ABŞ İran dialoqu: İsrailin narahatlıqları artır

ABŞ-nin İranla nüvə proqramı üzrə təmaslarını davam etdirməsi İsraildə ciddi narahatlıq doğurur. Təl-Əviv uzun müddətdir ki, İranın nüvə fəaliyyətlərini milli təhlükəsizlik üçün birbaşa təhdid hesab edir.

Vaşinqtonun Tehranla diplomatik kanalları açıq saxlamağa çalışması və mümkün razılaşma axtarışında olması İsrailin strateji baxışı ilə ziddiyyət təşkil edir. İsrail rəhbərliyi belə bir razılaşmanın İranın nüvə ambisiyalarını dayandırmaq əvəzinə, onları qanuniləşdirə və rejimə vaxt qazandıra biləcəyini düşünür.

Bu xüsusda, İsrailin əsas etirazlarından biri də ondan ibarətdir ki, ABŞ-İran dialoqu yalnız uranın zənginləşdirmə səviyyəsi ilə məhdudlaşır, lakin İranın ballistik raket proqramı, regiondakı silahlı qruplara dəstəyi və ümumilikdə Yaxın Şərqdəki nüfuzu məsələsində konkret təminatlar təqdim olunmur. Bu isə İsrailin təhlükəsizlik mühitində qeyri-müəyyənlik yaradır və onu daha sərt tədbirlərə əl atmağa vadar edə bilər.

İsrail daxilində ABŞ-nin “güzəşt yolu ilə qarşısını alma” siyasətinə inamın azaldığı müşahidə olunur. Xüsusilə Netanyahu hökumətində yer alan sağçı qüvvələr hesab edirlər ki, İranla diplomatik razılaşmalar uğursuzluğa məhkumdur və İsrailin təhlükəsizliyini yalnız hərbi vasitələrlə təmin etmək mümkündür. Bu yanaşma yaxın gələcəkdə Təl-Əvivin İranın nüvə infrastrukturuna qarşı preventiv hərbi əməliyyat ehtimalını da gündəmə gətirə bilər.

Bütün bu proseslər fonunda ABŞ-İran təmaslarının davam etməsi yalnız regionda deyil, həm də ABŞ-İsrail münasibətlərində yeni gərginlik xəttinin yaranmasına səbəb ola bilər. İsrail üçün bu, sadəcə bir diplomatik narahatlıq deyil, strateji təhlükədir.

Ruslan Zəngəzur