Icma.az
close
up
RU
Bu içkilər beyinə zərər verə bilər xüsusilə gənclər diqqətli olsun

Bu içkilər beyinə zərər verə bilər xüsusilə gənclər diqqətli olsun

Moderator.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Şəkərlə zəngin içkilərin müntəzəm istifadəsi yalnız çəki və maddələr mübadiləsinə deyil, beyin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər. Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə yüksək miqdarda şəkər qəbulunun bəzi yaddaş mexanizmləri ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Moderator.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, amerikalı tədqiqatçıların apardığı araşdırmada çox miqdarda şəkər əlavə edilmiş içkilərin qəbulu ilə müəyyən yaddaş funksiyalarının zəifləməsi arasında əlaqə aşkarlanıb. Bununla yanaşı, heyvanların bağırsaq mikrobiotasında da dəyişikliklər müşahidə olunub.

Tədqiqat Corciya Universiteti və Cənubi Kaliforniya Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb. Araşdırmanın əsas məhdudiyyəti isə onun laboratoriya siçovulları üzərində keçirilməsidir. Buna görə əldə olunan nəticələri birbaşa uşaqlara və böyüklərə aid etmək mümkün deyil.

Yaddaşda hansı dəyişikliklər baş verib?

Təcrübə zamanı gənc siçovullara müntəzəm olaraq şəkərli içki verilib. Daha sonra onların məlumatları yadda saxlamaq qabiliyyəti müxtəlif davranış testləri vasitəsilə yoxlanılıb.

Ən ciddi dəyişikliklər yaddaşın formalaşması və öyrənmədə mühüm rol oynayan beyin bölgəsi – hipokampusla əlaqəli tapşırıqlarda müşahidə edilib.

Heyvanların müəyyən obyektləri və situasiyaları tanımaq və yadda saxlamaq qabiliyyətində çətinliklər yaranıb. Lakin dəyişikliklər bütün idrak testlərində eyni olmayıb. Bu isə ümumi zəka səviyyəsinin azalmasından deyil, müəyyən yaddaş mexanizmlərinə təsirdən xəbər verə bilər.

Bu səbəbdən şəkərli qazlı içkilərin birbaşa “zəkanı aşağı saldığını” söyləmək düzgün olmaz.

Problem təkcə beyində olmaya bilər

Araşdırmanın digər mühüm nəticəsi bağırsaq mikrobiotası ilə bağlı olub. Çox miqdarda şəkər qəbul edən heyvanların bağırsaqlarında bəzi bakteriyaların tərkibində dəyişikliklər qeydə alınıb.

Tədqiqatçılar bunu “bağırsaq-beyin oxu” ilə əlaqələndirirlər. Bağırsaq mikroorqanizmləri metabolik və immun proseslərdə iştirak edən maddələr istehsal edə bilər. Bu maddələr müəyyən hallarda sinir sisteminin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilər.

Təcrübədə bəzi bakteriya qruplarındakı dəyişikliklərlə yaddaş pozuntuları arasında əlaqə müəyyən edilsə də, bunun dəqiq mexanizmi hələ tam aydınlaşdırılmayıb.

Niyə gənc yaş xüsusi risk daşıyır?

Uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə beyin inkişafını davam etdirir. Eyni zamanda, məhz bu illərdə gələcəkdə uzun müddət davam edə biləcək qidalanma vərdişləri formalaşır.

Bununla belə, tək bir heyvan araşdırması qazlı içki qəbul edən uşaqlarda mütləq yaddaş pozğunluğu yaranacağını sübut etmir. İnsanların idrak qabiliyyətlərinə yuxu, fiziki aktivlik, ümumi qidalanma, təhsil, xəstəliklər və digər çoxsaylı amillər təsir edir.

Bir şüşə qazlı içkidə nə qədər şəkər var?

Şəkərli içkilərin əsas problemlərindən biri qısa müddətdə böyük miqdarda şəkər qəbul etməyə imkan verməsidir.

500 millilitrlik qazlı içki, markadan asılı olaraq, təxminən 50 qram və ya daha çox şəkər ehtiva edə bilər. Bu isə təxminən 10 çay qaşığı şəkərə bərabərdir.

Bütöv meyvələrdən fərqli olaraq, şəkərli içkilərin tərkibində demək olar ki, lif yoxdur və onlar uzunmüddətli toxluq hissi yaratmır. Buna görə də içkidən alınan əlavə kalorilər gündəlik qidalanmaya asanlıqla əlavə olunur.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 14 Sentyabr 2026 13:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri