Icma.az
close
up
RU
25 illik araşdırma qan xərçənginin erkən əlamətlərini ortaya çıxardı

25 illik araşdırma qan xərçənginin erkən əlamətlərini ortaya çıxardı

Lent az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Uzunmüddətli genetik müşahidələr göstərib ki, DNT-də baş verən dəyişikliklər qan xərçənginin inkişafını illər öncədən müəyyən edə bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, genetik fərqlər xəstəliyin sabit qalacağını, yoxsa zamanla ağırlaşacağını əvvəlcədən proqnozlaşdırmağa imkan verir.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, araşdırmanı Wellcome Sanger Institute alimləri və onların klinik tərəfdaşları aparıb.

Araşdırmanın əsas mövzusu mieloproliferativ neoplaziyalar (MPN) olub. Bu nadir xroniki qan xəstəlikləri sümük iliyində başlayır və qan hüceyrələrinin həddindən artıq yaranması ilə müşayiət olunur. Mütəxəssislərin məlumatına görə, yalnız Böyük Britaniyada təxminən 40 min nəfər bu diaqnozla yaşayır və hər il daha 4 min yeni hal aşkarlanır.

Xəstəlik yavaş inkişaf edir və onun yaranması çox vaxt simptomlar meydana çıxmazdan illər əvvəl başlayan DNT mutasiyaları ilə əlaqələndirilir. Ən çox rast gəlinən genetik dəyişikliklər JAK2 Mutation, CALR Mutation və MPL Mutation genləri ilə bağlıdır. Lakin xəstələrin təxminən 10 faizində bu mutasiyalar aşkar olunmur və diaqnoz yalnız sümük iliyinin mikroskopik analizi əsasında qoyulur. Bu isə bəzi hallarda müalicə ilə bağlı qeyri-müəyyənlik yarada bilər.

Araşdırma çərçivəsində alimlər 30 pasiyentin məlumatlarını təhlil edib. Tədqiqat zamanı tam genom sekvensiyası ilə tibbi məlumatlar birləşdirilib, ümumilikdə 450-yə yaxın qan nümunəsi və 8000-ə yaxın analiz nəticəsi araşdırılıb. Müşahidələr 25 ilə qədər davam edib.

Alimlər qan hüceyrələrinin “genealoji ağacını” quraraq xəstəliyin inkişafını müəyyən edən genetik olaraq eyni hüceyrə qruplarını klonları izləyiblər. Nəticələr göstərib ki, xəstəliyin stabil və ağırlaşan formaları arasında ciddi fərq var. Stabil xəstələrdə genetik dəyişikliklər illərlə demək olar dəyişmədən qalırdı.

Xəstəliyi ağırlaşan insanlarda isə yeni mutasiyalar tədricən toplanırdı. Tədqiqat daha bir mühüm məqamı ortaya çıxarıb. Əsas mutasiyaları olmayan bəzi pasiyentlərdə hüceyrə dəyişiklikləri əslində onkoloji prosesə deyil, normal qocalma prosesinə uyğun gəlib. Bu isə bəzi insanların səhvən xərçəng xəstəsi kimi qiymətləndirilmiş ola biləcəyini göstərir.

Araşdırmanın müəlliflərindən biri Daniel Leongamornlert bildirib ki, genom analizləri sayəsində xəstələrin qan hüceyrələrinin illər ərzində necə dəyişdiyini izləmək mümkün olub və bu, xəstəliyin müxtəlif inkişaf trayektoriyalarını aşkar etməyə kömək edib.

Tədqiqatın digər müəllifi Jyoti Nangalia isə qeyd edib ki, xəstəliyin necə inkişaf edəcəyini əvvəlcədən müəyyən etmək çox çətindir. Onun sözlərinə görə, uzunmüddətli müşahidələr və genom analizinin birləşdirilməsi genetik dəyişiklikləri klinik əlamətlərdən xeyli əvvəl görməyə imkan verib.

Alimlər hesab edirlər ki, bu nəticələr gələcəkdə qan xərçənginin daha dəqiq diaqnostikasına, xəstələrin düzgün izlənməsinə və müalicə nəticələrinin yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:153
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 14 May 2026 19:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri