Paşinyanın “referendum gedişi”

21.11.2026

Xalq qazeti saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Noyabrın 23-də açıqlanacaq sənəd ölkəningələcək yolunu müəyyənləşdirəcək

Ermənistanda konstitusiya dəyişikli­yi ilə bağlı məsələlər həlledici mərhələyə qədəm qoyur. Baş nazir Nikol Paşinyan müxalifətə yeni əsas qanunun qəbulu ilə bağlı referendum keçirməyi təklif et­məklə yanaşı, səsvermənin nəticəsindən asılı olaraq siyasi gələcəyi ilə bağlı da vəd verib. O, konstitusiya layihəsi xalq tərəfindən rədd edilərsə, istefa verəcə­yini, qəbul olunarsa, növbəti seçkilərdə baş nazirliyə namizədliyini irəli sür­məyəcəyini bəyan edib.

Baş nazir nə gözləyir?

Noyabrın 19-da hökumətin iclasında çıxış edən N.Paşinyan müxalifətə yeni konstitusiya layihəsi üzrə referendum ke­çirilməsini təklif edib. Baş nazirin sözlə­rinə görə, bu təklif onun hakimiyyətdən getməsini istəyən siyasi qüvvələr üçün də bir fürsətdir. Paşinyan bildirib ki, müxa­lifət referendumun keçirilməsini dəstək­ləyərsə, ölkənin gələcək siyasi istiqaməti xalqın iradəsi ilə müəyyənləşəcək: “Əgər xalq səsvermədə əleyhinə qərar versə, mən gedəcəyəm. Belə deyək, təslim olacağıq. Əgər lehinə səs versə, konstitusiyanı qəbul edəcək, sülhü möhkəmləndirəcəyik, TRIPP layihəsini açacağıq, sərhədin mürəkkəb sahələrində delimitasiya aparacağıq və bundan sonra mən yenə gedəcəyəm”.

Müxalifət nümayəndələri hazırkı par­lamentdə Paşinyanın yeni konstitusiyanı qəbul etmək üçün tələb olunan konstitu­siya çoxluğuna malik olmadığını bildirir­lər. Onların mövqeyinə görə, hakimiyyət bu səbəbdən yeni əsas qanunun qəbulu­nu parlamentdə təmin edə bilməyəcək və ümumxalq referendumuna getməli ola­caq. Dünən Milli Assambleyada 2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi çərçivəsində yekun çıxış edən Paşinyan əvvəlki təklifini bir daha səsləndirib. O, bu dəfə müxalifətə müraciətini daha konkretləşdirərək, referendumun keçirilməsi üçün tələb olunan 6 səsin təmin edilməsini istəyib: “Bu gün Milli Assambleyanın tri­bunasından təklifimi daha dolğun və rəsmi şəkildə səsləndirmək istəyirəm. Müxalifətə təklif edirəm ki, zəruri olan 6 səsi təmin etsin, bütün fraksiya bu 6 səsin lehinə səs versin və biz yeni konstitusiyanın qəbulu ilə bağlı referenduma gedək”. Həmin çıxı­şında Paşinyan yeni konstitusiya layihə­sinin noyabrın 23-də Ermənistan Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən dərc olunacağını bil­dirib. Baş nazir sənədin dərcindən sonra xalqa müraciət edəcəyini də açıqlayıb.

Yeni konstitusiya və müharibədən sülhə keçid

Paşinyan yeni əsas qanunun qəbu­lunu yalnız hüquqi sənədin yenilənməsi kimi təqdim etmir. Onun çıxışındakı əsas məqamlardan biri Ermənistan dövlətinin ideoloji istiqamətinin dəyişdirilməsi, mü­naqişə və müharibə düşüncəsinin aradan qaldırılmasıdır. Baş nazirin sözlərinə görə, yeni konstitusiyaya qarşı çıxan siyasi qüvvələr dövlətin daxilində müharibə və mü­naqişə “DNT-sini” qoruyub saxlamağa çalışırlar. O, bu fikrini müxalifət nümayən­dələrinin Qarabağla bağlı açıqlamaları ilə əsaslandırmağa cəhd göstərib. Paşinyan, xüsusilə, “Güclü Ermənistan” fraksiya­sının deputatı Edqar Qazaryanın “Artsax respublikasını tanıyırıq” bəyanatını xa­tırladıb. Baş nazir müxalifətin mövqeyini Ermənistanın müstəqil dövlət kimi gələcə­yinə zidd yanaşma kimi qiymətləndirib.

Paşinyan özünün 2019-cu ildə səslən­dirdiyi “Artsax Ermənistandır və nöqtə” ifadəsini də xatırladıb. O, həmin mövqe­yin siyasi keçmişinin bir hissəsi olduğunu desə də, Qarabağ məsələsinin Ermənistanı müstəqillik və dövlətçilikdən imtina etmək həddinə gətirib çıxara biləcəyini sonradan anladığını iddia edib. O, təklif olunan re­ferendumu da məhz bu kontekstdə təq­dim edib. Onun sözlərinə görə, qarşıdakı səsvermə təkcə konstitusiyanın qəbulu ilə bağlı olmayacaq, eyni zamanda, Ermənis­tanın müstəqilliyi məsələsinə münasibəti müəyyənləşdirəcək. Baş nazir yeni əsas qanunun müharibə, münaqişə və dövlətçi­liyin zəifləməsi düşüncəsini sülh, inkişaf, azadlıq və müstəqillik ideyaları ilə əvəz etməli olduğunu vurğulayıb.

