100 yaşa kimi çatmaq istəyirsiz? 3 əsas məsləhət

1 may 2025-ci ildə yaşayan ən yaşlı insan titulu rəsmi olaraq Britaniyanın Surrey qraflığının Ethel Caterham adlı sakininə verilib. Bu gün Ethelin 115 il 252 günlük yaşı tamam oldu. O, 1909-cu il avqustun 21-də anadan olub və onun həyatı boyu Titanik faciəsi, Rusiya İnqilabı, ABŞ-dakı Böyük Depressiya, iki dünya müharibəsi görüb.

“Medicina” xəbər verir ki, Ethelin dediyinə görə, onun uzunömürlülüyünün sirri odur ki, o, “heç vaxt heç kimlə mübahisə etmir, sadəcə dinləyir və istədiyini edir”.

Artıq hər kəsə aydındır ki, uzunömürlülərin məsləhətlərinə qulaq asmağa dəyməz, çünki onlar özləri qaydadan daha çox istisnadırlar, hətta həyatları boyu içsələr, siqaret çəkmişlər və qeyri-sağlam yeməklər yesələr də uzun ömürlü olanlar var.

Əla fiziki hazırlığı qoruyan çox yaşlı insanlardan ibarət qruplar üzərində aparılan araşdırmalar bizə daha uzun və sağlam həyat şansınızı artıra biləcək 4 məqamı müəyyən etməyə imkan verir.

Bu tövsiyələr əhəmiyyətsiz görünsə də, sınamağa dəyər.

1. Az oturun, çox gəzin

Araşdırmalar göstərir ki, gündəlik olaraq daha çox fiziki aktiv olan insanlar yaşıdlarına nisbətən daha uzun və sağlam yaşayırlar.

Məsələn, bir araşdırmanın göstərdiyi kimi, əsasən oturaq həyat tərzini daha aktiv həyat tərzinə dəyişsəniz, həftədə təxminən 75 dəqiqə sürətlə yeriməyə başlasanız, ömrünüzü təxminən iki il uzada bilərsiniz.

Eyni zamanda, biz adətən hərəkətsizliyin, yəni fiziki fəaliyyətin olmamasının sağlamlığımıza gətirdiyi zərəri lazımınca qiymətləndirmirik. Araşdırmalar göstərir ki, oturaq həyat tərzi hər hansı səbəbdən vaxtından əvvəl ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

Oturaq işləyirsinizsə, işə gedərkən və işdən qayıdarkən yolda ictimai nəqliyyatdan istifadə etməsəniz, daha çox piyada getməsəniz, liftdən istifadə etməsəniz, gündə ən azı yarım saatınızı orta səviyyədə fiziki məşqlərə həsr etsəniz, hər yarım saatdan bir stulunuzdan qalxın və beləliklə, uzun, sağlam həyat şansınızı maksimum dərəcədə artıracaqsınız.

2. Tərəvəz və meyvə yeyin

2025-ci ilin mayında beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən aparılan genişmiqyaslı tədqiqatın nəticələri Nature Medicine jurnalında dərc olunub. Tədqiqatın məqsədi sağlam qocalığı təmin etmək (yəni, tədqiqatçıların fikrincə, xroniki xəstəliklər olmadan 70 yaşa qədər sağlam yaşamaq) üçün necə yemək lazım olduğunu öyrənmək idi.

Nəticədə məlum oldu ki, sağlam qocalığı çoxlu meyvə, tərəvəz, tam taxıl, qoz-fındıq, paxlalılar, az yağlı süd məhsulları yeyən insanlar təmin edir. Duzlu, şirin, yağlı, eləcə də ondan qırmızı ət və ət məhsulları sevənlər sağlam qocalıqla öyünə bilməzdilər.

Bu, vegetarian olmağınız və ya qırmızı ətdən tamamilə imtina etməyiniz lazım olduğunu ifadə etmir.

3. Yuxu

Gecələr 7-9 saat keyfiyyətli yuxunun sağlamlığınız və ümumi ömrünüz üçün çox vacib olduğu sübut edilmişdir. Ancaq göründüyü kimi, yuxu cədvəlinə riayət etmək eyni dərəcədə vacibdir, yəni həmişə yatıb doğru zamanda oyanırsınız.

Aygün Musayeva