Regional sabitlikdə kibertəhlükəsizliyin zəruriliyi

21.11.2026

Icma.az bildirir, Xalq qazeti portalına istinadən.

Bakı–Tbilisi strateji tərəfdaşlığı bu sahədə birgə fəaliyyətə uğur qazandırır

Cənubi Qafqaz bu gün tarixi sınaq­dan keçir. Regionun taleyi təkcə Xəzər­dən Avropaya uzanan boru kəmərlə­rindən və qitələri birləşdirən dəmir yollarından asılı deyil. Əsas məsələ bu yolların Bakı ilə Tbilisi arasında quru­lan etibarlı təhlükəsizlik çətiri altında nə qədər möhkəm qorunmasıdır.

Dünyada güc balanslarının dəyişdi­yi və hibrid təhdidlərin artdığı bir vaxtda Azərbaycan və Gürcüstanın münasibətləri adi qonşuluq çərçivəsini çoxdan aşıb. Bu, artıq bir-birini qoruyan strateji ittifaqdır. Çünki iki ölkə təkcə eyni coğrafiyanı de­yil, həm də Avrasiyanın enerji və nəqliyyat nəbzini bölüşür.

Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizliyi Xid­mətinin rəhbəri Tamaz Boraşvilinin Ba­kıya səfəri və burada aparılan görüşlər də bunu bir daha göstərdi: iki qonşu ölkə üçün təhlükəsizlik məsələlərində birgə addım at­maq artıq seçim deyil, zamanın diktə etdiyi tarixi zərurətdir.

Server otaqlarından sərhəd dirəklərinədək

Müasir dünyada təhlükə təkcə sərhəd­dən gəlmir. Bu gün savaşlar və təxribatlar həm də server otaqlarında, rəqəmsal şə­bəkələrdə gedir. Kiberhücumlar və dezin­formasiya kampaniyaları dövlətlərə birba­şa zərbə vuran real silaha çevrilib.

Əsas enerji və nəqliyyat yollarına ev sahibliyi edən Azərbaycan və Gürcüstan bu hücumların əsas hədəfindədir. Döv­lət qurumlarının şəbəkələrindən tutmuş, Bakı–Tbilisi–Ceyhan kəmərinin, Cənub Qaz Dəhlizinin və Orta Dəhlizin idarəetmə mərkəzlərinədək hər bir nöqtə qorunmalı­dır. Çünki bir ölkənin rəqəmsal sisteminə vurulan zərbə digərinin iqtisadiyyatından da yan keçmirr. 2026-cı ilin mayında iki ölkənin hərbi kibertəhlükəsizlik mütəxəs­sislərinin Bakıda keçirdiyi görüşlər və operativ məlumat paylaşımı məhz bu gö­rünməyən cəbhədə regionun rəqəmsal qalxanını yaradıb.

Rəqəmsal məkan nə qədər önəm qazan­sa da, klassik təhlükəsizliyin təməli olan dövlət sərhədlərinin mühafizəsi öz həyati dəyərini qoruyur. İki ölkə arasındakı sərhəd sadəcə kağız üzərindəki xətt deyil, Şərqlə Qərbi birləşdirən böyük ticarət və tranzit qapısıdır. Qaçaqmalçılıq və qeyri-qanuni miqrasiyaya qarşı sərhədçilərin birgə işi ilə yanaşı, 2026-cı ilin noyabrında Siq­naxidə sərhədin delimitasiyası və demar­kasiyasının sürətləndirilməsi barədə əldə olunan razılaşma mühüm addımdır. Keçid məntəqələrində nəzarətin güclənməsi həm təhlükəsizliyi qoruyur, həm də beynəlxalq yükdaşımaların fasiləsizliyini sığortalayır. Bir sözlə, sərhəd nə qədər möhkəmdirsə, iqtisadi yollar da bir o qədər etibarlıdır.

Səssiz diplomatiyanın gücü

Terrorçuluq, ekstremizm və sabitliyi pozmağa yönələn xarici müdaxilələr Bakı və Tbilisidən qabaqlayıcı addımlar tələb edir. Bu təhlükəsizlik sisteminin ən həssas qolunu xüsusi xidmət orqanlarının birba­şa təmasları təşkil edir. Tamaz Boraşvili­nin Bakıya səfəri göstərdi ki, iki ölkənin təhlükəsizlik dialoqu sadəcə siyasi bəya­natlardan ibarət deyil. Artıq konkret əmə­liyyat, kəşfiyyat mübadiləsi və regional risklərin birgə qiymətləndirilməsi aparılır. Bu sinxron iş təhlükələri hələ yaranmadan zərərsizləşdirən görünməz müdafiə mexa­nizmini işə salır.

Eyni zamanda, boru kəmərlərinin, dəmir yollarının və limanların təhlükə­sizliyini qorumaq həm Bakının, həm də Tbilisinin ortaq məsuliyyətidir. Cənubi Qafqazdan keçən yollara dünya üzrə ma­raq artdıqca, bu obyektlər xarici təxribatlar üçün daha çox hədəfə çevrilir. Qurumların birgə fəaliyyəti sübut edir ki, bu gün regi­onda iqtisadi rifahın və davamlı tərəfdaş­lığın yeganə təminatı etibarlı təhlükəsizlik çətiridir.

