Avropa İttifaqının bu addımı İranı Şimali Koreya, Taliban, HƏMAS kimi strukturlarla eyni diskursda təqdim edir

Avropa İttifaqı ölkələri İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun SEPAH qolunu rəsmi olaraq terror təşkilatı kimi tanıyıb. Bu qərar İranın regional siyasətinə və Yaxın Şərqdəki güc balansına ciddi təsir göstərə bilər. Qərar, həmçinin Avropa ilə İran arasındakı diplomatik və iqtisadi əlaqələrə əlavə təzyiq yaratmaq məqsədi daşıyır. Ekspertlər hesab edir ki, SEPAH-a qarşı bu addım, Avropa ölkələrinin təhlükəsizlik və kəşfiyyat əməkdaşlığını daha da gücləndirəcək. İranda isə bu qərarın diplomatik və hərbi reaksiyalara səbəb olacağı gözlənilir.

Politoloq Anar İsayev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, bu qərardan sonra İranın itirəcəyi çox şey ola bilər və bu qərar təkcə simvolik deyil, zəncirvari siyasi, diplomatik və iqtisadi nəticələr yaradacaq, ilk olaraq dövlətin legitimlik məsələsi zərbə alacaq.

Anar İsayev

“Bilirsiniz ki, SEPAH (İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu) İran dövlətinin birbaşa tərkib hissəsidir. Aİ ölkələrinin SEPAH-ı terror təşkilatı kimi tanıması faktiki olaraq belə bir mesaj verir: "İran dövləti terror strukturu ilə idarə olunur”. Bu, İranın “normal dövlət” statusunu ciddi şəkildə zədələyir. İkincisi böyük ehtimalla yeni sanksiyalar tətbiq olunacaq. Belə ki, SEPAH-la əlaqəli bütün şirkətlər və banklar avtomatik risk zonasına düşür”-deyən Anar İsayev qeyd edib ki, Avropa şirkətləri İran bazarından tam çıxmağa məcbur qalır və ikinci sanksiyalar riski (ABŞ-la koordinasiya) artır, yəni bu qərar həm də mövcud sanksiyaları dərinləşdirmək üçün yeni hüquqi əsaslar yaradır.

Politoloqun fikrincə, üçüncüsü çox ciddi diplomatik itkilər olacaq: “Aİ–İran diplomatik kanalları minimum səviyyəyə enə bilər. Səfirlərin geri çağırılması, diplomatik münasibətlərin “dondurulması”, İranın Avropada lobbi və yumşaq güc imkanları sıradan çıxacaq. Belə bir qərar İrana həm də strateji zərbədir. Çünki İran illərdir iddia edirdi ki, "SEPAH terrorçu deyil, dövlətin rəsmi hərbi qurumudur". Aİ-nin bu addımı İranın rəsmi narrativini dağıdır və İranı Şimali Koreya, Taliban, HƏMAS kimi strukturlarla eyni diskursda təqdim edir”.

Anar İsayev bildirib ki, sözügedən qərar hətta neytral ölkələrin belə İranla məsafə saxlamasına səbəb ola bilər: “İran iqtisadiyyatı da bu qərardan ciddi təsirlənə bilər. Buna qədər ABŞ-nin tətbiq etdiyi sanksiyalar nəticəsində İran iqtisadiyyatı kifayət qədər zərbə alıb. Bu qərardan sonra Avropa–İran ticarətinin qalan hissəsi də praktik olaraq dayanacaq. Enerji, logistika, sığorta, gəmiçilik sahələri tam bloklana bilər.İranın Avropa üzərindən texnologiya,ehtiyat hissələri, maliyyə axınları kəsilə bilər. SEPAH-ın neft, tikinti, limanlar, telekommunikasiya sektorlarında dominant olduğunu nəzərə alsaq — demək olar ki, bütün iqtisadiyyat zərbə alır”.

Politoloq qeyd edib ki, SEPAH-ın Aİ tərəfindən terror təşkilatı kimi tanıması İran üçün siyasi təcridin dərinləşməsi, iqtisadi boğulmanın sürətlənməsi və diplomatik manevr imkanlarının daralması, eyni zamanda dövlət imicinin ciddi şəkildə zədələnməsi deməkdir.

İradə Cəlil, Bizimyol.info