Azpost portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.
İnsan özünü yaxşı hiss edə, gündəlik işlərini görə və heç bir ciddi narahatlıq yaşamaya bilər. Ancaq bu, onun qan təzyiqinin normal olduğu demək deyil. Yüksək qan təzyiqi çox vaxt aşkar əlamətlər vermədiyinə görə uzun müddət diqqətdən kənarda qala bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2025-ci ildə yenilənmiş məlumatına əsasən, 2024-cü ildə dünyada 30–79 yaşlı təxminən 1,4 milyard insan hipertoniya ilə yaşayırdı. Onların təxminən 44 faizi vəziyyətindən xəbərsiz idi.
Bu rəqəmlər vacib bir məqamı göstərir: sağlamlıqla bağlı qərarları yalnız özünü necə hiss etməyə əsasən vermək olmaz.
Təzyiq yüksələndə bədəndə nə baş verir?Qan damarlarının divarlarına göstərilən təzyiq uzun müddət yüksək qaldıqda ürək və damar sistemi əlavə yüklənməyə məruz qalır. Nəzarətsiz hipertoniya ürək xəstəlikləri, insult və böyrək problemləri riskini artıra bilər.
Bunun təhlükəli tərəfi odur ki, insan təzyiqi yüksəldikdə mütləq baş ağrısı, başgicəllənmə və ya başqa simptom hiss edəcəyini düşünə bilər. Halbuki bir çox insanda heç bir aydın əlamət olmur.
Baş ağrısı kimi şikayətlər təkbaşına hipertoniya diaqnozu qoymağa imkan vermir. Eyni zamanda özünü yaxşı hiss etmək də yüksək təzyiqi istisna etmir.
Təzyiqi nə artırır?Hipertoniyanın yaranmasında yaş, irsi meyillilik və bəzi xəstəliklərlə yanaşı, dəyişdirilə bilən həyat tərzi amilləri də rol oynayır. Həddindən artıq duz qəbulu, fiziki hərəkətsizlik, artıq çəki, tütün istifadəsi və alkoqolun çox qəbulu risklə əlaqəlidir.
Duz məsələsi xüsusilə diqqətə layiqdir. İnsan yalnız yeməyə əlavə etdiyi duzu deyil, çörək, pendir, kolbasa, hazır yeməklər, souslar və qəlyanaltılar vasitəsilə qəbul etdiyi duzu da nəzərə almalıdır.
ÜST böyüklər üçün gündəlik duz qəbulunun 5 qramdan az olmasını tövsiyə edir.
Təzyiqi necə nəzarətdə saxlamaq olar?Birinci addım qan təzyiqini düzgün və müntəzəm ölçməkdir. Ölçmə zamanı bir neçə dəqiqə sakit oturmaq, kürəyi dəstəkləmək, ayaqları yerə qoymaq və qolun uyğun vəziyyətdə olmasına diqqət yetirmək vacibdir. Nəticələri tarix və saatla qeyd etmək dəyişiklikləri izləməyə kömək edir.
İkinci addım həyat tərzidir. Duzun azaldılması, tərəvəz və meyvələrin artırılması, müntəzəm fiziki aktivlik və artıq çəkinin azaldılması təzyiqə müsbət təsir göstərə bilər.
ÜST böyüklərə həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli aerob fiziki fəaliyyət tövsiyə edir. Lakin insanın sağlamlıq vəziyyətinə uyğun fəaliyyət növünü seçməsi vacibdir.
Təzyiq yüksək ölçülürsə, nəticəni bir dəfəlik ölçməyə əsasən özbaşına müalicə etmək əvəzinə həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Təyin edilmiş dərmanları özbaşına dayandırmaq və ya dozanı dəyişmək düzgün deyil.
Əsas nəticə: Qan təzyiqini ölçmək yalnız özünü pis hiss edən insanların işi deyil. Müntəzəm nəzarət problemi erkən aşkar etməyə və ürək-damar fəsadları riskini azaltmağa kömək edə bilər. Sinə ağrısı, nəfəs darlığı, qəfil zəiflik və ya görmə pozuntusu kimi ciddi əlamətlər yaranarsa, təcili tibbi yardım almaq lazımdır.