Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.
Şəkərlə zəngin içkilərin müntəzəm istifadəsi yalnız çəki və maddələr mübadiləsinə deyil, beyin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər. Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə yüksək miqdarda şəkər qəbulunun bəzi yaddaş mexanizmləri ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.
Moderator.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, amerikalı tədqiqatçıların apardığı araşdırmada çox miqdarda şəkər əlavə edilmiş içkilərin qəbulu ilə müəyyən yaddaş funksiyalarının zəifləməsi arasında əlaqə aşkarlanıb. Bununla yanaşı, heyvanların bağırsaq mikrobiotasında da dəyişikliklər müşahidə olunub.
Tədqiqat Corciya Universiteti və Cənubi Kaliforniya Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb. Araşdırmanın əsas məhdudiyyəti isə onun laboratoriya siçovulları üzərində keçirilməsidir. Buna görə əldə olunan nəticələri birbaşa uşaqlara və böyüklərə aid etmək mümkün deyil.
Yaddaşda hansı dəyişikliklər baş verib?
Təcrübə zamanı gənc siçovullara müntəzəm olaraq şəkərli içki verilib. Daha sonra onların məlumatları yadda saxlamaq qabiliyyəti müxtəlif davranış testləri vasitəsilə yoxlanılıb.
Ən ciddi dəyişikliklər yaddaşın formalaşması və öyrənmədə mühüm rol oynayan beyin bölgəsi – hipokampusla əlaqəli tapşırıqlarda müşahidə edilib.
Heyvanların müəyyən obyektləri və situasiyaları tanımaq və yadda saxlamaq qabiliyyətində çətinliklər yaranıb. Lakin dəyişikliklər bütün idrak testlərində eyni olmayıb. Bu isə ümumi zəka səviyyəsinin azalmasından deyil, müəyyən yaddaş mexanizmlərinə təsirdən xəbər verə bilər.
Bu səbəbdən şəkərli qazlı içkilərin birbaşa “zəkanı aşağı saldığını” söyləmək düzgün olmaz.
Problem təkcə beyində olmaya bilər
Araşdırmanın digər mühüm nəticəsi bağırsaq mikrobiotası ilə bağlı olub. Çox miqdarda şəkər qəbul edən heyvanların bağırsaqlarında bəzi bakteriyaların tərkibində dəyişikliklər qeydə alınıb.
Tədqiqatçılar bunu “bağırsaq-beyin oxu” ilə əlaqələndirirlər. Bağırsaq mikroorqanizmləri metabolik və immun proseslərdə iştirak edən maddələr istehsal edə bilər. Bu maddələr müəyyən hallarda sinir sisteminin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər.
Təcrübədə bəzi bakteriya qruplarındakı dəyişikliklərlə yaddaş pozuntuları arasında əlaqə müəyyən edilsə də, bunun dəqiq mexanizmi hələ tam aydınlaşdırılmayıb.
Niyə gənc yaş xüsusi risk daşıyır?
Uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə beyin inkişafını davam etdirir. Eyni zamanda, məhz bu illərdə gələcəkdə uzun müddət davam edə biləcək qidalanma vərdişləri formalaşır.
Bununla belə, tək bir heyvan araşdırması qazlı içki qəbul edən uşaqlarda mütləq yaddaş pozğunluğu yaranacağını sübut etmir. İnsanların idrak qabiliyyətlərinə yuxu, fiziki aktivlik, ümumi qidalanma, təhsil, xəstəliklər və digər çoxsaylı amillər təsir edir.
Bir şüşə qazlı içkidə nə qədər şəkər var?
Şəkərli içkilərin əsas problemlərindən biri qısa müddətdə böyük miqdarda şəkər qəbul etməyə imkan verməsidir.
500 millilitrlik qazlı içki, markadan asılı olaraq, təxminən 50 qram və ya daha çox şəkər ehtiva edə bilər. Bu isə təxminən 10 çay qaşığı şəkərə bərabərdir.
Bütöv meyvələrdən fərqli olaraq, şəkərli içkilərin tərkibində demək olar ki, lif yoxdur və onlar uzunmüddətli toxluq hissi yaratmır. Buna görə də içkidən alınan əlavə kalorilər gündəlik qidalanmaya asanlıqla əlavə olunur.