ABŞ İran razılaşması iflas həddindədir

Vaşinqton və Tehran arasında genişmiqyaslı regional münaqişənin gərginliyini azaltmaq və strateji dəniz yollarının açılması məqsədi daşıyan diplomatik dialoq iflas həddindədir. İranın cənub hissəsindəki müdafiə mövqelərinə və hərbi infrastrukturuna bir sıra hədəf hava hücumlarından sonra vəziyyət kəskin şəkildə pisləşib.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə The New York Times qəzeti məlumat yayıb.

ABŞ müdafiə mənbələri sərt hərəkətləri qabaqlayıcı tədbirlər kimi əsaslandırır. Hücumdan əvvəl obyektiv monitorinq sistemləri bir sıra düşmən manevrlərini qeydə alıb: İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) sürət gəmiləri tərəfindən ferveyin minalanması, Amerika patrulları istiqamətində kamikaze dronlarının buraxılması və hava hücumundan müdafiə bölmələrinin yerləşdirilməsi. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) hücumu zəruri özünümüdafiə aktı adlandırıb və qırıcı təyyarələrin Bəndər Abbas limanı yaxınlığında düşmən gəmilərini və raket buraxılış məntəqələrini uğurla məhv etdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda, ABŞ komandanlığı mövcud atəşkəs çərçivəsində maksimum təmkinli olmağa çalışdığına əminlik verir.

Tehranın əks-təhdidləri və danışıqlarda çıxılmaz vəziyyət
İranın reaksiyası dərhal gəlib. Ölkənin diplomatik korpusu Ağ Evi kövrək atəşkəsi xaincəsinə pozmaqda günahlandırıb və suveren əraziyə hücumun ağır nəticələr olmadan getməyəcəyini bildirib. SEPAH komandanlığı cavab tədbirləri ilə hədələyib, eyni zamanda dövlət mediasında Amerika təyyarəsinin ələ keçirilməsi və MQ-9 Reaper pilotsuz təyyarəsinin məhv edilməsi iddialarını yayıb. Pentaqon bu iddiaları dezinformasiya kimi rədd edib və hər hansı bir təyyarənin itirilməsini tamamilə inkar edib.

Hərbi eskalasiya ilkin sülh memorandumunun danışıqlarının ən çətin mərhələsi ilə üst-üstə düşüb.

Danışıqlar prosesinin hazırkı vəziyyəti aşağıdakı amillərlə xarakterizə olunur:

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Dohanın vasitəçiliyi ilə aparılan məsləhətləşmələrin davam etdiyini və diplomatların dili diqqətlə nəzərdən keçirdiyini təsdiqləyib.

Prezident Donald Tramp yalnız Amerika üçün fundamental və faydalı olan bir razılaşmanı imzalayacağını və ya müqavilədən tamamilə imtina edəcəyini vurğulayaraq gözləmə mövqeyi tutub;

Qərbin əsas tələbi, 28 fevralda hərbi əməliyyatlar başlamazdan əvvəl dünya karbohidrogenlərinin beşdə birinin daşındığı Hörmüz boğazının dərhal açılmasıdır.

Nüvə ultimatumu
Əsas maneə tərəflərin diametral ziddiyyətli tələbləri olaraq qalır. Ağ Ev ultimatum verib: İranın xarici aktivlərinin dondurulmasının açılması yalnız Tehran 440 kiloqram qiymətləndirilən yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını tamamilə ləğv etdikdən sonra başlayacaq. İran liderləri isə öz növbəsində dəniz blokadasının tamamilə qaldırılmasını, Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə atəşkəsi və 25 milyard dolların dərhal qaytarılmasını əhatə edən hərtərəfli razılaşmada israr edirlər. Hər iki tərəfin açıqlamalarındakı açıq ziddiyyətlər Vaşinqton və Tehranın tamamilə fərqli sənəd layihələrini müzakirə edə biləcəyini göstərir.

Vəziyyət əsas qlobal oyunçuların prosesə cəlb olunması ilə daha da mürəkkəbləşir. Pakistan hərbi komandanları Çin Xarici İşlər Nazirliyi ilə qapalı məsləhətləşmələr zamanı Çinin İran xammalının əsas idxalçısı olduğunu nəzərə alaraq, Pekinin gələcək razılaşmanın qarantı kimi çıxış edəcəyinə ümid etdiklərini bildiriblər.

Diplomatik səylərə paralel olaraq, Yaxın Şərqdə vəziyyətin kəskin şəkildə pisləşməsi qeydə alınır: İsrail ordusu Baş nazir Binyamin Netanyahunun birbaşa əmrlərini yerinə yetirərək Livandakı Hizbullah terror qruplaşmasının komanda məntəqələrini və logistika anbarlarını bombalamağın intensivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.

AzPost.az

Paylaş