Yəmən qüvvələri Bab əl Məndəbdən çəkilir: Azərbaycan nefti üçün nə dəyişir?

16.11.2026

Yenisabah saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Yəmən hökumətini dəstəkləyən Cənub Silahlı Qüvvələri noyabrın 15-də Dubab hava limanı və Bab əl-Məndəb ərazisindən qüvvələrini çəkdiyini açıqladı.

Keçmiş səfir, politoloq Rafael İbrahimov husilərin Qırmızı dəniz və Ədən körfəzindəki irəliləyişinin regionda güc balansını dəyişdiyini və bundan ən çox İranın qazandığını düşünür. Səudiyyə Ərəbistanı isə, onun fikrincə, müharibənin ən ağır yükünü daşıyır. Bu qiymətləndirmələr noyabrın 15-dəki çəkilmədən əvvəl verilib.

Rafael İbrahimov Yəməni sovet dövründən tanıyır: o, gənc mütəxəssisi kimi bu ölkədə tərcüməçi və mütəxəssis işləyib. Ona görə regiondakı vəziyyəti kitablardan yox, öz təcrübəsindən qiymətləndirir. Online alış-veriş

Cəbhədə vəziyyət son aylarda sürətlə dəyişib. Reuters-in 2 noyabr tarixli xəbərinə görə, husilər Ədəndən 80 kilometr məsafəyə çatıb. 2015-ci ilin ilk aylarından bəri hərəkat şəhərə bu qədər yaxınlaşmamışdı. İbrahimov əvvəllər Moxa limanının husilərin əlinə keçdiyini xatırladırdı. The National isə hökumət qüvvələrinin keçən ay Dubab və Moxanı geri aldıqlarını açıqladığını yazır.

Hərəkatın adı barədə də izahat var. İbrahimov “husi” sözünün lider Əbdülməlik əl-Husinin soyadından götürüldüyünü deyir və hərəkatı “Ansarullah” adlandırmağa üstünlük verir. Onun sözlərinə görə, hərəkat şiəliyin zeydiyyə təriqətinə mənsubdur, ölkədə şafii məzhəbindən olanlar da yaşayır, sünnilər və şiələr arasında isə ciddi ziddiyyət yoxdur. Yazıda oxucuya tanış olan “husilər” adı işlədilir.

İranla münasibət onun çıxışının mərkəzindədir. İbrahimova görə, bu vəziyyət daha çox Tehrana sərfəlidir. Husilər İranın “əsas müttəfiqi” olsa da, onun göstərişi ilə hərəkət edən proksi deyil. Dəlil kimi 12 günlük müharibəni göstərir: həmin dövrdə hərəkat çox hallarda neytral qalıb. Eyni zamanda ərəb mənbələrində İsrailə qarşı zərbələrdə İran, “Hizbullah” və husilər arasında növbəli koordinasiyadan danışılır. “Onlar kimsənin onlara yuxarıdan aşağı baxmasına və tapşırıqlar verməsinə imkan verən xalq deyil”, – deyə o bildirib.

Səudiyyə Ərəbistanı müharibədən ən çox əziyyət çəkən tərəflərdəndir. Politoloqun sözlərinə görə, Riyad rəsmən münaqişənin tərəfi olmadığını bəyan edir, hərçənd 2015-ci ildə Səudiyyənin ABŞ-dakı səfiri koalisiyanın yaradılmasını elan etmişdi. O, husilərin blokadanın ləğvinə niyə razı olmadığını da izah edir: Hodeydaya gələn gəmilər Cibutidə aylarla saxlanılır, ərzaq xarab olur.

Rafael İbrahimova görə, husilərin irəliləməsində iki adanın rolu var. Mayun (Perim) və Züqər adalarında uçuş-enmə zolaqları peyda olub, yəni yeni hərbi bazalar üçün hazırlıq gedir. Husilər bunu Qırmızı dənizin həmin sahilində Amerika kontingentinin yerləşdirilməsinə hazırlıq kimi qəbul edir. İbrahimov adaların hansı ölkələrlə bağlı olduğunu açıqlamayıb, çünki heç bir ölkə layihənin müəllifliyini üzərinə götürməyib. Reuters və AFP 11 sentyabrda husilərin Mayun adasına çatdığını, hökumət qüvvələrinin oradan çəkildiyini yazıb. Onun fikrincə, adalar husilərin əlində qalarsa, Qırmızı dəniz üzərində tam nəzarət yaranacaq.

Bu, dənizin tam bağlanması demək deyil. İbrahimova görə, husilər dənizi tam bağlaya bilməz, lakin Qırmızı dəniz, Bab əl-Məndəb və Ədən körfəzindən keçən gəmiçiliyi ciddi şəkildə pozmağa davam edəcək. Ədənə çatsalar, bu, regional ölkələr üçün çox ciddi vəziyyət yaradacaq.

Azərbaycan nefti üçün əsas təsir qiymətlər vasitəsilə olur. Bakı–Tbilisi–Ceyhan boru kəməri Hörmüz boğazından yan keçir və Aralıq dənizindəki Ceyhan terminalına çıxır, yəni Qırmızı dənizdən keçmir. Buna baxmayaraq, regiondakı risklər bazara təsir edir. Reuters-in 11 sentyabr tarixli xəbərinə görə, Azeri BTC markalı neftin spot əlavə haqqı dated Brent-ə nisbətən barel başına 10 dollardan çox artıb. Xəbərdə bunun səbəbləri kimi Yaxın Şərqdə dəniz yollarına hücumların artması, Asiya emalçılarının alternativ neft almağa yönəlməsi və Rusiyanın Qara dəniz limanlarına dron hücumları göstərilib. Husilərin adı həmin xəbərdə çəkilmir. Ceyhandan oktyabr üçün 15,7 milyon barel ixrac planlaşdırılıb, sentyabr planında bu rəqəm 15,1 milyon barel idi.


Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью