bərabərlik hissini gücləndirməyə və diqqəti təhsilin əsas məqsədlərinə yönəltməyə xidmət edir.
Geyim qaydalarına edilən son dəyişikliklərin mahiyyətində də bu prinsip dayanır. Məqsəd müəyyən edilmiş tələblərin daha aydın, birmənalı və hamı üçün eyni şəkildə tətbiqini təmin etmək, məktəbli formasının vahidliyini pozan əlavə elementlərlə bağlı fərqli yanaşmaları aradan qaldırmaqdır.
Məktəbdə qaydalar hamı üçün eyni olmalıdır
Məktəb mühitində nizam-intizamın qorunması yalnız şagirdlərin üzərinə düşən vəzifə deyil. Təhsil prosesinin bütün iştirakçıları müəyyən edilmiş qaydalara hörmətlə yanaşmalı, öz davranışları ilə sağlam münasibətlər sisteminin formalaşmasına töhfə verməlidirlər.
Bu mənada müəllimlərin məsuliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müəllim məktəbdə yalnız fənn tədris edən mütəxəssis deyil, eyni zamanda davranışı, ünsiyyət mədəniyyəti, peşə etikası və zahiri görünüşü ilə şagirdlərə nümunə olan şəxsiyyətdir.
Təhsilverənlərin geyiminə dair ayrıca tələblərin müəyyənləşdirilməsi də müəllimin bu çoxşaxəli rolundan irəli gəlir. Müəllimin məktəbdəki davranışı və geyim mədəniyyəti təhsil müəssisəsinin ümumi mühitinə, şagirdlərin estetik zövqünün və sosial davranış normalarının formalaşmasına təsir göstərir.
Eyni zamanda, müəyyən edilmiş geyim tələblərinə əməl olunması müəllimlərin peşə fəaliyyəti və əmək intizamı çərçivəsində qiymətləndirilir. Əmək müqaviləsindən və qüvvədə olan qaydalardan irəli gələn öhdəliklərə riayət etmək hər bir təhsilverənin məsuliyyətidir.
Üzrlü səbəb olmadan işə çıxmamaq, əmək funksiyalarını yerinə yetirməmək və ya intizam tələblərini təkrar pozmaq isə əmək münasibətlərinin hüquqi əsaslarına zidd davranış kimi dəyərləndirilir. Bu məsələlərə münasibətdə əsas meyar şəxsi yanaşmalar deyil, qanunvericiliyin və əmək intizamının tələbləri olmalıdır.
Valideyn, müəllim və məktəb – ortaq məsuliyyət
Sağlam təhsil mühitinin yaradılması yalnız məktəb rəhbərliyinin və müəllimlərin fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Bu prosesdə valideynlərin də mühüm rolu var.
Qanunvericiliyə əsasən, valideynlər övladlarının təhsil almasına, dərsə davamiyyətinə, məktəbin daxili qaydalarına riayət etməsinə və tərbiyəsinə görə məsuliyyət daşıyırlar. Ailə ilə məktəb arasında qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq olmadıqda təlim-tərbiyə prosesində nəzərdə tutulan nəticələrə nail olmaq çətinləşir.
Məktəbin müəyyən etdiyi qaydaların ailədə də düzgün izah olunması uşaqların həmin tələbləri sadəcə məcburiyyət kimi deyil, birgəyaşayış və qarşılıqlı hörmət mədəniyyətinin tərkib hissəsi kimi qəbul etməsinə kömək edir.
Çünki məktəb təkcə təhsil müəssisəsi deyil, həm də tərbiyə məkanıdır. Burada formalaşan münasibətlər, mənimsənilən dəyərlər və qazanılan vərdişlər sonradan gənclərin ailə həyatında, peşə fəaliyyətində və ictimai münasibətlərində öz əksini tapır.
Təhsilli nəsil – ölkənin gələcəyinə qoyulan ən böyük sərmayə
Firudin Qurbanovun müsahibəsində ön plana çıxan digər mühüm istiqamət təhsilin uzunmüddətli ictimai təsiridir.
Təhsilli uşaqlar yalnız öz gələcəklərini müəyyənləşdirmirlər. Onlar gələcək nəsillərin dünyagörüşünə, ailələrin sosial rifahına və bütövlükdə cəmiyyətin inkişafına təsir göstərirlər. Bu səbəbdən məktəbdə yaradılan mühitin keyfiyyəti təkcə bugünkü təhsil göstəriciləri ilə deyil, gələcək onilliklərdə cəmiyyətin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyi ilə də birbaşa bağlıdır.
Müasir dövrdə təhsilin qarşısında duran vəzifə yalnız şagirdlərə müəyyən həcmdə bilik verməkdən ibarət deyil. Əsas məqsəd müstəqil düşünən, yeni biliklər əldə etməyi bacaran, yaradıcı yanaşma nümayiş etdirən və dəyişən dünyanın tələblərinə uyğunlaşa bilən gənclər yetişdirməkdir.
Bu gün Azərbaycan məktəbi elə gənclər formalaşdırmalıdır ki, onlar ənənəvi düşüncə çərçivələrindən kənara çıxa, problemlərə fərqli baxış bucağından yanaşa, müstəqil öyrənə və davamlı şəkildə öz üzərlərində işləyə bilsinlər.
Belə gənclərin yetişməsi ölkənin qlobal miqyasda rəqabətədavamlı insan kapitalının formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İntellektual potensialın yüksəldilməsi, yaradıcılığın təşviqi və sağlam mənəvi dəyərlərin qorunması bu prosesin ayrılmaz istiqamətləridir.
Bütün bunlar göstərir ki, məktəbdə vahid qaydaların tətbiqi ilə müstəqil düşünən şəxsiyyətin yetişdirilməsi bir-birinə zidd məqsədlər deyil. Əksinə, qarşılıqlı hörmətə, sosial bərabərliyə və aydın prinsiplərə əsaslanan təhsil mühiti şagirdlərin öz potensiallarını daha sərbəst və inamla reallaşdırmasına şərait yarada bilər.
Nəticə etibarilə, məktəbdə geyim qaydaları ətrafında aparılan müzakirələr daha geniş bir məsələnin – necə təhsil mühiti və necə gələcək nəsil formalaşdırmaq istədiyimizin tərkib hissəsidir.
Bu gün məktəbdə qoyulan sağlam təməl sabah cəmiyyətin inkişafında öz nəticəsini göstərəcək. Çünki ölkənin ən böyük gücü yalnız maddi resurslarında deyil, bilikli, yaradıcı, məsuliyyətli və sağlam mənəviyyatlı insanlarında ifadə olunur. Məhz belə gənclər Azərbaycanın gələcək inkişafının əsas təminatçısı ola bilərlər.