300 milyon illik daşlaşmış dəri, heyvanların quruda necə yaşamağa keçidini açır

Oklahomanın cənub-qərbindəki Richards-Spur mağara sistemində aparılan qazıntılar zamanı paleontoloqlar 300 milyon illik qədim bir sürünənə aid inanılmaz bir dəri parçası tapıblar.

Bizimyol.info xəbər verir ki, bu tapıntı, insan dırnağından bir qədər böyük və insan saçının qalınlığında olan daşlaşmış epidermisin ən qədim nümunəsidir. Bu dəri, amniotlar adlanan canlılar qrupuna, yəni sürünənlərə, quşlara və məməlilərə aid olub və bu tapıntı, ilk dəfə heyvanların quruda yaşamağa adaptasiya olunduğu dövrə işıq salacaq.

Bu qeyri-adi tapıntı, paleontologiya tarixində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İlk dəfə olaraq, erkən amniotların dərisi, müasir timsahların dərisinə bənzər bir quruluşa sahib olduğunu göstərir. Araşdırmalar, həmin dövrdə bu heyvanların dərisinin bir-birinə yapışmayan, bərk və düyünlü qatlardan ibarət olduğunu üzə çıxarıb. Bu quruluş, heyvanların suya, günəş işığına və mexaniki zədələrə qarşı təbii qorunmasını təmin edib. Həmçinin, bu dəri quruluşunun heyvanların quruda daha uzun müddət yaşaya bilmələri üçün çox mühüm rol oynadığı düşünülür.

Tapıntının nadirliyi, qazıntıların yer aldığı mağaranın xüsusi şəraitinə bağlıdır. Mağara, orqanik maddələrin, neft və qatranla örtülərək qorunmasına şərait yaratmış, suyun az oksigenlə zəngin və minerallarla dolu olması isə bu dəri parçasının qorunub qalmasına kömək edib. Nəticədə, yumşaq toxumaların çürüməsi ləngiyib və qədim canlıya aid olan bu unikal dəri parçası bu günə qədər mühafizə olunub.

Elmi araşdırmalar, bu daşlaşmış epidermisin yalnız bir qoruyucu qabıq rolunu oynamadığını, eyni zamanda gələcəkdəki evrim proseslərində mühüm bir zəmin yaradacağını da irəli sürür. Alimlər bu tip epidermisin, tüklərin və lələklərin inkişafına əsas olan ilkin strukturlardan biri ola biləcəyini düşünürlər. Bu tapıntı, təkcə heyvanların quruda yaşamağa keçidini deyil, həm də sonrakı dövrlərdəki təkamül prosesi dəyişikliklərin başlanğıcını işarə edir.

Bu daşlaşmış dəri, qədim heyvanların adaptasiya proseslərini başa düşməyimizdə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Paleontoloqların tapdıqları bu nadir qalıq, həm də təbiət tarixini daha dərindən anlamamıza kömək edir. Dəri, ilk amniotların su mühitindən quruda keçidi zamanı qarşılaşdıqları mübarizələri və bu dövrün ekologiyasını daha aydın şəkildə görməyə imkan yaradır. Alimlər, bu tapıntının sayəsində qədim dövrün müxtəlif ekosistemləri və onların canlıları haqqında yeni nəzəriyyələr irəli sürməyi ümid edirlər.

Mütəxəssislər bu tapıntının yalnız başlanğıc olduğunu və gələcəkdə bu cür unikal tapıntıların daha çox üzə çıxacağına inandıqlarını bildirirlər. Richards-Spur mağarasının daha dərindən araşdırılması, digər daşlaşmış qalıqların tapılması və bu zaman kəsimində yaşayan canlıların həyat tərzinin daha yaxşı anlaşılması üçün böyük potensiala malikdir. Bu tapıntılar, paleontologiyanın və təkamül nəzəriyyəsinin daha da zənginləşməsinə, tarixdəki həyatın daha geniş mənzərəsini ortaya çıxarmağa kömək edəcək.

Qadir, Bizimyol.info