Hərbi əməkdaşlıq və regional təhlükəsizlik

Təhlükəsizlik tərəfdaşlığının ən mü­hüm dayaqlarından biri də Azərbaycan və Gürcüstan arasında dərinləşən hərbi əlaqələrdir. Müdafiə sahəsində dialoq, bir­gə təlimlər və hərbi təhsil mübadiləsi or­duların gücünü artırmaqla yanaşı, Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik sistemini də möh­kəmləndirir.

Gürcüstanın Müdafiə Qüvvələri ko­mandanı, general-leytenant Giorgi Mati­aşvilinin Bakıya səfəri, eləcə də 2026-cı ildə keçirilən "Qafqaz Qartalı – 2026" və "Eternity – 2026" birgə təlimləri orduların birgə işləmək bacarığını ən yüksək səviy­yəyə çatdırıb. İki qonşu ölkənin bu cür hər­bi koordinasiyası regionda yeni münaqişə risklərini azaldır və kənar qüvvələrin mü­daxilə ehtimalını minimuma endirir. Bu mənzərəni tamamlayan ən güclü halqa isə Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə üçtərəfli formatıdır. 2026-cı ilin oktyabrında Şuşa­da üç ölkənin müdafiə nazirlərinin 13-cü görüşü və noyabrda Bakıda hərbi təhsil rəhbərlərinin bir araya gəlməsi bu birliyin gücünü göstərir. Parlament komitələrinin müntəzəm görüşləri isə bu əməkdaşlığın hüquqi əsaslarını möhkəmləndirir.

Birgə iradənin zəruriliyi

Bu gün Cənubi Qafqazda sülhdən və iqtisadi inkişafdan danışanda bir həqiqəti qəbul etməliyik ki, Bakı ilə Tbilisi arasın­dakı təhlükəsizlik əməkdaşlığı artıq adi ikitərəfli münasibətlər çərçivəsini çoxdan aşıb. Bu tərəfdaşlıq bütövlükdə regionun sabitliyini ayaqda saxlayan əsas sütundur.

Müasir dünyanın sərt reallıqları göstərir ki, təhlükəsizlik təkbaşına qoruna biləcək bir dəyər deyil. O, bir-birinə sıx bağlanmış mexanizmlərin bütöv sistemidir. Bu gün sərhəddəki sabitlik rəqəmsal şəbəkələrin etibarlılığından, böyük enerji və nəqliyyat yollarının fasiləsiz işi isə operativ kəşfiyyat mübadiləsindən və hərbi koordinasiyadan asılıdır. Bir halqada yaranan boşluq bütün regionun dayanıqlılığını risk altına ata bilər.

Xüsusi xidmət orqanlarının birgə işin­dən hərbi tərəfdaşlığa qədər uzanan bu ortaq müdafiə xətti Cənubi Qafqazın gələ­cək taleyini müəyyən edir. Bakı və Tbilisi sübut edir ki, qlobal fırtınalara və xarici müdaxilələrə qarşı ən sarsılmaz qalxan məhz ortaq maraqlara və qarşılıqlı etimada söykənən birgə iradədir. Regionun davamlı sülhü və gələcək rifahı da məhz bu birliyin üzərində ucalır.

Ekspert rəyi

Elməddin BEYBUD, 

siyasi icmalçı

Avrasiyanın əsas enerji və nəqliyyat nəbzini əlində saxlayan iki qonşu ölkə üçün təhlükəsizlik məsələlərində vahid cəbhədə birləşmək artıq seçim deyil, tarixi zərurətdir. Bu strateji əməkdaşlı­ğın real gücünü üç əsas xətt üzrə aydın görmək olar. Birincisi, kritik infrast­rukturun mühafizəsidir. Server otaqla­rının kibermüdafiəsi ilə sərhəd-keçid məntəqələrinin etibarlı nəzarəti bir-birini tamamlayaraq beynəlxalq ticarət və ener­ji zəncirlərinin fasiləsizliyini sığortalayır. İkincisi, görünməz hibrid təhdidlərə qar­şı qabaqlayıcı mexanizmdir. Gürcüstan DTX rəhbəri Tamaz Boraşvilinin Bakı­ya səfəri kimi yüksək səviyyəli təmaslar göstərir ki, xüsusi xidmət orqanları xa­rici müdaxilə cəhdlərinə və informasiya manipulyasiyalarına qarşı artıq vahid və sinxron beyin mərkəzi kimi işləyir. Üçün­cüsü isə regional çəkindirmə gücüdür. Birgə hərbi təlimlər və Azərbaycan–Gür­cüstan–Türkiyə üçtərəfli müdafiə birliyi regionda yeni münaqişə risklərini mini­muma endirir, kənar qüvvələrin hərbi-si­yasi təzyiq imkanlarını daraldır.

Bir sözlə, Bakı və Tbilisinin rəqəmsal məkandan sərhəd xətlərinə və hərbi-siya­si müstəviyə qədər uzanan bu ortaq mü­dafiə xətti Cənubi Qafqazın uzunmüddət­li sülhü və iqtisadi müstəqilliyi üçün ən etibarlı təminatdır.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
Читать полностью