Bakının dəyişməz mövqeyi

Ermənistanda konstitusiya dəyişikliyi ətrafında müzakirələrin əsas məqamların­dan biri də Azərbaycanla münasibətlər və sülh sazişinin imzalanması məsələsidir. Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsin­də Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının yer alması, hazırkı konstitusiyanın pream­bulasında həmin sənədə istinad edilməsi rəsmi Bakının narahatlığının əsasını təşkil edir. Çünki bəyannamədə keçmiş Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsinin zəruriliyini nəzərdə tutan müddəa da möv­cuddur.

Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bəyan edib ki, Ermənistanın hazırkı konstitusi­yası dəyişməz qaldığı təqdirdə 2 ölkə ara­sında sülh sazişinin imzalanması mümkün deyil. Dövlətimizin başçısı Azərbaycanın Ermənistanın daxili işlərinə qarışmaq niy­yətində olmadığını xüsusi vurğulayıb. Bu­nunla belə, o bildirib ki, qarşı tərəfin ölkə­mizə qarşı ərazi iddiaları mövcud olduğu halda sülh sazişinin imzalanması mümkün deyil. Prezidentin sözlərinə görə, məsələ Azərbaycanın daxili işlərə müdaxiləsi de­yil, birbaşa milli maraqlarına və təhlükə­sizliyinə aid olan prinsipial məsələdir.

Referendumun siyasi məqsədi

Politoloq Ramiyə Məmmədova XQ-yə açıqlamasında bildirdi ki, Paşinyanın noyabrın 19-da irəli sürdüyü, ertəsi gün parlament tribunasından bir daha təkrarla­dığı təklif ilk baxışdan siyasi məsuliyyəti xalqın qərarına bağlamaq cəhdi təsiri ba­ğışlayır. Onun sözlərinə görə, baş nazir, əslində, öz siyasi taleyini yeni konstitusi­yanın taleyi ilə əlaqələndirir: “Yəni sənəd qəbul olunmasa, istefa verəcək, qəbul olunsa, növbəti seçkilərdə namizədliyini irəli sürməyəcək. Beləliklə, o, müxalifətin hakimiyyətin legitimliyi ilə bağlı iradlarına referendum vasitəsilə cavab vermək istə­yir. Ancaq burada diqqəti cəlb edən digər məqam da var. Paşinyan referendum təkli­fini irəli sürməklə yanaşı, müxalifətə qar­şı sərt xəbərdarlıqlar etməyi də unutmur. Onun növbədənkənar seçkilər keçiriləcə­yi təqdirdə hazırkı müxalifət qüvvələri­nin parlamentdən kənarda qalmalı olduğu barədə fikirləri siyasi dialoq çağırışından daha çox, rəqiblərinə təzyiq mesajı kimi səslənir. Bu baxımdan, baş nazirin təklifi yalnız konstitusiya məsələsinin həlli deyil, həm də daxili siyasi mübarizədə təşəbbüsü ələ almaq cəhdi kimi görünür”. 

R.Məmmədova hesab edir ki, digər tərəfdən, Paşinyanın təklifinin həyata ke­çirilməsi üçün müxalifətin razılığı və par­lamentdə zəruri səslərin təmin olunması tələb edilir: “Onun 6 səs barədə xüsusi danışması da təsadüfi deyil. Hakim siyasi qüvvənin parlamentdə konstitusiya də­yişikliklərini təkbaşına həyata keçirmək üçün yetərli imkanının olmaması refe­rendum məsələsini daha da aktuallaşdırır. Bununla belə, müxalifətin təklifə müna­sibəti, eləcə də referendumun təşkili ilə bağlı siyasi və hüquqi prosedurların necə irəliləyəcəyi hələ açıq qalır”. 

Ekspertin fikrincə, noyabrın 23-də konstitusiya layihəsinin dərc olunma­sı bu müzakirələrin növbəti mərhələsini başlayacaq: “Paşinyan indiyədək yeni sənədin ümumi siyasi və ideoloji mahiy­yətindən danışıb, onun müharibə düşün­cəsindən uzaqlaşma, sülh və müstəqillik xəttinə keçid olduğunu vurğulayıb. Lakin əsas məsələ bu fikirlərin layihənin konkret müddəalarında necə əks olunacağıdır. Sənədin məzmunu ictimaiyyətə təqdim edildikdən sonra həm hakimiyyətin, həm də müxalifətin mövqeyi daha aydın gö­rünəcək. Bir sözlə, noyabrın 23-də dərc olunacaq layihə təkcə Ermənistanın daxili siyasi gündəmini deyil, Cənubi Qafqazda sülh prosesinin gələcək istiqamətini də müəyyənləşdirə biləcək sənədlərdən biri olacaq. Paşinyan siyasi gələcəyini bu sənə­din taleyi ilə bağladığını bəyan edir. İndi isə əsas sual budur: Ermənistan cəmiy­yəti və siyasi qüvvələri onun təklif etdiyi dəyişikliklərə necə münasibət göstərəcək, yeni konstitusiya ölkənin keçmişdən qalan ziddiyyətlərdən uzaqlaşmasına həqiqətən imkan yaradacaqmı? Bu sualın cavabını zaman özü verəcək”.

Səxavət HƏMİD,

XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
Читать полностью