“5 trilyonluq iyrənclik”: Mask Trampın layihəsini məhv etdi

Milyarder İlon Mask Prezident Donald Trampın dəstəklədiyi Respublikaçılar Partiyasının xərclər haqqında qanun layihəsini kəskin tənqid edib. O, "X" sosial şəbəkəsindəki səhifəsində yazdığı paylaşımda qanunu "çox pis iyrənclik" adlandırıb.

Bəs iki dostu hansı səbəb düşmənə çevirir?

Turkustan.az Musavat.com-a istinadən bildirir ki, politoloq Zeynal Əmrəliyev məsələyə bu cür şərh verib:

"Nümayəndələr Palatasında qəbul edilən və hazırda Senatda müzakirə olunan “The Big Beautiful Bill” – “Böyük Gözəl Qanun” adlı layihə 10 illik dövr ərzində təxminən 5 trilyon dollar dəyərində vergi endirimləri və 2 trilyon dollar xərclərin azaldılmasını nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, dövlət borcunun hüdudlarının 4 trilyon dollar artırılması da hədəflənib. Nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda ABŞ-ın dövlət borcu limiti 34,5 trilyon dollardır. Bu səbəbdən sözügedən tədbirlər ölkədə ciddi narahatlıq doğurur.

Zeynal Əmrəliyev

Ancaq Maskın bu vəziyyətdən öz xeyrinə istifadə etdiyini göstərən kifayət qədər faktlar da var. Məşhur milyarder iddia edir ki, Tramp qanunu Konqresdən keçirmək üçün qanunverici orqanın üzvlərinə maaşlarını 40 faiz artıracağı vədini verib. Halbuki qanun müzakirə zamanı parlamentdə ciddi şəkildə tənqid olunub və hazırda da konqresmenlərin maaşlarının artırılması məsələsi gündəmdə deyil.

Digər tərəfdən, Mask iddia edir ki, Tramp hökuməti yeni qanundan sonra bioloji silah laboratoriyalarını maliyyələşdirəcək. Bu iddia da mütəxəssislər tərəfindən ciddi şəkildə tənqid olunub.

Buna baxmayaraq, Respublikaçılar Partiyası daxilində Maskın fikirlərini dəstəkləyən şəxslər də var. Məsələn, senatorlar Rand Paul və Mayk Li Maskın mövqeyini bölüşərək qanunu sərt şəkildə tənqid edirlər. Bununla yanaşı, Nümayəndələr Palatasının sədri Mayk Conson başda olmaqla qanunverici orqanın əksər üzvləri layihəni dəstəkləyirlər".

Politoloq qeyd edir ki, yeni qanun layihəsi beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən də narahatlıqla izlənilir:

"Çünki layihədə sosial proqramlara ayrılan vəsaitlərin azaldılması və təmiz enerji təşviqatının məhdudlaşdırılması ilə bağlı maddələr mövcuddur. Bunun qarşılığında isə Tramp administrasiyası müdafiə və sərhəd təhlükəsizliyi xərclərinin artırılmasını tələb edir.

Daha bir təşviş doğuran məsələ isə maksimal borclanma limiti ilə bağlıdır. Əgər bu limit artırılmasa, ABŞ yeni borc ala bilməyəcək. Bu isə defolt riskini yüksəldir. ABŞ-ın bu riskləri artırmaqla eyni zamanda qlobal bazarda da ciddi inamsızlıq yaratması ehtimalı mövcuddur.

Qeyri-adi situasiyalardan biri də Trampın Federal Ehtiyat Sistemindən (FED) faiz dərəcələrini azaltmağı istəməsidir. Bu, iqtisadi fəallığın dəstəklənməsi baxımından müsbət görünə bilər, lakin borclanmanı daha da çətinləşdirə bilər.

Mask bu məsələni xüsusi olaraq vurğulayaraq Trampı maliyyə məsələlərində daha məsuliyyətli olmağa çağırıb.

Baş verən hadisələr göstərir ki, ABŞ mövcud vəziyyətdən çıxmaq üçün böyük risklərə gedir. Bu isə təkcə ABŞ-ı deyil, bütün qlobal bazarı da çox çətin vəziyyətə sala bilər".